Πώς η κακή ψυχολογία μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό!

Από την Φρόσω Πατσού*

Η πιο συνηθισμένη αντίληψη που κυριαρχεί όταν ένας αθλητής τραυματίζεται είναι η αντίληψη της «ατυχίας». Γνώστες όσο και μη γνώστες του αντικειμένου πολλές φορές τα βάζουν με την κακή τους τύχη ή ακόμη και το κακό «μάτι» όπως συνηθίζεται να λέγεται.

Είναι όμως ένας τραυματισμός θέμα τύχης ή ατυχίας ή απλά είναι η φυσική συνέπεια κάποιων καταστάσεων που δεν ελέγχθηκαν τόσο σε προπονητικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο και είχαν σαν κατάληξη το «ατυχές» γεγονός»;

Έρευνες έχουν επισημάνει ότι το 50% των ερασιτεχνών αθλητών υποφέρουν από τραυµατισµούς οι οποίοι τους κρατούν µακριά από τη συµµετοχή τους στη φυσική δραστηριότητα για διάστημα μεγαλύτερο της μίας εβδομάδας. Ταυτόχρονα φαίνεται ότι η επίπτωση των τραυµατισµών είναι τόσο σοβαρή για τα παιδιά και τους νεαρούς ενήλικες που οι τραυµατισµοί αντικατέστησαν τις µεταδοτικές ασθένειες ως τη κυρίαρχη αιτία θανάτου και παράλυσης.

Τρεις ύπουλοι τραυματισμοί στην περιοχή της γάμπας για όσους τρέχουν  

Οι ψυχολογικοί παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν έναν αθλητή σε τέτοιο βαθμό ώστε να έχει υψηλό κίνδυνο τραυματισμού είναι ποικίλοι και με ιδιαίτερη βαρύτητα ο καθένας.

Πιο συγκεκριμένα:
  • Προσωπικότητα
  • Στρες/Αντίδραση στο στρες (αυξημένη μυική ένταση, περιορισμός οπτικού πεδίου, αυξημένη δυνατότητα περισπασμού)
  • Έλλειψη συγκέντρωσης
  • Χαμηλά επίπεδα προσοχής
  • Χαμηλή αυτοπεποίθηση
  • Χαμηλή ψυχική ανθεκτικότητα
  • Αρνητική ψυχική διάθεση
  • Ψυχική εξουθένωση
  • Αρνητικά συναισθήματα (θυμός, κούραση, κακή διάθεση, σύγχυση)
  • Χαμηλή αντοχή στη ματαίωση
  • Κοινωνική υποστήριξη

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι αθλητές οι οποίοι βιώνουν στρεσογόνες καταστάσεις (αγώνες, σηµαντική προπόνηση, κακή απόδοση κ.α.) και δεν έχουν τις απαιτούµενες ικανότητες να τις αντιµετωπίσουν βρίσκονται σε µεγαλύτερο κίνδυνο τραυµατισµού καθώς προκαλείται µια σειρά αλλαγών στη συγκέντρωση και τη µυϊκή  τάση του ατόµου.

Διατάσεις, δρομείς και τραυματισμοί: Ερωτήματα που δεν έχουν απαντηθεί

Ο παράγοντας της προσωπικότητας, η ικανότητα αντιµετώπισης (coping resources) και το ιστορικό του στρες (history of stressors), επηρεάζουν την πιθανότητα τραυµατισµού. Σε µία πρόσφατη µελέτη, βρέθηκε ότι το 18% της διάρκειας που χάθηκε εξαιτίας του τραυµατισµού αποδόθηκε σε ψυχολογικούς παράγοντες. Επίσης νεότερα ερευνητικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι η αντίληψη για την προσωπική αξία και την αυτοεκτίμηση τείνει να είναι χαμηλότερη για τον τραυματισμένο αθλητή, ενώ, η αυτοπεποίθηση και η αυτό-αποτελεσματικότητα μειώνονται αισθητά.

Ο  προπονητής πρέπει να δίνει  ιδιαίτερη προσοχή στην αντίληψη αυτών των καταστάσεων και να επιδιώκει την πρόληψη των τραυματισμών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί εάν έχει στενή προσωπική σχέση με τους αθλητές και αν υπάρχει γενικότερα  σχέση εμπιστοσύνης. Οφείλει να είναι γνώστης των καταστάσεων που περνάει ο αθλητής εντός και εκτός αγωνιστικού χώρου, να δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε τυχόν αλλαγές της συμπεριφοράς του αθλητή, να μπορεί να τις αιτιολογήσει ή αν χρειαστεί να προσφέρει τη βοήθεια του για να ξεπεραστούν.

Μετά από έναν τραυματισμό η αγωνία τόσο των προπονητών όσο και των αθλητών αποτυπώνονται τόσο σε φυσικούς (επανατραυματισμός, επαναφορά τεχνικής, επαναφορά καλής αγωνιστικής κατάστασης), όσο και σε κοινωνικούς παράγοντες (απομόνωση από συμπαίκτες, αντικατάσταση του παίκτη στην ομάδα, μείωση οικονομικών προνομίων, σύγκριση με συναθλητές, ψυχολογική πίεση για επαναφορά).

Τραυματισμοί δρομέων: Ο ρόλος του εγκεφάλου, το τερέν και η ταχύτητα

Για την αντιμετώπιση ενός τραυματισμού, ο αθλητής εκτός από την ιατρική στήριξη πρέπει να δώσει βάρος και στην  ψυχολογική στήριξη. Η επαναφορά από τον τραυματισμό εξαρτάται από το μέγεθος του τραυματισμού, την προσωπικότητα του αθλητή αλλά και την θετική αντιμετώπιση από το περιβάλλον του και από τον ίδιο. Ο ρόλος του ειδικού – αθλητικού ψυχολόγου στην αποκατάσταση κάποιου τραυματισμού είναι εξαιρετικά σημαντικός.

Ο ψυχολόγος βοηθάει τον αθλητή:
  • Να κάνει γνωστική αναδόμηση και να αλλάξει διάθεση και σκέψεις
  • Να χειριστεί το στρες που προκαλεί ένας τραυματισμός
  • Να επανακαθορίσει στόχους
  • Να αναπτύξει θετική ανατροφοδότηση
  • Να χρησιμοποιήσει τεχνικές θετικού αυτοδιαλόγου, νοερής απεικόνισης και χαλάρωσης
  • Να αυξήσει τα εσωτερικά του κίνητρα

Αποτελέσµατα ερευνών έδειξαν ότι οι αθλητές που χρησιµοποίησαν στρατηγικές όπως, καθορισµό στόχων, αυτο-οµιλία και νοερή απεικόνιση είχαν μεγαλύτερη επιµονή στο πρόγραµµα αποκατάστασης και γρηγορότερη ανάρρωση. Πιο συγκεκριµένα, βρέθηκε ότι η παρακίνηση ήταν ένα σηµαντικό εργαλείο για τη συµµόρφωση µε το πρόγραµµα άσκησης που οι αθλητές έπρεπε να εκτελέσουν στο σπίτι. Πιο πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι η ψυχολογική παρέµβαση έχει θετική επιρροή στην αποκατάσταση αθλητικών τραυµατισµών, στη διάθεση του ατόµου κατά την αποκατάσταση, στην επιτυχή αντιµετώπιση και στην αποκατάσταση της αυτοπεποίθησης.

Κλείνοντας πρέπει να τονιστεί ότι ακόμη και μετά από έναν τραυματισμό μπορεί να προκύψουν διάφορα οφέλη για τον αθλητή και αυτά έχουν να κάνουν με την αύξηση της ψυχικής ανθεκτικότητας, την ανάπτυξη της προσωπικότητας μέσα από δύσκολες καταστάσεις, την εκμάθηση διαχείρισης του στρες, την αύξηση της αυτό-αποτελεσματικότητας, όπως, επίσης, και την αύξηση των εσωτερικών κινήτρων.

Διαβάστε ακόμα: Πως η ήττα μπορεί γίνει η μεγαλύτερη αθλητική σου επιτυχία!


*Η Φρόσω Πατσού είναι M.Sc Ψυχολόγος – Αθλητικός Ψυχολόγος του ΣΕΓΑΣ, επιστημονική Συνεργάτιδα Εθνικής Ομάδας Στίβου και υποψήφια Διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου – Τμήμα Ψυχολογίας. Μπορείτε να δείτε περισσότερα άρθρα της στo site www.idealpsychology.gr

Previous ArticleNext Article

Η «απληστία» του πρωταθλητή: Το ξεκίνημα

Γράφει η Ελπίδα Τόκα*

Από μικρό κοριτσάκι ήμουνα πολύ δραστήρια και ανήσυχη. Αυτό βέβαια ερχόταν σε απόλυτη αντίθεση με το γεγονός ότι απεχθανόμουν το περπάτημα.

Έτσι σε όλες τις βόλτες, από τότε που κατάφερα να στηρίζομαι στα πόδια μου, έτρεχα σαν παλαβό με τους γονείς μου να με κυνηγάνε. Βέβαια, αυτό δεν αποτελούσε ούτε πρόβλημα ούτε προβληματισμό για τη μητέρα μου, πρώην πρωταθλήτρια στίβου Τσεχίας.

Αντιθέτως, ήταν η αφορμή να με στείλει πρόωρα κιόλας να αγωνιστώ. Η πρώτη μου επαφή με τον στίβο ήταν στα 5 χρόνια μου, όταν σε τοπικούς αγώνες στίβου όπου συμμετείχε η μεγαλύτερη αδερφή μου, χάλασα τον κόσμο με τη γκρίνια μου για να αγωνιστώ ΚΑΙ ΕΓΩ.

Φυσικά το ΚΑΙ ΕΓΩ ήταν η αγαπημένη μου φράση για οτιδήποτε  έκανε η αδερφή μου που τόσο πολύ θαύμαζα. Έτσι, με τη μητέρα μου να μεσολαβεί ως γυμνάστρια, μπήκα στην γραμμή εκκίνησης των 50μ κατηγορίας mini (ηλικίες 9-11 ετών) όπου προφανώς και τερμάτισα τελευταία. Όμως αυτό δεν με αποθάρρυνε στο να θέλω ΚΑΙ ΕΓΩ να γίνω αθλήτρια και να μαζεύω μετάλλια…

Έτσι, με τα χρόνια και με μοναδική προπόνηση τις βόλτες, τις παιδικές χαρές και τις κόντρες με τον αγαπημένο μου σκύλο έφτασα στα 12 μου χρόνια να αγωνίζομαι στα 600μ τοπικού ανώμαλου δρόμου και για πρώτη φορά να τερματίζω…πρώτη!

Τι όμορφη αυτή η αίσθηση του νικητή!

Σε εκείνη την ηλικία, ειδικά όταν μένεις στην επαρχία ούτε ξέρεις, ούτε σε νοιάζει αν υπάρχουν και άλλα κορίτσια σαν εσένα που τρέχουν  σε αγώνες, κάπου αλλού. Στον αγώνα μου και στις γύρω περιοχές ήμουν η καλύτερη και αυτό ήταν αρκετό για να με κάνει χαρούμενη. Έτσι όταν άκουσα για το σχολικό πρωτάθλημα ήμουν η πρώτη που έτρεξα να δηλώσω συμμετοχή.

Οι αγώνες θα γινόντουσαν στον Μαραθώνα και αφορούσαν ολόκληρη την ανατολική Αττική. Πριν την εκκίνηση άκουγα κάτι για χρόνους και πως το φαβορί είχε στα πόδια του επίδοση κοντά στο 1 λεπτό και 55 δεύτερα. Πωπω… ακουγόταν πολύ γρήγορο, αν αναλογιστείς ότι εγώ είχα τρέξει κάπου στα 2 λεπτά σε εκείνον τον τοπικό αγώνα…

Κι όμως, από την αρχή της κούρσας φρόντισα να μπω μπροστά και μέχρι το τέλος να μην αφήσω κανένα άλλο κορίτσι να μου στερήσει το κύπελλο. Έτσι έγινα εγώ το φαβορί και ανακάλυψα πως το αγαπημένο μου παιχνίδι λεγόταν ΣΤΙΒΟΣ!

Από εκείνη τη στιγμή δεν άφηνα αγώνα που να μην συμμετέχω. Στα 600μ ως ένα από τα φαβορί (αχ, τι ωραίος χαρακτηρισμός!) και σε άλλα αγωνίσματα ως απλή αγωνίστρια. Με το πέρασμα των χρόνων, στη β’ γυμνασίου προκρίθηκα στην β φάση των σχολικών αγώνων.

Πλέον ως αθλήτρια των 300μ. Ήταν η χρονιά που ξεκίνησα να προπονούμαι λίγο πιο οργανωμένα και να έχω συνείδηση των επιδόσεων. Κυνηγούσα την πρόκριση στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα της ηλικίας μου. Βέβαια για να το πετύχω θα έπρεπε να είμαι στις πρώτες θέσεις στον τελικό του αγωνίσματος. Πρώτη φορά σε μία τέτοια διοργάνωση (θα συναγωνιζόμουν κορίτσια από τη μισή Ελλάδα!) και έπρεπε να πετύχω την ίδια μέρα δύο καλές επιδόσεις…

Με μεγάλη προσπάθεια προκρίθηκα με την τελευταία επίδοση στον τελικό και εκεί φυσικά ήθελα ένα μετάλλιο και την πρόκριση στο πανελλήνιο. Όμως τερμάτισα όγδοη. Για την 14χρονη, τότε, Ελπίδα η όγδοη θέση του τελικού σήμαινε τελευταία και μάλιστα αποτυχία. Δεν θα κρύψω ότι είχα χωθεί κάπου στα αποδυτήρια κλαίγοντας. Δεν ήθελα να δω κανέναν. Ντρεπόμουνα που δεν πέτυχα τον στόχο μου. Ό,τι και να μου έλεγαν δεν μπορούσε να με παρηγορήσει. Μόνο η αδερφή μου ήξερε εκείνη τη στιγμή να με συνεφέρει. Και αυτό έκανε δείχνοντάς μου τις επιλογές μου. Και καμία από αυτές δεν ήταν το κλάμα. Η μία επιλογή ήταν ο συμβιβασμός.

Η άλλη όμως ήταν το πείσμα και η μετατροπή του ονείρου σε πραγματικό στόχο. Χαρακτηριστικά μου είπε πως για να πετύχω πανελλήνιες διακρίσεις θα πρέπει να μετατρέψω την αθλητική μου ζωή και νοοτροπία σε αυτή του πρωταθλητή. Να έχω πρόγραμμα, να προσέχω τη διατροφή μου και όλη μου η καθημερινότητα να έχει ως επίκεντρο τον στίβο και την αυτοβελτίωση.

Τότε ακριβώς ήταν το χρονικό σημείο όπου άρχισα να καταλαβαίνω ότι η ΑΠΟΤΥΧΙΑ είναι μέρος της διαδικασίας του πρωταθλητισμού.

Την ίδια κιόλας χρονιά προκρίθηκα στον Πανελλήνιο Πρωτάθλημα. Ήμουν όγδοη και πάλι αλλά αυτή τη φορά σε ολόκληρη την Ελλάδα. Το κλάμα της αποτυχίας μετατράπηκε σε εκνευρισμό και πείσμα. Την επόμενη κιόλας χρονιά, κέρδισα το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα της κατηγορίας μου στο αγώνισμα αυτό. Ήταν η πρώτη και η τελευταία μου νίκη στα 300μ καθώς από την επόμενη χρονιά θα γινόμουν επίσημα 400άρα λόγω ηλικίας.

Ο τίτλος της πανελληνιονίκη μέσα στο ΟΑΚΑ μου έδωσε φτερά. Ήταν η πρώτη μεγάλη νίκη της καριέρας μου και ήρθε τόσο αναπάντεχα που με έκανε να πιστέψω πως η θέληση μαζί με το πείσμα και την συστηματική δουλειά μπορούν να κάνουν τα όνειρα πραγματικότητα!

Η απληστία για το αποτέλεσμα ήταν πια κυρίαρχη και ήταν αυτή που με έκανε να πιστέψω ότι μπορώ να καταφέρω αυτό που ακριβώς επιθυμώ. Το να είσαι άπληστος για το αποτέλεσμα, μπορεί να διατηρήσει τους στόχους ψηλά, να δώσει ενέργεια και να λειτουργήσει ως κίνητρο όταν πλησιάζεις στην εξάντληση. Αυτό το κοριτσάκι που έλεγε ότι κάποια ημέρα μπορεί να τα καταφέρει να λάβει μέρος στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα γιατί έχει το βλέμμα του στραμμένο προς το βραβείο, είναι άπληστο για τα αποτελέσματα!

*Η Ελπίδα Τόκα είναι αθλήτρια στίβου της ΑΕΚ, μέλος της εθνικής ομάδας και Πρωταθλήτρια Ελλάδος στα 400μ. Εμπόδια Γυναικών.

«Ανάσα ζωής ο αθλητισμός, οι αγώνες μπορούν να γίνουν με ασφάλεια»

Μετά από μήνες, ήταν από τις τυχερές που κατάφερε να ζήσει την ατμόσφαιρα ενός αγώνα. Η Μάνια Μπίκοφ μαζί με 8 Έλληνες συναθλητές της συμμετείχε στο IRONMAN του Ντουμπάι που διεξήχθη το προηγούμενο Σαββατοκύριακο.

Ζητήσαμε από τη Μάνια να μας περιγράψει πως βίωσε τη συμμετοχή της σε μια διοργάνωση και την εμπειρία της φεύγοντας από μια χώρα με αυστηρό (σ.σ. και αποτυχημένο) lockdown που έχει περάσει… χειροπέδες στον αθλητισμό για να λάβει μέρος σε μια μαζική διοργάνωση.

«Ανάσα ζωής»

«Ένας αγώνας ανάσα ζωής ήταν ο συγκεκριμένος για εμένα. Ένας αγώνας που έως κ την τελευταία εβδομάδα δεν ξέραμε εάν θα πραγματοποιηθεί καθώς οι περισσότεροι ανά τον κόσμο είχαν ή έχουν ακυρωθεί ή αναβληθεί.

Με αρκετές διαδικασίες, πολλά covid test (για να πραγματοποιηθεί το ταξίδι χρειάστηκε να κάνουμε ένα μοριακό τεστ πριν την αναχώρηση, ένα rapid για να αγωνιστούμε, ένα μοριακό για να επιστρέψουμε, ένα rapid απο τον ΕΟΔΥ
στο Ελ. Βενιζέλος και τέσσερις ημέρες καραντίνα κάνοντας επιπλέον ένα rapid πριν επιστρέψουμε στην φυσιολογική μας ρουτίνα
) και τεράστια αδημονία, ταξίδεψαμε στο Ντουμπάι 3 ημέρες πριν την ημέρα του αγώνα. Φύγαμε από την Ελλάδα του lockdown και βρεθήκαμε σε μια πόλη όπου τα πάντα λειτουργούσαν κανονικά  (εστίαση, γυμναστήρια, εμπορικά κέντρα, σχολεία, καφέ, μπαρ κλπ) και όλοι μα όλοι φορούσαν μάσκες.

Από την πρώτη ώρα καταλάβαμε πως οι υψηλές θερμοκρασίες και ο αέρας που έδιναν τα δελτία καιρού θα ανέβαζαν τη δυσκολία του αγώνα, όμως ήμουν ήδη εκεί και τίποτε δεν θα μπορούσε να αλλάξει το αίσθημα χαράς κ ανυπομονησίας που με είχε κυριεύσει.

Στη φετινή διοργάνωση εκτός από τα πολύ μεγάλα ονόματα στους PRO αθλητές, συμμετείχαμε 1600 αθλητές από όλο τον κόσμο, μεταξύ αυτών αρκετό Έλληνες κ Κύπριοι, ενώ για μένα ήταν μεγάλη η χαρά που μοιραζόμουν αυτή την εμπειρία με τις φίλες κ συναθλήτριες μου Νάντια Συντζανάκη κ Νικόλ Καββαδία.

Ο αγώνας διεξήχθη με όλα τα μέτρα ασφαλείας, με προσκόμιση covid test, χρήση μάσκας συνεχώς, αποστάσεις.

Αντισηπτικά κτλ ενώ για τον ίδιο λόγο δεν πραγματοποιήθηκε δια ζώσης καμμιά από τις καθιερωμένες εκδηλώσεις του, ούτε το pasta party ούτε οι απονομές. Περίεργες συνθήκες ομολογουμένως, όμως δεν πτόησαν κανέναν. Η ευτυχία που βρισκόμασταν σε έναν αγώνα ήταν διάχυτη παντού. Τυχεροί που ήμασταν εκεί. Χαρούμενοι που θα το ζούσαμε.

Η εκκίνηση δόθηκε πραγματικά με το πρώτο φως της ανατολής την Παρασκευή κ μάλιστα μισή ώρα νωρίτερα από την προγραμματισμένη (αλλαγή που αποφασίστηκε την προηγούμενη) καθώς θέλησαν οι διοργανωτές να προστατεύσουν τους αθλητές από την απίστευτη ζέστη που ακολουθούσε.

Η διαδρομή της κολύμβησης δίπλα στο  ξενοδοχείο σύμβολο του Ντουμπάι, το μοναδικό 7στερο στον κόσμο, η ποδηλασία γρήγορη, στον αυτοκινητόδρομο  σε 90χλμ που έφτασαν από την πόλη στην έρημο και το τρέξιμο δίπλα στην παραλία με θερμοκρασίες που πλέον άγγιζαν τους 37°~38°.

Ένας αγώνας ορόσημο για το ότι ο αθλητισμός έχει πάντα τον τρόπο και να κρατάει το ηθικό και την ψυχολογία ψηλά, αλλά και ότι αγώνες και προπονήσεις δεν πρέπει να σταματούν καθώς πάντα υπάρχει τρόπος να πραγματοποιούνται με ασφάλεια. Άλλωστε ο αθλητισμός βασίζεται στην πειθαρχία και στο πρόγραμμα».

Διαβάστε επίσης: «Φωτιά» η Συντζανάκη στο IRONMAN του Ντουμπάι – Τι έκαναν οι Έλληνες

x
Send this to a friend