Τροφές “φάρμακα” που μας κρατούν υγιείς

Της Νικολέτας Τζημαγιώργη & της Θάλειας Καρδάτου*

Σίγουρα θα έχετε ακούσει πολλά για τις φυτικές ίνες και τα οφέλη που αυτές έχουν για τον οργανισμό, την υγεία αλλά και την ευεξία μας. Σήμερα θα σας δώσουμε λόγους για να αυξήσετε την κατανάλωσή τους!

Ενώ ο όρος φυτικές ή διαιτητικές ίνες είναι γνωστός από πολύ παλιά, η αξία των φυτικών ινών στη διατροφή και την προφύλαξη από πολλές ασθένειες έχει αναγνωριστεί τα τελευταία χρόνια, σε σημείο τέτοιο, ώστε σήμερα να θεωρούνται απαραίτητες για τη θωράκιση της υγείας μας.

Οι φυτικές ίνες είναι βρώσιμα συστατικά τροφών φυτικής προέλευσης, όπως για παράδειγμα τα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τους σπόρους κ.α. Είναι ένας τύπος υδατάνθρακα, που το σώμα μας δε μπορεί να διασπάσει λόγω έλλειψης του κατάλληλου ενζύμου και για το λόγο αυτό δεν αφομοιώνονται από το σώμα μας. Σε αντίθεση με τα άλλα θρεπτικά συστατικά αλλά και είδη υδατανθράκων, οι φυτικές ίνες περνάνε από το λεπτό στο παχύ έντερο ανέπαφες, καθώς δε μπορούν να απορροφηθούν από τον οργανισμό, ενώ στη συνέχεια αποβάλλονται. Για το λόγο αυτό, δεν συμβάλλουν στις θερμίδες ή/και στην ενέργεια που απελευθερώνουν τα υπόλοιπα τρόφιμα.

Τα είδη φυτικών ινών

Ανάλογα με τη διαλυτότητα τους στο νερό, οι φυτικές ίνες ταξινομούνται συχνά σε διαλυτές και αδιάλυτες.

Διαλυτές ίνες

Οι διαλυτές ίνες έχουν την ιδιότητα να διαλύονται στο νερό. Πιο συγκεκριμένα, οι διαλυτές ίνες που καταναλώνουμε διαλύονται στα υγρά που περιέχει το στομάχι μας και σχηματίζουν ένα ιξώδες υγρό – μια γέλη. Αυτή η γέλη μπορεί να «παγιδεύσει» ορισμένα συστατικά τροφών (όπως για παράδειγμα είναι η χοληστερόλη και τα σάκχαρα) και να τα καταστήσει λιγότερο διαθέσιμα για απορρόφηση.

Επιπλέον, αυτός ο τύπος ινών αυξάνει το χρόνο διάβασης των τροφίμων από το στομάχι στο λεπτό έντερο, και έτσι οδηγεί σε επιβράδυνση της απορρόφησης της γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματος. Ως αποτέλεσμα, συμβάλλουν στον καλύτερο έλεγχο των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα – γεγονός πολύ χρήσιμο για τη διαχείριση και πρόληψη του διαβήτη.

Καλές πηγές διαλυτών φυτικών ινών είναι:

  • τα φασόλια
  • η βρώμη
  • τα φρούτα (π.χ. μήλα, εσπεριδοειδή)
  • το ψύλλιο
  • το κριθάρι

Αδιάλυτες ίνες

Οι αδιάλυτες ίνες δεν διαλύονται στο νερό, αλλά δεσμεύουν μια ποσότητα νερού και αυξάνουν τον όγκο τους.

Με τον ίδιο τρόπο, απορροφούν νερό και αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων, ενώ ελαττώνουν το μεσοδιάστημα ανάμεσα στις κενώσεις. Για το λόγο αυτό, οι αδιάλυτες ίνες θεωρούνται απαραίτητες για την πρόληψη αλλά και την αποτελεσματική θεραπεία των πεπτικών διαταραχών όπως είναι η δυσκοιλιότητα και η κολίτιδα (ή αλλιώς το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου).

Εάν αυξήσετε την κατανάλωσή τους είναι σημαντικό παράλληλα να αυξήσετε και την κατανάλωση υγρών, ώστε να αποφύγετε την πρόκληση τυχόν δυσκοιλιότητας!

Καλές πηγές αδιάλυτων φυτικών ινών είναι:

  • τα δημητριακά ολικής άλεσης που περιέχουν σιτάρι
  • το ψωμί ολικής άλεσης
  • το πίτουρο σιταριού
  • οι ξηροί καρποί
  • ο λιναρόσπορος
  • οι φλούδες πολλών φρούτων και λαχανικών (όπως το μήλο και οι πατάτες)

Τα περισσότερα τρόφιμα περιέχουν ένα μίγμα διαλυτών και αδιάλυτων φυτικών ινών. Το εσωτερικό των μήλων για παράδειγμα περιέχει διαλυτές φυτικές ίνες, ενώ η φλούδα του περιέχει ως επί το πλείστον αδιάλυτες ίνες.

Και τα δύο είδη έχουν σημαντικά οφέλη για την υγεία και είναι απαραίτητα για τον οργανισμό, αφού συμβάλλουν σε διαφορετικές λειτουργίες. Υπάρχουν σε πολλά τρόφιμα, σε διαφορετικές όμως αναλογίες. Η ποσότητα των διαλυτών και αδιάλυτων ινών ποικίλλει σε κάτι φυτική τροφή.

Για να λάβετε το μεγαλύτερο όφελος για την υγεία, καταναλώστε μια ποικιλία τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες!

Τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες

Καταναλώστε περισσότερες φυτικές ίνες στην καθημερινότητά σας… δεν είναι όσο δύσκολο νομίζετε!

Παρακάτω θα βρείτε τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, ενώ μπορεί να εκπλαγείτε και με μερικά από αυτά (πιθανόν να μην είχατε συνειδητοποιήσει την ποσότητα φυτικών ινών που περιέχουν).

Φρούτα και λαχανικά

Ξεκινάμε με τα προβλεπόμενα, αλλά καθόλου ασήμαντα! Τα φρούτα και τα λαχανικά περιέχουν σημαντική ποσότητα φυτικών ινών, πέρα από τα υπόλοιπα θρεπτικά συστατικά, βιταμίνες και αντιοξειδωτικά που περιέχουν.

Δείτε στον πίνακα τα φρούτα και λαχανικά και την περιεκτικότητά τους σε φυτικές ίνες:

ΤρόφιμοΦυτικές ίνες ανά μερίδαΦυτικές ίνες ανά 100g
ΦΡΟΥΤΑ
Passion fruit25g / κούπα10g
Αβοκάντο13g / αβοκάντο7g
Raspberries8g / κούπα7g
Blackberries8g / κούπα5g
Ρόδι7g / κούπα4g
Ακτινίδιο5g / κούπα3g
Αχλάδι4g / κούπα3g
Πορτοκάλια4g / κούπα2g
Μανταρίνι4g / κούπα2g
Φράουλες3g / κούπα2g
ΛΑΧΑΝΙΚΑ
Αγκινάρες7g / κούπα5g
Μπρόκολο μαγειρεμένο5g / κούπα3g
Καρότα μαγειρεμένα5g / κούπα3g
Σπανάκι μαγειρεμένο4g / κούπα2g
Λαχανάκια Βρυξελλών μαγειρεμένα4g / κούπα3g
Γλυκοπατάτα μαγειρεμένη4g / κούπα3g
Ψητή πατάτα4g / κούπα2g
Καλαμπόκι μαγειρεμένο3g / κούπα2g

Δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης

Είναι ένας από τους πιο εύκολους τρόπους για να προσθέσετε περισσότερες φυτικές ίνες στη διατροφή σας.

Γνωρίζατε ότι μια μόλις μερίδα δημητριακών πρωινού ολικής άλεσης μπορεί να σας δώσει έως και 2,3γρ. φυτικών ινών; Τα δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης μπορούν να αποτελέσουν μια πολύ καλή και καθημερινή πηγή φυτικών ινών στη διατροφή σας, ενώ εάν συνδυάζουν και περισσότερα από ένα δημητριακά (όπως σιτάρι και βρώμη ολικής άλεσης) σας προσφέρουν ακόμη μεγαλύτερη ποικιλία θρεπτικών συστατικών.

Αναζητήστε στο πακέτο των δημητριακών την ένδειξη της ολικής άλεσης και βρείτε την πρώτη στα συστατικά

Ελέγξτε προσεκτικά την ετικέτα των δημητριακών σας και επίλεξε αυτό με τις περισσότερες φυτικές ίνες, το μεγαλύτερο ποσοστό ολικής άλεσης (μεγαλύτερο από 42% αποτελεί ένα καλό ποσοστό) και τη λιγότερη ζάχαρη. Έτσι, αναζητώντας το ποσοστό της ολικής άλεσης στη διατροφική ετικέτα του προϊόντος, θα σιγουρευτείτε ότι το προϊόν αυτό θα σας εξασφαλίσει με τις απαραίτητες για τον κορεσμό και την υγεία φυτικές ίνες, καθώς σε αρκετές συσκευασίες αναγράφεται η ύπαρξη ολικής άλεσης, χωρίς όμως το ποσοστό να είναι υψηλό.

Όσπρια

Τα όσπρια είναι μια σημαντική πηγή φυτικών ινών. Ένα φλιτζάνι μαγειρεμένες φακές περιέχει περίπου 16g φυτικών ινών. Προσθέστε τα όσπρια στη σαλάτα σας και θα αυξήσετε την περιεκτικότητα του γεύματός σας σε φυτικές ίνες.

Ξηροί καρποί & Σπόροι

Γνωρίζατε ότι σε 2 κουταλιές της σούπας σπόρους chia περιέχονται περίπου 10g φυτικών ινών;

Η κατανάλωση ξηρών καρπών και σπόρων θα σας βοηθήσει στην αύξηση της κατανάλωσης των φυτικών ινών. Προσθέστε μια μικρή ποσότητα από αυτά σε σαλάτες ή/και στο γιαούρτι σας.

Δημητριακά

Τα περισσότερα δημητριακά είναι επίσης πλούσια σε φυτικές ίνες.

Ένα φλιτζ. μαγειρεμένο καφέ ή άγριο ρύζι περιέχει 3g φυτικών ινών, όπως και τα 30g μαγειρεμένα popcorn. Επιπλέον, οι «αρχαίοι» σπόροι περιέχουν μεγάλες ποσότητες φυτικών ινών. Σκεφτείτε ότι 1 φλιτζ. αμάρανθου περιέχει 5g φυτικών ινών, ενώ 1 φλιτζ. kamut περιέχει 7g.

Τα οφέλη των φυτικών ινών στην υγεία μας

Πολλές έρευνες έχουν γίνει σχετικά με την σημασία και τον ρόλο την φυτικών ινών στη διατροφή μας αλλά και στην πρόληψη ορισμένων ασθενειών.

Πεπτική υγεία

Ο λόγος που τόσοι πολλοί άνθρωποι υποφέρουν από περιστασιακή ή ακόμα και χρόνια δυσκοιλιότητα πιθανόν να οφείλεται στο γεγονός ότι καταναλώνουν μικρή ποσότητα φυτικών ινών.

Οι φυτικές ίνες (και κυρίως οι αδιάλυτες) προάγουν την κινητικότητα του εντέρου, αυξάνουν το όγκο των κοπράνων και συνεπώς, αποτρέπουν την εμφάνιση της δυσκοιλιότητας. Το αποτέλεσμα αυτό ενισχύεται, αν η λήψη φυτικών ινών συνοδεύεται από αυξημένη κατανάλωση νερού.

Μπορούν επίσης να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης κολίτιδας – συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου, την εκκολπωμάτωση, τις αιμορροϊδες και πιθανόν να συμβάλλουν στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Επιπλέον, οι φυτικές ίνες είναι ευεργετικές για τα βακτήρια στο έντερο μας καθώς προάγουν ένα υγιές περιβάλλον μέσα στο γαστρεντερικό μας σύστημα.

Έλεγχος χοληστερόλης

Μια διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες μειώνει την ποσότητα χοληστερόλης που απορροφάται στην κυκλοφορία του αίματός σας. Πιο συγκεκριμένα, οι διαλυτές ίνες που βρίσκονται για παράδειγμα στα φασόλια, τη βρώμη και το λιναρόσπορο μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση των επιπέδων χοληστερόλης σε φυσιολογικά επίπεδα, συμβάλλοντας στην πρόληψη της στεφανιαίας νόσου.

Έλεγχος του διαβήτη

Οι φυτικές ίνες (και κυρίως οι διαλυτές) επιβραδύνουν την απορρόφηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα και επομένως, εξισορροπούν τον ρυθμό με τον οποίο τα σάκχαρα που εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος. Με τον τρόπο αυτό, συμβάλλουν στην αποτροπή της απότομης αύξησης του σακχάρου μετά από τα γεύματα.

Τα άτομα με διαβήτη που καταναλώνουν πολλές φυτικές ίνες (ιδιαίτερα διαλυτές) τείνουν να χρειάζονται λιγότερη ινσουλίνη από εκείνα των οποίων η λήψη φυτικών ινών είναι χαμηλή.

Έλεγχος βάρους σώματος

Μια διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες συμβάλλει σημαντικά στον έλεγχο του σωματικού βάρους.

Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες τείνουν να επιβραδύνουν την πέψη, γεγονός το οποίο προκαλεί αίσθημα πληρότητας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και δημιουργούν το αίσθημα του παρατεταμένου κορεσμού. Απορροφούν νερό, φουσκώνουν και αυξάνουν πολύ τον όγκο τους, με αποτέλεσμα να μένουν περισσότερο χρόνο στο έντερο και να μας «χορταίνουν» περισσότερο, συγκριτικά με τις πιο εύπεπτες τροφές.

Επιπλέον, έχουν λιγότερες θερμίδες στον ίδιο όγκο τροφής, και αυτό αποδίδεται στο γεγονός ότι είναι λιγότερο «ενεργειακά πυκνά» τρόφιμα.

Τα τρόφιμα με φυτικές ίνες διευκολύνουν τη διαχείριση της πείνας μας και οδηγούν στην κατανάλωση μικρότερης ποσότητας φαγητού και σε καλύτερη διαχείριση του βάρους

Η κατανάλωση τροφίμων ολικής αλέσεως, τα οποία είναι πλούσια σε αδιάλυτες φυτικές ίνες, έχει συνδεθεί με χαμηλότερο σωματικό βάρος σε γυναίκες μέσης ηλικίας, σε σύγκριση με εκείνες που κατανάλωναν περισσότερα επεξεργασμένα προϊόντα σιτηρών.

Πόσες φυτικές ίνες να καταναλώνω καθημερινά;

Τα περισσότερα τρόφιμα που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, συνήθως περιέχουν τόσο αδιάλυτες όσο και διαλυτές ίνες. Για το λόγο αυτό, δεν είναι απαραίτητο να είμαστε πολύ προσεκτικοί για τις αναλογίες φυτικών ινών που περιέχει κάθε τρόφιμο, είναι σημαντικό όμως να δώσουμε έμφαση στην πρόσληψη των φυτικών ινών συνολικά.

Το Ινστιτούτο Ιατρικής έχει δημιουργήσει ένα πίνακα (βλέπε παρακάτω πίνακα), όπου φαίνεται η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών, που προέρχονται από όλες τις πηγές (τρόφιμα, συμπληρώματα διατροφής, εμπλουτισμένα τρόφιμα), ανάλογα με την ηλικία και το φύλο.

Συστάσεις φυτικών ινών ανά ηλικιακή ομάδα
1-3 ετών19g / ημέρα
4-8 ετών25g / ημέρα
Γυναίκες
9-18 ετών26g / ημέρα
19-50 ετών25g / ημέρα
51+21g / ημέρα
Εγκυμοσύνη28g / ημέρα
Θηλάζουσες29g / ημέρα
Άντρες
9-13 ετών31g / ημέρα
14-50 ετών38g / ημέρα
51+30g / ημέρα

6 συμβουλές για επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών

Εδώ θα βρεις 5 τρόπους που θα σε βοηθήσουν να προσθέσεις περισσότερες φυτικές ίνες στη διατροφή σου!

1. Φυτικές ίνες στο πρωινό γεύμα

Ξεκινήστε την ημέρα σας με ένα θρεπτικό πρωινό και συμπεριλάβετε σε αυτό τουλάχιστον μια πηγή φυτικών ινών. Σε περίπτωση που συνοδεύσετε το γάλα σας με δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης, ελέγξτε προσεκτικά την ετικέτα τους και επιλέξτε αυτά που περιέχουν τις περισσότερες φυτικές ίνες και το μεγαλύτερο ποσοστό ολικής άλεσης.

2. Επαρκής πρόσληψη σε φρούτα και λαχανικά

  • Συμπεριλάβετε τουλάχιστον 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών ημερησίως
  • Επιλέξτε φρούτα που μπορούν να καταναλωθούν με τη φλούδα τους, όπως είναι τα μήλα, τα ροδάκινα, τα βερίκοκα, τα αχλάδια και τα αποξηραμένα φρούτα, όπως τα ξερά δαμάσκηνα και σύκα.
  • Προτιμήστε τα ολόκληρα φρούτα συγκριτικά με τους χυμούς, διότι περιέχουν περισσότερες φυτικές ίνες, ενώ διαλέξτε κυρίως τα λαχανικά που τρώγονται με τον φλοιό τους (π.χ. ψητή πατάτα ή βραστή μικρή πατάτα)
  • Συμπεριλάβετε πολλά λαχανικά με το γεύμα σας, είτε ως σαλάτα είτε μαγειρέψτε τα μαζί με το κυρίως γεύμα σας. Εκτός του ότι είναι πολύ χαμηλά σε θερμίδες, έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, συμπεριλαμβανομένων των φυτικών ινών.
  • Ειδικά για μία γρήγορη καθημερινότητα, βάλτε αποξηραμένα φρούτα και στο πρωινό σας, διαλέγοντας δημητριακά πρωινού που τα περιέχουν ήδη!

3. Διαβάστε τις διατροφικές ετικέτες

Πιθανόν να γνωρίζετε ότι τα προϊόντα ολικής αλέσεως περιέχουν περισσότερες φυτικές ίνες συγκριτικά με τα αντίστοιχα «λευκά» τους προϊόντα. Ως βασικό πρώτο βήμα είναι να αντικαταστήσουμε μερικά τρόφιμα και να επιλέξουμε τα αντίστοιχα ολικής αλέσεως. Όμως δεν αρκεί μόνο αυτό. Προϊόν με προϊόν μπορεί να έχει σημαντικές διαφορές.

Δώστε βάση στις διατροφικές ετικέτες των τροφίμων. Έχουν πολλά να σας πουν για την περιεκτικότητα των τροφίμων σε φυτικές ίνες αλλά και άλλα θρεπτικά συστατικά. Ένα τρόφιμο θεωρείται καλή πηγή φυτικών ινών, εάν προσδίδει το 10% της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης σε φυτικές ίνες (δηλαδή περίπου 2,5γραμ.) ανά μερίδα. Αναζητήστε τα!

4. Πείτε «ναι» στα όσπρια

Τα όσπρια είναι μια πολύ καλή πηγή φυτικών ινών. Χρησιμοποιείστε τα συχνά, είτε ως κυρίως γεύμα είτε προσθέστε τα στη σαλάτα σας. Με τον τρόπο αυτό θα αυξήσετε την περιεκτικότητα του γεύματός σας σε φυτικές ίνες και θα επωφεληθείτε από τις ευεργετικές τους ιδιότητες!

5. Πείτε «ναι» στην ολική άλεση

Προτιμήστε τα ανεπεξέργαστα δημητριακά συγκριτικά με τα αντίστοιχα επεξεργασμένα. Πείτε ναι στο ψωμί ολικής άλεσης, τα δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης, το καστανό ή το άγριο ρύζι, το πλιγούρι, το φαγόπυρο κ.α. Γνωρίζετε το γιατί;

Όταν τα δημητριακά επεξεργάζονται, τότε αφαιρούνται τα εξωτερικά μέρη των σπόρων τους (δηλαδή ο φλοιός και το φύτρο), τα οποία περιέχουν σημαντικές ποσότητες βιταμινών αλλά και των πολύ χρήσιμων φυτικών ινών.

6. Προσθέστε σπόρους και καρπούς

Η κατανάλωση ξηρών καρπών και σπόρων βοηθάει στην αύξηση της κατανάλωσης των φυτικών ινών. Μπορείτε να επιλέξετε ξηρούς καρπούς ως ενδιάμεσο σνακ, που περιέχουν όχι μόνο φυτικές ίνες, αλλά και άλλα απαραίτητα στοιχεία για τον οργανισμό μας, και να εμπλουτίσετε με σπόρους και καρπούς τη σαλάτα ή/και το γιαούρτι σας!

Τι να προσέξετε;

Η αύξηση των φυτικών ινών στη διατροφή μας είναι σημαντικό να γίνει σταδιακά, καθώς η μεγάλη και απότομη αύξησή τους μπορεί να οδηγήσει σε αντίθετα αποτελέσματα (π.χ. πρόκληση φουσκώματος, ναυτίας ή κοιλιακού πόνου).

Το πεπτικό μας σύστημα χρειάζεται κάποιο χρονικό διάστημα ώστε να προσαρμοστεί στην αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών. Η μετάβαση από μια διατροφή χαμηλή σε φυτικές ίνες προς μια διατροφή υψηλή σε φυτικές ίνες μπορεί να οδηγήσει σε πεπτικές διαταραχές.

Για το λόγο αυτό, συστήνεται τόσο η σταδιακή αύξηση των φυτικών ινών όσο και η παράλληλη αυξημένη κατανάλωση νερού παράλληλα, η οποία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην μείωση των συμπτωμάτων. Επιπλέον, με την πάροδο του χρόνου ο οργανισμός προσαρμόζεται και έτσι μειώνονται προοδευτικά και οι ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ενδεικτικό διαιτολόγιο χωρίς ποσότητες

Πρωινό

Δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης που περιέχουν σιτάρι και βρώμη, Αποβουτυρωμένο γάλα και φρούτο

Σνακ

Ηλιόσπορους και σταφίδες

Μεσημεριανό

Σάντουιτς με ψωμί ολικής αλέσεως, μαρούλι, ντομάτα, γαλοπούλα και φρούτο

Σνακ

Ρόφημα φρούτων και λαχανικών

Βραδινό

Ψάρι ψητό με σαλάτα από μαρούλι, με βρασμένα λαχανικά και βρασμένες φακές

Προ ύπνου

Γιαούρτι με φρούτα

Νικολέτα Τζημαγιώργη είναι Διαιτολόγος-Διατροφολόγος με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση (M.Sc.) στην «Διατροφή στην Υγεία και στη Νόσο». Από τον Οκτώβριο του 2018 αποτελεί βασικό μέλος της επιστημονικής ομάδας medNutrition. Η Θάλεια Καρδάτου γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Μέγαρα Αττικής. Σπούδασε στο τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών απ’όπου αποφοίτησε τον Ιούλιο του 2010.

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

Previous ArticleNext Article

Παχυσαρκία: Κληρονομικότητα, τρόπος ζωής ή εθισμός;

Γράφει ο Πάρης Παπαχρήστος*

Η παχυσαρκία αποτελεί ένα θέμα που αφορά είναι πάρα πολύ κόσμο καθώς επηρεάζει περίπου 800 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Παράλληλα, αποτελεί ένα σοβαρό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση επιπλοκών από τη νόσο Covid-19. Μάλιστα, από μελέτες έχει φανεί ότι τα άτομα με ΔΜΣ  πάνω από 30 Kg/m2 (παχύσαρκοι) εμφανίζουν τις διπλάσιες σχεδόν πιθανότητες για νοσηλεία σε ΜΕΘ.

Η σχέση της παχυσαρκίας με τον Covid-19

Τα παχύσαρκα άτομα έχουν κάποιας μορφής εθισμό;

Ίσως ναι, αλλά η απάντηση δεν κρύβεται μόνο σε αυτό. Ουσιαστικά, οι ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες και συμπεριφορές οδηγούν σταδιακά στην αύξηση του βάρους και στην εμφάνιση παχυσαρκίας.  Θα ήθελα να θυμάσαι, επίσης, ότι και η κληρονομικότητα ευθύνεται για την εμφάνιση της παχυσαρκίας.  Για παράδειγμα, ένα παιδί έχει 50 % μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι παχύσαρκο στην ενήλικη ζωή του, αν ο ένας γονιός του είναι παχύσαρκος, ενώ αν είναι και οι δύο γονείς του παχύσαρκοι, το ποσοστό, αυτό, ανέρχεται στο 75%.

Πως το περιβάλλον συμβάλλει στην εμφάνιση της παχυσαρκίας;

Η συμβολή του περιβάλλοντος στην εμφάνιση της παχυσαρκίας ξεκινάει από την παιδική ηλικία, καθώς οι συνήθειες που έχουν οι γονείς μπορεί εύκολα να μεταφερθούν και στα παιδιά. Για παράδειγμα, φαντάσου ένα παιδί να κάθεται με τους γονείς του στο τραπέζι και να τους βλέπει να τρώνε γρήγορα μια μεγάλη μερίδα φαγητού. Όπως αντιλαμβάνεσαι, το παιδί θα το θεωρήσει φυσιολογικό και θα μιμηθεί τη συμπεριφορά αυτή.   Επίσης, πάντα υπάρχει και το άγχος του γονέα, να αδειάσει το παιδί του το πιάτο του, πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο δε θα μείνει πίσω στην ανάπτυξή του. Είναι φυσικό τέτοιες συνήθειες να έχουν καταστρατηγήσει την έννοια του φυσιολογικού τρόπου διατροφής.

Μπορεί να υπολογιστεί η διατροφική αξία του fast food;

Τα τελευταία 20 χρόνια έχει αυξηθεί η ενεργειακή πυκνότητα των τροφίμων.; Με άλλα λόγια, τα τρόφιμα που καταναλώνουμε από τη βιομηχανία των τροφίμων έχουν πολύ περισσότερες θερμίδες. Δεν είναι, όμως, μόνο αυτό.  Τα περισσότερα από αυτά τα τρόφιμα έχουν  κενό θρεπτικό περιεχόμενο, δηλαδή δεν σου προσφέρουν απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για τον οργανισμό σου. Οι ετικέτες των τροφίμων μπορούν να σε βοηθήσουν να μάθεις, ακριβώς, τη θρεπτική του αξία. Για παράδειγμα, τα πρόσθετα σάκχαρα που περιέχει κάτι που θέλεις να φας προέρχεται από φρούτα, από το μέλι ή από οποιαδήποτε άλλη φυσική τροφή; Ή μήπως μόνο από ζάχαρη, που σημαίνει ότι σου δίνει κενές θερμίδες;

Ακόμη, μία τυρόπιτα που αγοράζεις από ένα φούρνο μπορεί να έχει τις τριπλάσιες θερμίδες και 5 φορές περισσότερα λιπαρά σε σχέση με ένα τοστ.  Καταλαβαίνεις ότι εκείνη την στιγμή δεν ξεκινάς τη μέρα σου με ένα απλό πρωινό γεύμα ή σνακ αλλά ουσιαστικά τρως ένα μεσημεριανό γεύμα, αντάξιο ενός μεγάλου γεύματος σε ένα εστιατόριο.

Πως μπορείς να χτίσεις ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες;

Κάνοντας σωστές επιλογές. Σκέψου για  παράδειγμα ότι σήμερα το πρωί  έχεις καθυστερήσει στη δουλειά σου. Φεύγεις βιαστικά από το σπίτι, πας σε ένα γνωστό μαγαζί για να πάρεις τον καφέ σου και βλέπεις στις διάφανες βιτρίνες μία τυρόπιτα ή μία σπανακοτυρόπιτα. Φεύγεις μαζί με τον καφέ και την τυρόπιτα. Αν το ίδιο γίνει και αύριο και μεθαύριο, θα έρθει το Σάββατο που δεν εργάζεσαι και ενώ θα έχεις το χρόνο να φτιάξεις πρωινό, θα πας πάλι να πάρεις μια τυρόπιτα, επειδή σου έχει γίνει μία αυτοματοποιημένη συνήθεια.

Γι’ αυτό το λόγο, στις δια ζώσης και online συνεδρίες μου, προσπαθώ μέσα από την εκπαίδευση να σε βοηθήσω να αλλάξεις λίγο τη νοοτροπία σου, φεύγοντας από τη λογική των θερμίδων, να χτίσεις καλές διατροφικές συνήθειες και να αλλάξεις τις κακές. Να θυμάσαι ότι μία καλή διατροφική συνήθεια έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά:

  1. Να μπορείς να την κρατήσεις τουλάχιστον για ένα με δύο μήνες ώστε να γίνει πλέον και αυτή μία αυτόματη συνήθεια.
  2. Να διατηρείς την ευχαρίστηση από αυτό που τρως και να σου δίνει γευστική ικανοποίηση

Γιατί μας απασχολεί η παχυσαρκία;

Σε αυτό το σημείο θέλω να σου αναφέρω ότι δεν είναι θέμα εμφάνισης αλλά θέμα υγείας. Τα παχύσαρκα άτομα, έχουν στραφεί σε κακές διατροφικές επιλογές, πλούσιες σε ζάχαρη και λιπαρά.  Ο οργανισμός μας είναι προγραμματισμένος έτσι, από πολύ παλιά. Να σου αναφέρω ότι ο πρωτόγονος, για να επιβιώσει, ακολουθούσε μια διατροφή με τρία πολύ βασικά χαρακτηριστικά:

  1. Λίπος: Λόγω της έλλειψης διαθεσιμότητας τροφής, έτρωγε μεγάλες μερίδες. Το παραπάνω λίπος, τον κρατούσε στη ζωή μέχρι να ξαναβρεί φαγητό
  2. Γλυκιά γεύση: με αυτόν τον τρόπο ξεχώριζε τα δηλητηριώδη φυτά από τα μη δηλητηριώδη
  3. Αλάτι: Οι πηγές νερού απείχαν αρκετά μεταξύ τους, οπότε το αλάτι που περιείχαν φυσικά οι τροφές, συνέβαλε στην κατακράτηση υγρών στον οργανισμό του

Η βιομηχανία τροφίμων το γνωρίζει αυτό και γι’ αυτό παράγει τροφές πλούσιες σε αυτά τα συστατικά.

  1. Αν, λοιπόν, πάρεις τα σάκχαρα που χρειάζεται ο οργανισμό σου από τα φρούτα και το μέλι, δεν έχεις ανάγκη το γλυκό. Αν θέλεις, όμως, πραγματικά να το καταναλώσεις μπορείς να βγεις πραγματικά κερδισμένος αν ακολουθήσεις τα παρακάτω: Είναι σημαντικό να είναι μία συνειδητή επιλογή!
  2. Είναι σημαντικό να το απολαύσεις
  3. Να μην σου δημιουργούνται τύψεις από την κατανάλωσή του

Τα τακτικά γεύματα  και η κατανάλωση των αρκετών φρούτων μέσα στη διατροφή βοηθούν αρκετά στο να περιοριστεί η έντονη επιθυμία για ζάχαρη και λιπαρά. Αν μπει και η άσκηση στο πρόγραμμά σου, θα σε βοηθήσει, πέραν από τη μείωση του βάρους σου, να διαχειριστείς καλύτερα και την κατάσταση αυτή.

Στη συνέχεια, ακολουθούν απαντήσεις σε βασικούς διατροφικούς μύθους που κυκλοφορούν.

Παχαίνουν οι υδατάνθρακες;

Είναι ένας από τους πιο διαδεδομένους διατροφικούς μύθους που κυκλοφορούν. Μπορεί να έχεις, ήδη, ακούσει ή διαβάσει ότι υπάρχουν δίαιτες που συστήνουν λίγους υδατάνθρακες, όπως για παράδειγμα η κετογονική δίαιτα και υπόσχονται θεαματικά αποτελέσματα. Θα ήθελα να θυμάσαι ότι αυτές οι δίαιτες είναι ’’μεταμφιεσμένες’’ υποθερμιδικές δίαιτες, οι οποίες λειτουργούν  το σκεπτικό ότι αφαιρούν μία βασική πηγή ημερήσιων θερμίδων, μειώνοντας την ενεργειακή σου πρόσληψη, με αποτέλεσμα να οδηγούν σε μεγαλύτερη μείωση του βάρους. αυτό το ίδιο θα συνέβαινε και με οποιαδήποτε άλλη υποθερμιδική δίαιτα.

Ακολουθώντας μια τέτοια δίαιτα, θα χάσεις περισσότερο νερό και γλυκογόνο, αντί για λίπος. Άρα, θα δεις μία γρήγορη απώλεια βάρους στη ζυγαριά σου και θα υποθέσεις ότι ίσως οι υδατάνθρακες να δημιουργούν ζημιά. Στην πράξη, όμως, αυτό δεν συμβαίνει γιατί κάποια στιγμή σταθεροποιείται ο ρυθμός μείωσης του βάρους και ενδεχομένως η έλλειψη υδατανθράκων οδηγήσει σε έλλειψη θρεπτικών συστατικών. Επίσης, δημιουργεί και άλλα προβλήματα στη συνέχεια, όπως είναι το φαινόμενο πλατό. Το βάρος σου σταθεροποιείται, δηλαδή, και δεν κατεβαίνει με τίποτα και ως αποτέλεσμα ξαναπαίρνεις πίσω όλα τα κιλά, που έχασες και αναζητάς τη λύση σε άλλο διαιτητικό σχήμα.

Τι ισχύει για το ψωμί;

Φυσικά το ψωμί έχει θέση στην καθημερινή σου διατροφή. Η καλύτερη επιλογή είναι ένα ψωμί ολικής άλεσης. Ωστόσο, όπως θα έχεις διαπιστώσει στο διάδρομο του σουπερ μάρκετ υπάρχουν αρκετά ψωμιά ολικής άλεσης.  Ποιο είναι το καλύτερο να επιλέξεις;

Υπάρχει ψωμί ολικής άλεσης που περιέχει 8- 9 γραμμάρια φυτικές ίνες ανά 100 γραμμάρια προϊόντος και υπάρχει και ψωμί ολικής άλεσης που περιέχει με 4-5 γραμμάρια φυτικών ινών ανά 100 γραμμάρια. Διαβάζοντας, λοιπόν, τις διατροφικές ετικέτες είναι  σημαντικό να επιλέξεις  αυτό που έχει τις περισσότερες φυτικές ίνες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού σου.

Είναι παραπλανητικά τα προϊόντα χωρίς ζάχαρη;

Αυτό, ίσως, ισχύει. Ένα γραμμάριο λίπους αποδίδει 9 θερμίδες ενώ 1 γραμμάριο ζάχαρης 4 θερμίδες. Αν, λοιπόν, σε ένα γλυκό, για παράδειγμα σε μία σοκολάτα, μειωθεί η ζάχαρη, οι θερμίδες της παραμένουν υψηλές, γιατί έχει έχει αρκετή περιεκτικότητα σε λίπος. Όμως, μπορεί να σου δημιουργήσει την αίσθηση ότι αφού δεν έχει ζάχαρη, μπορείς να φας άφοβα παραπάνω ποσότητα. Τελικά, μπορεί να πάρεις περισσότερες θερμίδες από το αν έτρωγες μία κανονική σοκολάτα. +

Πώς το μέλι καταπολεμά την παχυσαρκία;

Τι ισχύει για το βραδινό φαγητό;

Όπως σου έχω ξαναπεί το βάρος μας καθορίζεται από το ενεργειακό ισοζύγιο. Αν οι θερμίδες που θα προσλάβεις σε μια μέρα θα είναι περισσότερες από τις θερμίδες που θα κάψεις, μιλάμε για θετικό ενεργειακό ισοζύγιο και το βάρος σου θα μειωθεί. Αντίθετα, αν το ενεργειακό ισοζύγιο είναι αρνητικό, θα μειωθεί  το βάρος σου.

Οπότε, δε σημαίνει ότι θα μειώσεις το βάρος σου, αν κόψεις το βραδινό γεύμα. Σημαντικό ρόλο, όμως, παίζει και τι θα επιλέξεις να φας.

Έρευνες έχουν δείξει  ότι όσοι καταναλώνουν τις περισσότερες θερμίδες προς το τέλος της ημέρας, κάνουν χειρότερες διατροφικές επιλογές, τρώγοντας μεγαλύτερες ποσότητες.

Γι’ αυτό το λόγο, θέλω να σου τονίσω την αξία των ισορροπημένων γευμάτων, τα οποία είναι καλά κατανεμημένα μέσα στην ημέρα.

Δίαιτα και γυμναστική: πάνε, όντως, μαζί;

Αν ανήκεις κι εσύ σε αυτούς που προσπαθούν να μειώσουν το βάρος τους μόνο με γυμναστική, θέλω να σου υπενθυμίσω ότι αυτός ο τρόπος σκέψης είναι  εξαρχής λάθος.  Για να μειώσεις το βάρος σου, το πρόγραμμα διατροφής που θα πάρεις θα έχει 800-900 ή ακόμα και 1000 θερμίδες την ημέρα λιγότερες από αυτές που χρειάζεται ο οργανισμός σου για να διατηρήσει το βάρος του. Αυτό αντιστοιχεί σε  περίπου 3 ώρες γυμναστική την ημέρα ή αλλιώς σε περίπου 21 ώρες γυμναστικής την εβδομάδα. Όπως αντιλαμβάνεσαι, δύσκολα μπορείς να κάνεις κάτι τέτοιο, ενώ είναι πολύ πιθανό να τραυματιστείς, αν το προσπαθήσεις.

Επιπλέον, αν χρησιμοποιήσεις καθαρά την άσκηση σαν μέσο αδυνατίσματος, πολλές φορές μπορεί να επιβραβεύσεις τον εαυτό σου με περισσότερο φαγητό, επειδή έκανες άσκηση. Αλλά, τελικά θα έχεις φάει περισσότερες θερμίδες από αυτές που ήδη έκαψες.. Δεν ευθύνεσαι, όμως, μόνο εσύ γι’ αυτό. Αν το ρολόι σου δείχνει ότι έκαψες 300 θερμίδες στο διάδρομο, θεωρείς ότι έχεις το περιθώριο να φας κάτι παραπάνω. Στην πράξη, όμως, η άσκηση, δεν έχει μόνο αυτό το στόχο. Πρέπει να συμβάλει και στη διατήρηση του μυϊκού ιστού, πέραν από την καύση του λιπώδους ιστού. Ο personal trainer ή ο γυμναστής θα σε βοηθήσει να μην τραυματιστείς και να μην πιαστείς και σταδιακά να σε πάει παρακάτω.

Το θέλουμε γιατί:

  1. Μπορεί να νιώσεις υπογλυκαιμίες όπως, ήδη, ανέφερα
  2. Διατηρεί τον μυϊκό ιστό
  3. Αυξάνει τις ενδορφίνες, άρα δημιουργεί ευχαρίστηση, έτσι είναι πιο εύκολο ο να ακολουθήσει το διατροφικό πλάνο
  4. Συμβάλλει στην καλή εντερική λειτουργία, που σημαίνει ότι προβλήματα που σε κρατάνε πίσω στο ρυθμό μείωσης του βάρους, όπως φουσκώματα, πρηξίματα ή δυσκοιλιότητα παύουν να υφίστανται

Βασική προϋπόθεση είναι να περνάς καλά, όσο γυμνάζεσαι και να μην καταλαβαίνεις  την κούραση.

Να θυμάσαι ότι έχουμε φύγει μακριά από την άποψη που επικρατούσε στο παρελθόν ότι αν δεν πεινάσεις δεν κάνεις δίαιτα και αν δεν πιαστείς δεν κάνεις άσκηση! Δεν ισχύει ούτε το ένα ούτε το άλλο.

Το πολύ ελαιόλαδο στη σαλάτα παχαίνει;

Όπως, θα με έχεις ακούσει συχνά να λέω το ελαιόλαδο έχει πάρα πολλές θρεπτικές ουσίες και είναι σημαντικό να καταναλώνουμε, κυρίως, έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, σε ωμή μορφή, καθώς έχει πάρα πολλά οφέλη για τον οργανισμό.

Ακόμα, όμως, και κατά την επεξεργασία των τροφίμων (π.χ. μαγείρεμα), είναι προτιμότερο να χρησιμοποιήσεις  ελαιόλαδο, αντί για άλλες πηγές λίπους, γιατί μπορεί και αντέχει περισσότερο τη θερμική επεξεργασία μέχρι ένα σημείο, σε σχέση με άλλα έλαια.

Ωστόσο, η ποσότητα που θα καταναλώσεις παίζει σημαντικό ρόλο. Σκέψου ότι μία κουταλιά της σούπας έχει 135 θερμίδες.  Καταλαβαίνεις ότι αν τις πολλαπλασιάσεις, μπορεί να οδηγηθείς σε θετικό ενεργειακό ισοζύγιο. Ωστόσο, σύμφωνα με έρευνες, δεν ξεφεύγουμε στην ποσότητα του ελαιόλαδου, αλλά φαίνεται ότι υπερκαταναλώνουμε τα λιπαρά ζωικής προέλευσης, κυρίως τα κορεσμένα,, ενώ υποκαταναλώνουμε τα πολυακόρεστα λιπαρά, που βρίσκονται για παράδειγμα στα λιπαρά ψάρια. Μήπως είναι καλύτερο να επικεντρωθείς στη μείωση της ποσότητας του κρέατος που καταναλώνεις και όχι στο ελαιόλαδο;

Διαβάστε επίσης: Οι σοβαροί κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι μεταβολικά υγιείς παχύσαρκοι

Πηγή: www.diaitologos.com

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

Τι σημαίνει για τον οργανισμό η έλλειψη καλίου;

Τα τρία «εγκλήματα» που κάνουν οι αρχάριοι δρομείς!

Το κάλιο είναι απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία όλων των κυττάρων, των ιστών και των οργάνων του σώματος. Η ημερήσια ανάγκη σε θρεπτικά συστατικά είναι τα 4.700 mg ή 3,5 γραμμάρια αλλά το σώμα μας δεν μπορεί να δημιουργήσει αποθέματα, άρα πρέπει κάθε ημέρα να λαμβάνουμε αυτή την απαραίτητη ποσότητα.

Το κάλιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για έναν δρομέα και αυτό διότι το κάλιο αποβάλλεται μέσω του ιδρώτα και η ανεπάρκεια του μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα από κούραση μέχρι και σε σοβαρές μυϊκές κράμπες. Θεωρείται ο πιο σημαντικός ηλεκτρολύτης, διότι το κάλιο είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της ισορροπίας του νερού του σώματος σου.

Αυτή η λειτουργία είναι σημαντική δεδομένου ότι το σώμα σας αποτελείται από 70% νερό. Επιπλέον, το κάλιο παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση του καρδιακού ρυθμού, στις μυϊκές συσπάσεις και τη λειτουργία των νεύρων.

Δείτε παρακάτω ποιες τροφές θα σας τρoφoδοτήσουν με κάλιο:

Πεπόνι

Το πεπόνι προσφέρει 473 mgκαλίου ανά φλιτζάνι -καθώς και περισσότερο από το 85% των ημερήσιων αναγκών σας για βιταμίνη C. Μη το φατε σκέτο μετά την προπόνηση. Προσθέστε το σε φρουτοσαλάτα με γιαούρτι ή σε πράσινη σαλάτα με λίγο ελαιόλαδο ώστε η βιταμίνη C θα βοηθήσει στην απορρόφηση σιδήρου από τα πράσινα λαχανικά.

Γλυκοπατάτες

Οι γλυκοπατάτες και όχι οι μπανάνες, είναι πρώτες σε περιεκτικότητα καλίου στο διατροφικό βασίλειο. Μια γλυκοπατάτα περιέχει 694 mg καλίου και μόνο 131 θερμίδες. Εκτός από το κάλιο, προσφέρουν φυτικές ίνες, βήτα-καροτένιο και υδατάνθρακες για ενέργεια, στους τυχερούς που θα τις εντάξουν στη διατροφή τους.

Μπανάνα

Η μπανάνα που όλοι καταφεύγουν, όταν οι εξετάσεις δείξουν χαμηλό κάλιο στον οργανισμό, έχει δικαιολογημένα αυτή τη φήμη, αφού μια μεσαία μπανάνα περιέχει 400 μγ καλίου. Εκτός αυτού, όπως όλες οι τροφές, που έχουν πολλά να δώσουν, έτσι και η μπανάνα παρέχει στον οργανισμό καλούς υδατάνθρακες, χορταίνει και ενισχύει τη λειτουργία του μεταβολισμού.

Ψάρι

Τα σαρκώδη ψάρια, όπως είναι ο μπακαλιάρος και ο τόνος, ο σολομός, προσφέρουν, σε όσους τα καταναλώνουν, 500 μγ κάλιο για κάθε 85 γραμμάρια. Επίσης, καλές ποσότητες καλίου προσφέρει και η πέστροφα.

Μύδια

Σε κονσέρβα ή ακόμα καλύτερα, φρέσκα, τα μύδια όχι μόνο έχουν μπόλικο κάλιο αλλά και ακόμα περισσότερη βιταμίνη B12. Περισσότερη από κάθε άλλη τροφή για την ακρίβεια.

Φασόλια

Τα άσπρα φασόλια είναι οι πλουσιότερη πηγή καλίου, ανάμεσα στη μεγάλη οικογένεια των οσπρίων. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως η φάβα, οι γίγαντες και οι φακές δεν είναι επίσης καλές πηγές και είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως όλα τα όσπρια κάνουν καλό στην καρδιά και θα πρέπει να είναι βασικό κομμάτι της διατροφής μας, αν δεν είναι ήδη.

Κοτόπουλο

Άπαχο, νόστιμο και πλούσιο –μεταξύ άλλων θρεπτικών στοιχείων– και σε κάλιο.

Ντομάτες

Η αγαπημένη βάση για τις καλοκαιρινές μας σαλάτες και σάλτσες είναι άριστη πηγή καλίου τόσο ωμή όσο και μαγειρεμένη.

Πράσινα φυλλώδη λαχανικά

Το σπανάκι, το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών και ο αρακάς είναι εξαιρετικές πηγές καλίου. Λαχανικά λοιπόν…

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

x
Send this to a friend