Ασκησιογενές άσθμα: Πόσο επηρεάζει όσους αθλούνται

Δύσπνοια και βήχας κατά τη διάρκεια της άσκησης – Το ασκησιογενές άσθμα εμφανίζεται συνήθως μετά από έντονη άσκηση και χαρακτηρίζεται από πόνο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, βήχα και σφύριγμα της αναπνοής.

Συμπτώματα όπως βήχας μετά την κόπωση δεν πρέπει να περνούν απαρατήρητα

Το ασκησιογενές άσθμα (AA) ή άσθμα σχετιζόμενο με την άσκηση (exercise induced asthma) ορίζεται ως η παροδική και αναστρέψιμη υπεραντιδραστικότητα των βρόγχων κατά την άσκηση. Η άσκηση είναι ένας αναγνωρισμένος εκλυτικός παράγοντας του άσθματος και υπάρχουν άτομα το οποία εμφανίζουν συμπτώματα άσθματος μόνο κατά τη διάρκεια της άσκησης.

Τι προκαλεί στους πνεύμονες των δρομέων ο παγωμένος αέρας;

Να αναφέρουμε ότι ο όρος άσθμα περιλαμβάνει έννοιες όπως βρογχικό άσθμα, αλλεργικό άσθμα κ.ά.

Η συχνότητα του άσθματος κατά την κόπωση στον γενικό πληθυσμό (ανάμεσα και στα παιδιά) κυμαίνεται μεταξύ 12-15%. Ένα ποσοστό 90% των πασχόντων από άσθμα, παρουσιάζουν και άσθμα κατά την άσκηση, ενώ 35-45% των ατόμων με αλλεργική ρινίτιδα, χωρίς διαγνωσμένο άσθμα, παρουσιάζουν ασκησιογενές άσθμα. H συχνότητα ανάμεσα στους επαγγελματίες αθλητές κυμαίνεται μεταξύ 4-10%.

Φυσική κατάσταση και άσθμα

Τα συμπτώματα του άσθματος οφείλονται στη στένωση των αεροφόρων οδών (βρογχόσπασμος). Το ασκησιογενές άσθμα εμφανίζεται συνήθως μετά από έντονη άσκηση και χαρακτηρίζεται από πόνο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια), βήχα και σφύριγμα της αναπνοής (συριγμό). Τα συμπτώματα δεν είναι πάντα τόσο εμφανή και η διάγνωση δεν είναι πάντα προφανής, με κίνδυνο να διαφύγει. Γι’ αυτό η υποψία του άσθματος ασκήσεως πρέπει να είναι μεγαλύτερη, εάν τα συμπτώματα αυτά συμβαίνουν κατ’ επανάληψη και ειδικά σε παιδιά.

Το ασκησιογενές άσθμα παρατηρείται συνήθως σε αερόβια (πχ ποδόσφαιρο, τρέξιμο, σκι, κολύμπι) παρά σε αναερόβια (πχ άρση βαρών) αθλήματα. Στα αερόβια αθλήματα παρατηρείται μία συνεχής κίνηση και εναλλαγή του αέρα στους αεραγωγούς, η οποία επηρεάζει τόσο την υγρασία όσο και τη θερμοκρασία των βρόγχων. Αυτό πυροδοτεί μίαν αλυσίδα αντιδράσεων, με αποτέλεσμα το βρογχόσπασμο και την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

Τα αίτια που προκαλούν το ΑΑ

Τα αίτια του ΑΑ είναι ποικίλα και αρκετές φορές άγνωστα. Γενικά όσες παθήσεις ερεθίζουν το αναπνευστικό αυξάνουν και την πιθανότητα εμφάνισης του άσθματος κοπώσεως. Παθήσεις του αναπνευστικού όπως το άσθμα και η αλλεργική ρινίτιδα, λοιμώξεις του αναπνευστικού καθώς και η παρουσία αλλεργιογόνων όπως η γύρη είναι κάποια παραδείγματα. Χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στο περιβάλλον ορισμένων αθλημάτων (πχ χλώριο στις πισίνες) καθώς και φάρμακα όπως η ασπιρίνη και τα ευρέως χρησιμοποιούμενα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) μπορεί επίσης να προκαλέσουν την εμφάνιση συμπτωμάτων.

Για να τεθεί η διάγνωση του άσθματος κατά την άσκηση πρέπει πρώτα να τεθεί η υποψία. Γι’ αυτόνν το λόγο συμπτώματα όπως βήχας μετά την κόπωση δεν πρέπει να περνούν απαρατήρητα. Αφότου τεθεί η υποψία, ακολούθως πρέπει να γίνει εκτίμηση από πνευμονολόγο, ο οποίος με βάση το ιστορικό, τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση θα κρίνει εάν στοιχειοθετείται η διάγνωση του ΑΑ.

Διάγνωση

Η ΕΞΕΤΑΣΗ ρουτίνας του αναπνευστικού συστήματος είναι η σπιρομέτρηση, η οποία δείχνει πώς λειτουργούν οι πνεύμονες στην ηρεμία. Εάν η δοκιμασία είναι φυσιολογική, τότε προχωρούμε σε δοκιμασίες πρόκλησης. Τονίζεται πως τα φυσιολογικά αποτελέσματα της σπιρομέτρησης δεν αποκλείουν ούτε το άσθμα ούτε και φυσικά το ασκησιογενές άσθμα. Οι δοκιμασίες πρόκλησης περιλαμβάνουν κυρίως την άσκηση και τη φαρμακευτική πρόκληση. Σκοπός αυτών των δοκιμασιών είναι να δειχθεί εάν υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ των σπιρομετρήσεων προ και μετά τη δοκιμασία, κάτι το οποίο θέτει τη διάγνωση του άσθματος.

Η δοκιμασία πρόκλησης με άσκηση αποτελεί την εξέταση εκλογής. Η άσκηση μπορεί να γίνει είτε ελεγχόμενα στο εργαστήριο είτε στον φυσικό χώρο άσκησης του ατόμου (γήπεδο, πισίνα κοκ). Το πλεονέκτημα της άσκησης στο εργαστήριο (εργοσπιρομέτρηση) είναι πως δίνεται η δυνατότητα καταγραφής μίας πληθώρας χρήσιμων παραμέτρων (πχ VO2max ), γίνονται σπιρομετρήσεις κατά την άσκηση και όχι μόνο προ και μετά, και ανάλογα με τον εξοπλισμό παρακολουθείται ταυτόχρονα η καρδιακή λειτουργία (καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως).

Με αυτόν τον τρόπο έχουμε μία πιο ολοκληρωμένη διαδικασία, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στη διάγνωση του άσθματος. Το μειονέκτημα, που είναι ταυτόχρονα και το πλεονέκτημα της διενέργειας της δοκιμασίας στο φυσικό περιβάλλον της άσκησης, είναι πως λείπουν οι συνθήκες οι οποίες μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνιση του άσθματος (κρύο, υγρασία, χλωρίνη κτλ).

Αντιμετώπιση του προβλήματος

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του άσθματος κοπώσεως είναι σχετικά εύκολη και απλή. Εάν το παιδί ή ο αθλητής έχει συμπτώματα άσθματος και όταν δεν ασκείται, η αγωγή περιλαμβάνει φάρμακα όπως τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή και τα αντιλευκοτριένια. Αν όμως τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο κατά την άσκηση, τότε η χρήση ενός βρογχοδιασταλτικού βραχείας δράσης συνήθως είναι αρκετή. Εξίσου σημαντική είναι η σωστή προθέρμανση προ της άσκησης, καθώς επίσης το είδος και η ένταση στης άσκησης.

Η πρόγνωση είναι εξαιρετική εφόσον γίνει έγκαιρα η διάγνωση. Δεν πρέπει να υπάρχει άρνηση, ειδικά από τους γονείς ενός παιδιού, γιατί το άσθμα μπορεί να γίνει επικίνδυνο, εάν αφεθεί χωρίς αγωγή. Το άσθμα όχι μόνο δεν πρέπει να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για άσκηση, αλλά αντιθέτως πρέπει να αποτελεί κίνητρο. Με την κατάλληλη πνευμονολογική παρακολούθηση και παρέμβαση, τα συμπτώματα είτε εξαλείφονται είτε περιορίζονται στο ελάχιστο.

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ
MD, MSc Πνευμονολόγος – Φυματιολόγος
email: [email protected]
Ιστοσελίδα: www.pneumoncy.com

Previous ArticleNext Article

Ο σημαντικότερος λόγος για να κάνεις μια μέρα αποχή από την προπόνηση

Υπάρχει πλέον ένας επιπλέον λόγος για να κάνετε διάλειμμα μιας ημέρας από το πρόγραμμα προπόνησης και αυτός έχει να κάνει με την υγεία των οστών σας, σύμφωνα με έρευνα που δημοσίευσε η Αμερικανική Φυσιολογική Εταιρία.

Ερευνητές του πανεπιστημίου Brock του Καναδά ανέλυσε δείγματα αίματος από 15 κωπηλάτες κατά την διάρκεια της προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Στην συνέχεια συνέκριναν τα δείγματα με εκείνα των αθλητών που συλλέχθηκαν κατά την περίοδο αποκατάστασης που περιελάμβανε αρκετές ημέρες ανάπαυσης.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι κωπηλάτες είχαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα οστεοπροτεγερίνης, μια πρωτεΐνης που προστατεύει από την απώλεια της οστικής μάζας και ταυτόχρονα είχαν υψηλότερα επίπεδα σλεροσίνης η οποία παρεμποδίζει την ανάπλαση των οστών κατά την διάρκεια έντονης άσκησης σε σύγκριση με εκείνους που απολάμβαναν μια περίοδο ξεκούρασης.

Τι τρώμε για αποκατάσταση και ενέργεια μετά την άσκηση

Έντονη προπόνηση

Αυτό συμβαίνει γιατί σε περιόδους έντονης προπόνησης, η δημιουργία φλεγμονών στο σώμα είναι πιο έντονη και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των επιπέδων της σλεροσίνης στο αίμα ενός αθλητή, όπως τονίζει η Παναγιώτα Κλέντρου, καθηγήτρια κινησιολογίας στο πανεπιστήμιο του Brock.

Eνώ δεν υπήρχε διαφορά στην οστική πυκνότητα στο τέλος της μελέτης, η παρατεταμένη άσκηση μπορεί να προκαλέσει βλάβη στα οστά με την πάροδο του χρόνου, επισημαίνει η κα Κλέντρου η οποία θεωρεί πως το θέμα χρίζει περαιτέρω έρευνας.

Η συχνότητα

Ωστόσο τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας δεν βρίσκουν εφαρμογή σε όσους πηγαίνουν συχνά στο γυμναστήριο καθώς η άσκηση σε αυτή την περίπτωση βοηθά στην διατήρηση των υγειών οστών.

Δεν ισχύει το ίδιο βέβαια για τις περιπτώσεις εκείνων των ατόμων που ακολουθούν ένα εντατικό πρόγραμμα άρσης βαρών σε καθημερινή βάση το οποίο μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα δίχως να γίνουν άμεσα αντιληπτά.

Στις περιπτώσεις  αυτές η μια μέρα «ρεπό» είναι πολύ σημαντική ώστε να προφυλάξετε την υγεία σας.

Αν επιθυμείτε δυνατούς μύες θα πρέπει να δώσετε στο σώμα σας τον χρόνο που χρειάζεται ώστε να επανέλθει μετά από την σκληρή προπόνηση. Με την άρση βαρών δημιουργούνται φθορές στους μυϊκούς ιστούς και απαιτείται χρόνος για να αποκατασταθούν οι ζημιές (φλεγμονές) που έχουν προκληθεί.

Τι είναι καλύτερο για αποκατάσταση; Ζεστό ή κρύο μπάνιο;

Η παγίδα

Πολλοί πέφτουν στην παγίδα των συνεχόμενων εντατικών προπονήσεων, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν είναι συνετό.

Προσπαθήστε να εναλλάσσετε τον ρυθμό των επαναλήψεων που κάνετε κάθε εβδομάδα, διατηρώντας τα ίδια βάρη για κάθε τετράμηνο άσκησης. Θα πρέπει να έχετε τουλάχιστον μια μέρα ξεκούρασης μέσα στην εβδομάδα ή μπορείτε να πηγαίνετε μια βόλτα για περπάτημα σαν ένα είδος αποκατάστασης.

Προγραμματίστε μια εβδομάδα δίχως βάρη κάθε 4-8 εβδομάδες για να κάνετε ένα ωφέλιμο διάλειμμα  και να επιστρέψετε πιο δυνατοί.

Αν δεν μπορείτε να μείνετε μακριά από το γυμναστήριο για τόσο διάστημα, δοκιμάστε να ελαττώσετε στο μισό την ένταση της προπόνησης.

Διαβάστε ακόμα: Οι 10 ενδείξεις που σας λένε ότι χρειάζεστε ξεκούραση

Η ιδανική… συνταγή άσκησης για να προστατέψουμε την υγεία μας

Είναι γνωστό πως το να κάθεσαι όλη μέρα χωρίς να κινείς συχνά το σώμα σου δεν είναι και ό,τι καλύτερο. Δεκάδες έρευνες έχουν αποδείξει πως το να μένουμε ακούνητοι για μεγάλες χρονικές περιόδους (π.χ. από τις 9 το πρωί έως τις 5 το απόγευμα, σε μια τυπική δουλειά γραφείου) παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία μας.

Γρήγορο περπάτημα: Πόσα βήματα το λεπτό πρέπει να κάνεις;

Για το λόγο αυτό, πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν μικρά διαλείμματα μέσα στην ημέρα, να παίρνουν τις σκάλες αντί για το ασανσέρ, να περπατούν μέχρι το σούπερ μάρκετ αντί να οδηγούν για να φτάσουν εκεί κ.ο.κ. Μέχρι σήμερα όμως, δεν υπήρχε κάποια επιστημονική ένδειξη για το πόσο πρέπει να κινούμαστε κάθε μέρα ώστε να αντισταθμίζουμε τις ώρες που έχουμε μείνει καθιστοί.

Τώρα, μια νέα έρευνα έρχεται για να μας δώσει νέες πληροφορίες σχετικά με το θέμα. Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο The Lancet, υποδεικνύει την ιδανική συνταγή για να προστατεύουμε την υγεία μας ενάντια στη ζημιά που προκαλεί η καθιστική ζωή μιας δουλειάς γραφείου. Βάσει αυτής της συνταγής, η λύση δεν είναι να γυμναζόμαστε για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα κάθε μέρα αλλά να γυμναζόμαστε ανάλογα με τις ώρες που καθόμαστε.

Παραδείγματα

Για παράδειγμα, οι άνθρωποι που εργάζονται ένα τυπικό 8ωρο ημερησίως, πρέπει να αφιερώνουν τουλάχιστον μία ώρα κάθε μέρα στο να κινούν το σώμα τους. Για αυτούς που κάθονται κατά μέσο όρο 6 ώρες την ημέρα, ο χρόνος κίνησης μειώνεται στο μισάωρο. Επίσης, η έρευνα τονίζει πως η άσκηση δε χρειάζεται να γίνεται συνεχόμενα ή έντονα. Μπορεί να είναι χωρισμένη σε μικρά χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα και μπορεί να είναι τόσο απλή όσο το χαλαρό περπάτημα.

Τρέξιμο εναντίον περπατήματος: Ποια μορφή άσκησης είναι πιο χρήσιμη;

Η ερευνητική ομάδα που διεξήγαγε τη μελέτη, ανέλυσε στοιχεία από ένα δειγματολόγιο 100 ενήλικων ατόμων άνω των 45 ετών από τη Δυτική Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία. Χρησιμοποιώντας παλιότερα στοιχεία, οι επιστήμονες εξέτασαν τα αποτελέσματα 16 δημοσιευμένων ερευνών και τα χρησιμοποίησαν για να καθορίσουν πόση άσκηση χρειάζεται για να εξισορροπήσει τις ώρες καθισιού.

Το τελικό αποτέλεσμα που έβγαλαν, όπως το είδαμε παραπάνω, περιλαμβάνει περισσότερες ώρες άσκησης από όσες προτείνονταν στο παρελθόν, παραμένει όμως εφικτό καθώς η προτεινόμενη άσκηση μπορεί εύκολα να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Μην αρχίσετε λοιπόν τις δικαιολογίες περί δύσκολου ωραρίου στη δουλειά, φορτωμένου προγράμματος και εξάντλησης. Οι επιλογές που έχετε για να ασκείστε μόλις μία ώρα κάθε μέρα είναι δεκάδες. Ακόμη κι αν επιλέξετε απλά να περπατήσετε για 10 λεπτά ή να πάτε με τα πόδια μέχρι το γραφείο, το σώμα σας θα σας ευγνωμονεί.

Διαβάστε επίσης: Δυναμικό περπάτημα: 30 λεπτά την ημέρα για να λιώσει το λίπος

x
Send this to a friend