Οι ελληνικές “άγνωστες” υπερτροφές 489

Εδώ και χρόνια, έχει αναγνωριστεί η μεγάλη αξία της ελληνικής χλωρίδας που είναι από τις πλουσιότερες στην Ευρώπη, 6.200 φυτικά είδη, από τα οποία τα 1.150 είναι ενδημικά ή ενδοχώρια κατά τον Ιπποκράτη.

Μακρύς επίσης, ο κατάλογος με ονόματα, πολλά από τα οποία γνωστά, των ελληνικών υπερτροφών (super foods), δηλαδή των φυτικών ειδών υψηλής, για τον ανθρώπινο οργανισμό, διατροφικής και φαρμακευτικής αξίας. Τέτοια φυτά είναι η κουμαριά, η κρανιά, ο κράταιγος, η άγρια τριανταφυλλιά, η βατομουριά και άλλα πολλά.

Ανάμεσα στα παραδοσιακά φυτά, που καλλιεργούνται ήδη συστηματικά στην ελληνική ύπαιθρο και η φήμη τους έχει ξεπεράσει τα σύνορα της χώρας, όπως η μαστίχα Χίου και ο κρόκος Κοζάνης, υπάρχουν και τα λιγότερο γνωστά, τα «καινοτόμα», τα οποία έχουν μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης και δίνουν προοπτική σε νέους καλλιεργητές.

Όπως λέει ο βοτανολόγος-γεωπόνος ΑΠΘ, δρ Νίκος Σαμαρίδης «πρόκειται για θαμνώδη και δενδρώδη δασικά φυτά, που μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διατροφική ενίσχυση του οργανισμού, αλλά έχουν και ευεργετική ωφελιμότητα για την υγεία. Καλύπτουν την άμυνα του οργανισμού, προστατεύουν από κρύο και λοιμώξεις, είναι ισχυρά αντιοξειδωτικά, και ακόμη δεν είναι πολύ γνωστά στους αγρότες».

Οι «ρίζες» τους όμως, χάνονται στην αρχαιότητα. Όπως τονίζει ο δρ Σαμαρίδης, «ο Όμηρος στην Ιλιάδα αναφέρει ότι η Κίρκη παρέθεσε γεύμα στον Οδυσσέα και τους συντρόφους του με καρπούς κρανιάς».

10 υπερτροφές που έχετε σπίτι σας και δεν το ξέρετε

Κουμαριά, κρανιά, κράταιγος, άγρια τριανταφυλλιά, βατομουριά

Οι καρποί της αγριας τριανταφυλλιάς έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη C και φλαβονοειδή, δηλαδή αντιοξειδωτικές ουσίες. Ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού και προστατεύουν από τις λοιμώξεις. Από τους καρπούς της είναι δυνατόν να παρασκευαστεί σιρόπι και μαρμελάδα.

Το αφέψημα από τα φύλλα της κουμαριάς, περιέχει αρβουτίνη και τανίνες, που έχουν αντισηπτικές ιδιότητες για το ουροποιητικό σύστημα. Επίσης, ο Ιπποκράτης χρησιμοποιούσε τα φύλλα ως κατάπλασμα για θρομβοφλεβίτιδες. Σήμερα, στην κλασική φαρμακευτική κυκλοφορούν κουμαρινικά αντιπηκτικά. Ενώ, από τα κούμαρα μπορούν να παρασκευαστούν τσίπουρο, λικέρ, κονιάκ και μαρμελάδα.

Ο κράταιγος είναι το φυτό που κάνει κραταιό τον καρδιακό μυ. Ως αφέψημα τα φύλλα και τα άνθη του είναι ωφέλιμα για τη ρύθμιση και της υπέρτασης και της υπότασης, έχει δηλαδή αμφότερη ρυθμιστική δράση. Οι καρποί του είναι πλούσιοι σε βιταμίνη C και φλαβονοειδή (αντιοξειδωτικά). Σύμφωνα με τον δρ. Σαμαρίδη, Γερμανοί έχουν ήδη δείξει ενδιαφέρον για την ανάδειξη των φαρμακευτικών τους ιδιοτήτων. Από τους καρπούς του μπορούν επίσης να παρασκευαστούν αλκοολικά εκχυλίσματα (βάμματα).

Η κρανιά έχει υψηλή αντιοξειδοτικότητα, στυπτικές (αντιαιμορραγικές) και αντιπυρετικές ιδιότητες. Τα κράνα, οι καρποί της, περιέχουν φλαβονοειδή, σίδηρο και ανθοκυάνες, ισχυρότατες αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ουσίες. Από τους καρπούς παρασκευάζεται επίσης χυμός που καταναλώνεται ως αναψυκτικό, ενώ ιδιαίτερα ανθεκτικό είναι το ξύλο της. Από ξύλο κρανιάς κατασκευάζονται οι γκλίτσες, ενώ λέγεται ότι από κρανιά είχε κατασκευαστεί και ο εμπνευσμένος από τον πολυμήχανο Οδυσσέα, Δούρειος Ίππος.

Σύκα: Υπερτροφή από τα χρόνια των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων

Τα φυτά αυτά συναντώνται περισσότερο στην ηπειρωτική Ελλάδα, ημιορεινή και ορεινή, όπου προσφέρονται οι πιο κατάλληλες βιοκλιματικές (θερμοκρασία, βροχοπτώσεις) και οικοτοπικές (έδαφος, ηλιοφάνεια) συνθήκες για την αποδοτική καλλιέργεια και την αξιοποίησή τους, για την παραγωγή δευτερογενών προϊόντων (μαρμελάδα, ποτά, χυμοί).

Όπως αναφέρει ο δρ. Σαμαρίδης, η Μακεδονία έχει την πιο πλούσια και παλαιότερη καλλιέργεια φυτωρίων, καθώς και εμπειρία από ομαδικές και συνεταιριστικές καλλιέργειες (συνεταιρισμός κρόκου Κοζάνης), από μονάδες βιοτεχνολογικής αξιοποίησης, μεταποίησης δευτερογενών γεωργικών προϊόντων και αποστακτήρια αιθέριων ελαίων. Διατηρεί το προβάδισμα στη νέα πρόταση των θαμνοειδών και δενδροειδών φαρμακευτικών και είναι ένας απέραντος πειραματ-αγρός, από την Κοζάνη, Έδεσα μέχρι τη Δράμα, όπου υπάρχουν φυτώρια και καλλιέργειες ροδιάς, βατόμουρων, σμέουρων, μύρτιλλου, κράταιγου, φραγκοστάφυλλων κ.α.

Οι προτεινόμενες καλλιέργειες απαιτούν ήλιο, εδάφη αποστραγγιζόμενα, κυρίως ξερικά, υψόμετρα κυρίως ημιορεινά (από 300 μέτρα η κρανιά έως 1.000 μέτρα η κουμαριά), πλαγιές ελατοδασών, πχ η αγριοτριανταφυλλιά και ο κράταιγος, που είναι αυτοφυή σε τέτοιες περιοχές, ελάχιστες βροχοπτώσεις (κατά μέσο όρο 600 χιλιοστά βροχής τα χρόνο). Αντέχουν σε χαμηλές θερμοκρασίες τα περισσότερα, πχ η κρανιά, μπορεί να επιβιώσει και στους -30. Είναι ανθεκτικά στις φωτιές, η κουμαριά μάλιστα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ανάπλαση δασικών εκτάσεων. Οι λίγοι εχθροί και ασθένειες των δασικών θαμνοφύτων, δηλαδή ανθράκωση, φυτοφθόρα, σκωρίαση, και οι τετράνυχοι μπορούν να ελέγχονται από ειδικές υπηρεσίες γεωργικών εφαρμογών.

Παράγωγα προϊόντα

Πέρα από τη διατροφική και θεραπευτική αξία που έχουν τα είδη αυτά και τη δυνατότητα παρασκευής δευτερογενών προϊόντων, ο δρ. Σαμαρίδης υπογραμμίζει τη δυνατότητα «να πάμε ένα βήμα πιο μπροστά και να γίνει η διεύρυνση της καλλιέργειάς τους και η θεραπευτική ανάδειξή τους». «Η διεύρυνση της καλλιέργειας θα γίνει με τη συνεργασία γεωπονικών πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, όπως ο Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός (ΕΛΓΟ) «ΔΗΜΗΤΡΑ», ενώ η θεραπευτική ανάδειξή τους μπορεί να γίνει με την επιστημονική συνεργασία πανεπιστημιακών ή ερευνητών, των κλάδων της βιοχημείας και της φαρμακογνωσίας».

12 τροφές που αν συνδυαστούν δημιουργούν υγιεινές… βόμβες!

Οι δήμοι, σύμφωνα με τον δρ. Σαμαρίδη, πρέπει να παραχωρήσουν αναξιοποίητες ημιορεινές πλαγιές και λειμώνες (εγκαταλελειμμένα βοσκοτόπια), με πολυετείς συμβολικές συμβάσεις σε νέους καλλιεργητές, όπως για παράδειγμα ο δήμος Βελβεντού στην Κοζάνη. «Έτσι, θα ανθίσουν μαζί με τα ωφέλιμα για θρέψη και θεραπεία φαρμακευτικά φυτά και η παραμελημένη ελληνική ύπαιθρος» υπογραμμίζει.

Την ίδια ώρα, ο δρ. Σαμαρίδης, υπενθυμίζει την υψηλή αξία που έχουν τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά και  βότανα, με τα οποία έχει προικιστεί η φύση στα νησιά, στη νότια και στην κεντρική Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Κρήτη. Τα βουνά της, οι ραχούλες και τα φαράγγια της μοσχοβολούν θυμάρι, μαντζουράνα, μαλωτήρα (σιδερίτης), φλισκούνι, φασκόμηλο, δίκταμο (έρωτας) κ.α.

Αυτά τα αρωματικά φυτά χρησιμοποιούνται από τον ελληνικό λαό εμπειρικά και παραδοσιακά για εκατοντάδες χρόνια, ως τσάγια, ροφήματα και άλλες μορφές. Είναι, επίσης, πολύτιμα για τα αιθέρια έλαιά τους, όπου από αρχαιοτάτων χρόνων με απλές παραδοσιακές μεθόδους (υπερχείλιση σε λίπος) γινόταν εξαγωγή των αιθέριων ελαίων. Μαρτυρίες υπάρχουν τόσο στην Κρήτη, στα ανάκτορα του Μίνωα, ενώ στην Πύλο, στα ανάκτορα του Νέστορα, υπήρχε ειδικό δωμάτιο με τα «ζείδωρα» αιθέρια έλαια.

Διαβάστε επίσης: Συνδυασμοί τροφών που δημιουργούν… υπερτροφές!

Previous ArticleNext Article

Ένας ειδικός απαντά: Γιατί τρώμε πιο ανθυγιεινά αυτές τις ημέρες 15

Αν υποστηρίξετε ότι αυτές τις ημέρες, δεν έχετε ψάξει έστω μια φορά και την τελευταία γωνία από τα ντουλάπια σας για να βρείτε ένα μπισκότο, μια γκοφρέτα, λίγα πατατάκια, σίγουρα ανήκετε σε μια εξωγήινη μορφή ζωής.

Γιατί οι περισσότεροι, όχι μόνο έχουν ψάξει, αλλά έχουν φάει ότι υπήρχε και ήδη προγραμματίζουν τα επόμενα ψώνια τους στο σούπερ μάρκετ, τα οποία περιλαμβάνουν πολλά σνακ που στην κανονική ροή της ζωής σας, ίσως και να μην επιλέγατε.

Η διαιτολόγος Clarissa Lenherr, απαντά στους λόγους που μας οδηγούν αυτές τις πολύ αγχωτικές ημέρες να κάνουμε καταχρήσεις.

Τι είναι η κορτιζόλη και πως “καταστρέφει” την προπόνησή σας

Οι τρεις λόγοι…

«Μια από τις ορμόνες που εκκρίνουμε όταν έχουμε άγχος και στρες είναι η κορτιζόλη. Αυτή η ορμόνη να αυξήσει το… πάθος μας να καταναλώσουμε σνακ με αρκετή ζάχαρη και αλάτι», τονίζει.

Μάλιστα όπως λέει ο λόγος είναι τριπλός. «Αφενός πρόκειται για εξαιρετικά εύγευστα τρόφιμα (σοκολάτα, πατατάκια, κέικ κ.λπ.) τα οποία μπορούν προσωρινά να μειώσουν την κορτιζόλη. Όταν αυτή η συνήθεια επαναλαμβάνεται μερικές φορές, γίνεται ένας μηχανισμός αντιμετώπισης για τη μείωση του στρες. Και πριν το καταλάβουμε, ο οργανισμός μας βρίσκει αυτή τη λύση και μας σπρώχνει να τα καταναλώσουμε»

Ο άλλος λόγος είναι επίσης βιολογικός: «Το σώμα μας μας λέει ότι χρειάζεται περισσότερη ενέργεια για να διαχειριστεί τις καταστάσεις.  Και αισθανόμαστε μια κούραση και μια ατονία. Με αυτού του είδους τη διατροφή, παίρνουμε άμεσα την ενέργεια, αλλά δεν κρατάει πολύ και έτσι πεινάμε συνέχεια».

Κακές… συνήθειες που δεν σε αφήνουν να κοιμηθείς σωστά!

Ένας τρίτος λόγος, είναι η έλλειψη καλό ύπνου. Το άγχος μας οδηγεί στο να μην κοιμόμαστε καλά. Ο βαθύς ύπνος έχει τη δυνατότητα να καταστέλλονται οι ορμόνες της πείνας και της εξάντλησης, κάτι που δεν προσφέρει ο ελαφρύς, αγχωτικός ύπνος», λέει η  Clarissa Lenherr.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Ένας τρόπος είναι να καταφέρουμε να κοιμηθούμε σωστά. Για να το καταφέρουμε, ένας τρόπος είναι η σωματική άσκηση. Φροντίστε να ασκήστε στο σπίτι αρκετές ώρες πριν από τον ύπνο σας.

Μπορείτε πριν πέσετε στο κρεβάτι να κάνετε ένα ζεστό μπάνιο που θα σας χαλαρώσει.

Προτιμήστε αντί να έχετε κοντά στο κρεβάτι σας το κινητό σας, να έχετε ένα βιβλίο.

Ακούστε λίγη χαλαρωτική μουσική.

Να έχετε πάντα φρούτα και λαχανικά στο σπίτι. Ένα μήλο μπορεί να σας χορτάσει. Είναι καλύτερο να καταναλώσετε ακόμα και 2-3 φρούτα, από ένα σακουλάκι πατατάκια.

Επίσης, ρωτήστε τον εαυτό σας εάν είστε πραγματικά πεινασμένοι όταν βρεθείτε στην κουζίνα που αναζητά σνακ. Στη συνέχεια πιείτε ένα ποτήρι νερό.

Το πιο σημαντικό, προσπαθήστε να μην είστε σκληροί με τον εαυτό σας. Η ζωή δεν είναι κανονική αυτή τη στιγμή και η προσαρμογή δεν είναι εύκολη.

Διαβάστε επίσης: Μπορεί η διατροφή να μειώσει το άγχος των ημερών;

Έξυπνα διατροφικά tips για τις ημέρες που μένουμε σπίτι 23

Ο Μιχάλης Μακρύλλος , Κλινικός Διαιτολόγος – Αθλητικός Διατροφολόγος και  Πρόεδρος της Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής του Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων Διατροφολόγων, μίλησε στην ΕΡΑ Σπορ δίνοντας tips για τη διατροφή των παιδιών-αθλητών κατά τις ημέρες του «εγκλεισού» λόγω του κοροωνοϊού

Μεταξύ άλλων, είπε τα εξής:

Για τα προβλήματα που μπορεί να δημιουργήσει ο περιορισμός στις μετακινήσεις: «Αυτός ο περιορισμός στο σπίτι εν δυνάμει μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα υπό την έννοια ότι έχουμε μία δραστική μείωση στην κινητικότητά μας, άρα έχουμε μία δραστική μείωση στις θερμίδες που καταναλώνουμε, δηλαδή στη δαπάνη ενέργειας. Επομένως αν δεν προσέξουμε το τι θα φάμε και το πόσο θα φάμε, τότε σίγουρα θα έχουμε πρόβλημα και στα κιλά μας και στην ποιότητα των κιλών μας, δηλαδή πόσα από αυτά θα είναι λίπος. Η απάντηση είναι ότι μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτήν την περίοδο κάνοντας μία νέα αρχή και προσαρμόζοντας ανάλογα και τις διατροφικές μας επιλογές».

Τι διαφορετικό προσφέρει στην υγεία μας κάθε χυμός φρούτου

Η διατροφή των γονέων πρέπει να διαφέρει από τα παιδιά: «Ο διδακτικός ρόλος των γονιών έγκειται στο γεγονός ότι πρέπει να δίνουν οι ίδιοι το παράδειγμα. Εξάλλου υπάρχει μία πληθώρα βιβλιογραφικών αναφορών, όπου μεταξύ άλλων και σε ζητήματα διατροφικής συμπεριφοράς τα παιδιά συμμορφώνονται πολύ περισσότερο και πολύ αποτελεσματικότερα όταν βλέπουν τους γονείς τους να κάνουν το ίδιο με αυτό που τους λένε να κάνουν αυτά».

Πως θα βελιτώσουμε τη διατροφική μας συμπεριφορά

Πέντε – έξι έξυπνα tips για να βελτιώσουμε τη διατροφική μας συμπεριφορά με αντίκτυπο προφανώς στο βάρος μας αλλά και στα επίπεδα της υγείας, ιδιαίτερα αυτές τις ημέρες του εγκλεισμού:

«Νο. 1 είναι η οργάνωση και ο προγραμματισμός. Οργανώνουμε τα γεύματα και τα σνακ. Προγραμματίζουμε δηλαδή τι θα μαγειρέψομε μέσα στην εβδομάδα. Για παράδειγμα θα φάμε δύο φορές όσπριο, μία φορά ψάρι, μία φορά κοτόπουλο κοκ. Καθημερινά έχουμε τρία γεύματα, ένα πρωινό, ένα μεσημεριανό και ένα βραδινό, που θεωρούνται τα βασικά μας γεύματα και δύο εμβόλιμα σνακ. Τα γεύματά μας τα τρώμε στο τραπέζι, καθιστοί με ηρεμία, ενσυνείδητα δηλαδή.

Και τα σνακ μας τα έχουμε προγραμματίσει, τα έχουμε προετοιμάσει. Για παράδειγμα ένα θρεπτικότατο σνακ είναι 30 γραμμάρια ξηροί καρποί, μία χούφτα ξηροί καρποί. Παίρνουμε τους ξηρούς καρπούς από πριν, τους έχουμε σε ένα σακουλάκι και το έχουμε έτοιμο. Γιατί αν δεν πάρουμε το σακουλάκι και πάμε στο βαζάκι που έχει όλους τους ξηρούς καρπούς και είμαστε 24 ώρες το 24ωρο σε ένα σπίτι ενδέχεται να ξαναβάλουμε το χέρι μέσα και τότε οι ξηροί καρποί θα γίνουν επιβαρυντικοί».

Νο. 2 Τιμάμε την πείνα μας. Τρώμε όταν πραγματικά πεινάμε και όχι όταν βρεθεί κάτι μπροστά μας. Καλό θα είναι να τρώμε όταν η πείνα μας είναι μέτρια και όχι έντονη. Δηλαδή δεν χρειάζεται να περιμένουμε πρώτα να εξαντληθούμε για να φάμε. Δεν αγνοούμε τα σημάδια της πείνας μέσα στην ημέρα γιατί τότε αν φτάσουμε στο ενδεχόμενο να είμαστε εξαντλημένοι και άδειοι ενεργειακά αυξάνεται το ενδεχόμενο των υπερφαγικών επεισοδίων, δηλαδή να φάμε περισσότερο.

Ποιες τροφές αντιστρέφουν τη γήρανση των μυών;

Νο.3 Πρέπει να μάθουμε να ξεχωρίζουμε την πραγματική όρεξη και ανάγκη μας για φαγητό από τη συναισθηματική. Στην πραγματική πείνα υπάρχει μία χρονική απόσταση από το προηγούμενο γεύμα, υπάρχει το αίσθημα του κορεσμού, υπάρχει μία κανονικότητα. Η συναισθηματική πείνα δεν έχει να κάνει με τον κορεσμό. Μπορεί να είμαστε χορτάτοι και μας έρχεται η επιθυμία να φάμε κάτι, το οποίο συνήθως είναι γλυκό ή λιπαρό. Αυτό καθαρά ξεκινάει από το μυαλό μας, λόγω ότι αισθανόμαστε ανία, άγχος, στρες από τον εγκλεισμό στο σπίτι. Άλλο λοιπόν η πραγματική μας ανάγκη για φαγητό και άλλη η συναισθηματική. Αυτό πρέπει να μάθουμε να το διαχωρίζουμε.

Νο.4 Πρέπει να προσπαθήσουμε να σταματήσουμε να τρώμε όταν νιώθουμε ευχάριστα χορτάτοι, ανεξάρτητα από το πόσο φαγητό έχει παραμείνει στο πιάτο μας. Όταν αισθανόμαστε ότι πήραμε την ενέργεια που χρειαζόμαστε χωρίς αυτό να μας επιβαρύνει.

Νο. 5 Τρώμε αργά. Δίνουμε χρόνο για να φτάσει το μήνυμα του κορεσμού στον εγκέφαλο και τρώμε την ποσότητα που έχει ανάγκη πραγματικά το σώμα μας».

Για το πρόγραμμα των γευμάτων: «Το πρόγραμμα μπορεί να προσαρμοστεί στην καθημερινότητα του καθενός. Το κύριο γεύμα της ημέρας είναι το μεσημεριανό. Καλό θα είναι από το τελευταίο μας γεύμα να αφήνουμε τουλάχιστον ένα δίωρο μέχρι να κοιμηθούμε».

Για τη διατροφή των παιδιών που αθλούνται: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι εκτός από αθλητές είναι και έφηβοι, είναι και παιδιά, που σημαίνει ότι οι μεταβολικές και οι αναπτυξιακές τους ανάγκες είναι έτσι κι αλλιώς αυξημένες, πόσω μάλλον αν προσθέσουμε σε όλο αυτό και τις αθλητικές ανάγκες υπό κανονικές συνθήκες. Η συμβολή της διατροφής σε κανονικές συνθήκες είναι κομβικότατη, στην απόδοση, στην αποκατάσταση, στις προσαρμογές της προπόνησης, σε όλα τα επίπεδα. Τώρα εκ των πραγμάτων υπάρχει μία απόσταση ανάμεσα στα προπονητικά φορτία και στην αδράνεια που έχουν στο σπίτι. Επομένως πρέπει να υπάρχει και μία ανάλογη μείωση των θερμίδων. Άλλο όμως είναι η λογική και σταδιακή μείωση, ιδιαίτερα αν μιλάμε για παιδιά και εφήβους κι άλλο πράγμα η δραστική μείωση και ο πολύ σκληρός περιορισμός των θερμίδων, κάτι τέτοιο δεν το θέλουμε σε καμία περίπτωση».

Ασκήσεις ενδυνάμωσης με τη Στέλλα Αλεξανδρίδου από το Training Room

Για την άσκηση στο σπίτι: «Μένουμε σπίτι δεν σημαίνει ότι μένουμε και ακίνητοι. Με τις οδηγίες του κατάλληλου επιστήμονα, όπως ένα γυμναστής μπορούν τα παιδιά να βγαίνουν για τζόκινγκ, για περπάτημα, μπορούν να κάνουν ένα ασκησιολόγιο στο σπίτι με το βάρος του σώματός τους. Κάμψεις, έλξεις για να διατηρούν έναν μυικό τόνο».

Πηγή: EΡΑ Σπορ

x
Send this to a friend