Σύκα: Υπερτροφή από τα χρόνια των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων 3359

Σύκα: Υπερτροφή από τα χρόνια των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων

Γράφει η Ειρήνη Κοντοπίδου*

Τα σύκα (Ficus Carica) είναι ένα από τα πρώτα καλλιεργούμενα φρούτα. Τα αποξήραναν και τα αποθήκευαν για μεταγενέστερη κατανάλωση.

Λίγα ιστορικά στοιχεία

Η Βίβλος αναφέρει ότι υπήρχε μια συκιά στον Κήπο της Εδέμ ενώ τα σύκα είναι τα φρούτα που αναφέρονται περισσότερο μέσα σε αυτήν. Ο Αδάμ και η Εύα κάλυπταν τα γυμνά σώματα τους με «φύλλα συκής». Τα σύκα επίσης αναφέρονται σε ένα Βαβυλωνικό βιβλίο υμνογραφίας που χρονολογείται 2000 π.Χ. Ο θρύλος λέει ότι η θεά Δήμητρα αποκάλυψε πρώτο στους θνητούς, το φρούτο του φθινοπώρου, που το ονόμασαν σύκο. Ήταν το αγαπημένο φρούτο της Κλεοπάτρας, η οποία πέθανε από τσίμπημα δηλητηριώδες φιδιού το οποίο βρισκόταν μέσα σε καλάθι με σύκα που της προσέφεραν. Κάθε κάτοικος των Αθηνών αναφέρονται ως «φιλόσυκος», δηλαδή φίλος των σύκων. Τα σύκα προσφέρονταν ως «μετάλλιο» στους νικητές των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων, ενώ οι αθλητές τα κατανάλωναν ως υπερτροφή στη διάρκεια της προπόνησης. Οι Αρχαίοι Έλληνες τα θεωρούσαν «πιο πολύτιμα και από τον χρυσό».

Που καλλιεργούνται τα σύκα;

Αν και θεωρείται φρούτο, το σύκο είναι στην πραγματικότητα ένα λουλούδι ανεστραμμένο στον εαυτό του. Οι σπόροι του είναι ο πραγματικός καρπός μέσα στα σύκα. Είναι τα μόνα φρούτα που πρέπει να ωριμάσουν πλήρως και να ημιαποξηραθούν πάνω στο δέντρο. Φύονται από περιοχές της Ασιατικής Τουρκίας μέχρι τη νότια Ινδία, και απλώνονται σε όλες τις χώρες της Μεσογείου. Σήμερα, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Τουρκία και οι ΗΠΑ είναι οι κύριες παραγωγικές χώρες αποξηραμένων συκών. Οι Ισπανοί έφεραν τα σύκα στην Αμερική στις αρχές του 16ου αιώνα. Το σύκο της Σμύρνης εισήχθη από την Τουρκία στην Καλιφόρνια το 1882. Η Καλιφόρνια παράγει το 100% των ξηρών σύκων που καλλιεργούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα δέντρα των σύκων έχουν τεράστια μακροζωία, κάποια από αυτά εξακολουθούν να παράγουν καρπούς 100 χρόνια αργότερα.

Ποιες ποικιλίες σύκων υπάρχουν;

Καλλιεργούμενα σύκα

Υπάρχουν τέσσερις ποικιλίες καλλιεργούμενων σύκων:

  • Τα πορτοκαλί χρώματος Calimyrna
  • Τα σκούρα πορφυρά Mission
  • Τα μικρά αλλά πλούσια σε ζάχαρη Adriatic
  • Τα μοναδικά λευκά-κεχριμπαρένια Kadota

Οι δύο πρώτες ποικιλίες αντιπροσωπεύουν τα δύο τρίτα της εμπορικής παραγωγής. Δύσκολα βρίσκουμε στην αγορά σύκα με την ονομασία της ποικιλίας τους. Συνήθως χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με το χρώμα τους. Έτσι υπάρχουν άσπρα, μαύρα και κόκκινα.

Αποξηραμένα σύκα

Τα αποξηραμένα σύκα είναι διαθέσιμα σε πολλές μορφές:

  • Ολόκληρα για αυτούσια κατανάλωση
  • Συμπυκνωμένα
  • Με τη μορφή πάστας, σκόνης, συμπυκνώματος ή σε κύβους για βιομηχανική χρήση

Στα ξηρά σύκα προστίθεται σορβικό κάλιο για να ανατρέψει την αλκοολική ζύμωση και την ανάπτυξη μούχλας. Τα ξηρά σύκα επεξεργάζονται σε τέτοιο βαθμό, ώστε να περιέχουν υγρασία από 14-20% έως 30%. Συγκριτικά με άλλα αποξηραμένα φρούτα, όπως βερίκοκα ή μήλα, για να σταθεροποιηθεί το χρώμα τους προστίθενται χαμηλά επίπεδα διοξειδίου του θείου.

Σύκα και η διατροφική ανάλυση τους

Μια μερίδα σύκα αντιστοιχεί σε 100γρ ωμών ή στο ¼ μιας κούπας ή σε 40γρ. αποξηραμένων. Η θρεπτική τους ανάλυση, τόσο των νωπών όσο και των ξηρών, φαίνεται στον παρακάτω πίνακα:

Θρεπτικά συστατικά Ωμά σύκα ανά 100γρ Ξηρά σύκα ανά 100γρ
Θερμίδες 74 283
Ολικά λιπαρά 0.3 g 0.52 g
Κορεσμένο λίπος 0.1 g 0.0 g
Νάτριο 1 mg 12.26 mg
Ολικοί Υδατάνθρακες 19 g 66.16 g
Διαιτητικές Ίνες 2.9 g 12.21 g
Σάκχαρα 16 g 49 g
Πρωτεΐνες 0.8 g 3.14 g

Τι περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά έχουν τα σύκα;

Τα σύκα δεν έχουν λιπαρά, ούτε χοληστερόλη καθώς και νάτριο. Αντιθέτως, περιλαμβάνουν πολύ κάλιο, το οποίο μπορεί να αντισταθμίσει το νάτριο που καταναλώνουμε από τα επεξεργασμένα τρόφιμα και να βοηθήσει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Η υψηλή τους περιεκτικότητα σε κάλιο μπορεί να εξουδετερώνει την έκκριση ασβεστίου που προκαλείται από τις υψηλές ποσότητες αλατιού. Αυτό με τη σειρά του βοηθά στη διατήρηση του ασβεστίου στα οστά και μειώνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης.

Ασβέστιο

Από άλλα παρόμοια φρούτα, τα σύκα έχουν την υψηλότερη συγκέντρωση μετάλλων, και τη δεύτερη μεγαλύτερη συγκέντρωση ασβεστίου μετά τα πορτοκάλια. Μισή κούπα σύκα ισοδυναμεί με τόσο ασβέστιο όσο περιέχεται σε μισή κούπα γάλα. Ο Οργανισμός Άγριας Ζωής της Νέας Υόρκης, πρόσφατα διαπίστωσε ότι το υψηλό ποσοστό ασβεστίου που υπάρχει στα άγρια σύκα, τα κατατάσσει σε φρούτα-κλειδιά, πολύ καίρια για την επιβίωση άλλων φυτών και ζώων.

Φυτικές ίνες

Επιπλέον, έχουν τις περισσότερες φυτικές ίνες από τα συνηθισμένα φρούτα. Μια μερίδα προσφέρει το 20% των ημερήσιων αναγκών σε φυτικές ίνες, με περισσότερο από το 28% αυτών να είναι διαλυτές. Οι διαλυτές φυτικές ίνες έχει αποδειχθεί ότι βοηθούν στον έλεγχο της γλυκόζης του αίματος, στη μείωση της χοληστερόλης δεσμεύοντας την στο πεπτικό σύστημα και αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού.

Πρεβιοτικά

Επίσης, περιέχουν πρεβιοτικά, τα οποία βοηθούν στην υποστήριξη των προϋπαρχόντων καλών βακτηρίων στο έντερο, βελτιώνοντας την πεπτική ευεξία.

Τα σύκα είτε σαν φρούτο είτε σαν σνακ είναι ιδανική επιλογή στη διατροφή ενηλίκων και παιδιών γιατί προσφέρουν φυτικές ίνες και είναι από τη φύση τους γλυκά. Τα σύκα έχουν χρησιμοποιηθεί σε θεραπείες δέρματος, στομαχόπονους αλλά και σε όσους επιθυμούν να κόψουν το κάπνισμα. Ακόμη, σε μελέτη με διαβητικά άτομα βρέθηκε ότι όταν στο πρωινό τους γεύμα προστέθηκε εκχύλισμα από φύλλα συκιάς ή τσάι από αυτά, πέτυχαν καλύτερη γλυκαιμική ρύθμιση και μπόρεσαν να μειώσουν τη δόση της ινσουλίνης.

Αντιοξειδωτικά συστατικά των σύκων

Η αντιοξειδωτική δράση των σύκων έγκειται εκτός από τις πανταχού παρούσες πολυφαινόλες, σε άλλες δύο ενώσεις, συγκεκριμένα τη βενζαλδεϋδη και τις κουμαρίνες.

Βενζαλδεϋδη

Η βενζαλδεϋδη έχει χρησιμοποιηθεί επιτυχώς για τη θεραπεία ανθρώπινων καρκινωμάτων.

Κουμαρίνες

Οι κουμαρίνες είναι οι κύριες ενώσεις που απομονώνονται από το πτητικό εκχύλισμα των σύκων και έχουν χρησιμοποιηθεί πολύ για τη θεραπεία του προστάτη.

Πολυφαινόλες

Τέλος, όσον αφορά τις πολυφαινόλες και χρησιμοποιώντας την ποσότητα των 100γρ ως  μέτρο σύγκρισης, τα σύκα περιέχουν το υψηλότερο ποσοστό αυτών συγκριτικά με τα πιο ευρέως καταναλισκόμενα φρούτα. Σε σύγκριση με τα σύκα, ακόμα και το κόκκινο κρασί ή το τσάι-τα οποία είναι πολύ γνωστά για τις πολυφαινόλες τους- έχουν χαμηλότερη συγκέντρωση σε αυτές. Μια μερίδα 40γρ περιέχει κατά μέσο όρο 444mg φαινολών, που είναι πολύ παραπάνω από τη συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα που αγγίζει τα 218mg.

Σύκο: Πώς θα επιλέξτε το καλύτερο;

Η εποχή των φρέσκων φρούτων είναι μεταξύ του τέλους του καλοκαιριού και του φθινοπώρου, ανάλογα και με την ποικιλία τους. Τα σύκα είναι αρκετά ευαίσθητα και ευαλλοίωτα και ιδανικά θα πρέπει να καταναλώνονται έως δύο ημέρες μετά τη συγκομιδή τους. Επιλέξτε όσα είναι τρυφερά και παχουλά, έχουν πλούσιο, βαθύ χρώμα και είναι απαλλαγμένα από μώλωπες. Δηλαδή, θα πρέπει να υποχωρούν ελαφρώς στην πίεση του χεριού χωρίς να αλλάζει το σχήμα τους.

Τα ώριμα σύκα είναι πιο αρωματικά. Αν η μυρωδιά τους είναι αρκετά ξινή, αυτό σημαίνει ότι έχουν παραωριμάσει και θα έχουν και ξινή γεύση. Όσο πιο ώριμα είναι, τόσα περισσότερα αντιοξειδωτικά συστατικά περιέχουν. Αν δεν είναι αρκετά ώριμα, κρατήστε τα σε θερμοκρασία δωματίου για να ωριμάσουν. Βέβαια, δε θα αποκτήσουν ποτέ την ίδια γεύση με αυτά που ωριμάσαν πάνω στο δέντρο. Τα ώριμα σύκα αποθηκεύεστε τα στο ψυγείο χωρίς να τα πλύνετε, έως ότου τα καταναλώσετε.

Τρόποι κατανάλωσης των σύκων 

Τα σύκα μπορούν να καταναλωθούν είτε ξεφλουδισμένα είτε όχι, ανάλογα με το πάχος του δέρματος τους καθώς και τις προσωπικές προτιμήσεις. Δεδομένου ότι τα εσωτερικά των ώριμων σύκων είναι μάλλον μαλακά και κολλώδη, μπορεί να είναι δύσκολο να κοπούν. Μπορείτε με αυτά να φτιάξετε σιρόπι, μαρμελάδες, κομπόστα, γλυκό του κουταλιού ή να τα καταναλώσετε ωμά μεμονωμένα ή ως μέρος μιας φρουτοσαλάτας. Επίσης, συνοδεύουν ιδανικά και αλμυρές γεύσεις σε συνταγές με βασικό υλικό το μοσχάρι, την πάπια ή το αρνί. Προτιμήστε να τα σερβίρετε σε θερμοκρασία δωματίου, και όχι παγωμένα, γιατί αλλοιώνεται η γεύση τους.

Μπορείτε να τα καταναλώσετε ως σνακ ή μέσα στο γιαούρτι, στα δημητριακά, στο κέικ και σε σαλάτες, να τα γεμίσετε με κρέμα τυριού και αλλαντικά ή να τα αναμίξετε με ξηρούς καρπούς και μέλι ως ένα εξαιρετικά δυναμωτικό σνακ.

Διατήρηση

Τα αποξηραμένα σύκα διατηρούνται για πολύ περισσότερο χρονικό διάστημα. Όταν αγοράζουμε αποξηραμένα σύκα θα πρέπει να εξασφαλίζουμε ότι είναι απαλλαγμένα από μούχλα και είναι μαλακά. Τα αποξηραμένα σύκα μπορούν να διατηρηθούν σε δροσερό, σκοτεινό μέρος ή στο ψυγείο.

Αντενδείξεις κατανάλωσης

Εξαιτίας των υψηλών επιπέδων οξαλικών που περιέχουν, η κατανάλωση υπερβολικών ποσοτήτων είναι πιθανό να έχει καθαρτικό αποτέλεσμα και επομένως θα πρέπει να καταναλώνονται με σύνεση. Ακόμη, μπορεί να προκαλέσουν θέματα σε άτομα που έχουν νεφρικά προβλήματα ή πέτρες στη χοληδόχο κύστη, γιατί σε υψηλές συγκεντρώσεις σχηματίζουν λίθους οξαλικού ασβεστίου. Επίσης, μπορεί να ενοχλήσουν άτομα που υποφέρουν από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, λόγω των σπόρων που περιέχουν.

Απολαύστε αυτό το φρούτο σε όλες τις εκδοχές του και επωφεληθείτε από τις ευεργετικές του ιδιότητες!

Διαβάστε επίσης: 10 υπερτροφές που έχετε σπίτι σας και δεν το ξέρετε

* H Eιρήνη Κοντοπίδου είναι Κλινικός Διαιτολόγος, με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση (M.Sc.) στην χημεία και τεχνολογία τροφίμων. Εργάζεται ως ακαδημαϊκή υπεύθυνη του προγράμματος Διαιτολογίας του Μητροπολιτικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης και παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες στο γραφείο της στην Πυλαία Θεσσαλονίκης. Το άρθρο της δημοσιεύτηκε στο www.mednutrition.gr

Previous ArticleNext Article

Χαλβάς: Το παραδοσιακό… superfood με τα τεράστια οφέλη 2533

Χαλβάς: Το παραδοσιακό... superfood με τα τεράστια οφέλη

Του Κωνσταντίνου Μπακόπουλου*

Πόσες θερμίδες έχει ο χαλβάς; Πόση ποσότητα να καταναλώσω; Ποια είναι η διατροφική του αξία; Αν αναζητάτε τις απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα τότε δεν έχετε παρά να συνεχίσετε την ανάγνωση.

Ο χαλβάς αποτελεί αναμφισβήτητα το πιο διαδεδομένο γλυκό της νηστείας και όχι μόνο. Η ιστορία του είναι μακροχρόνια καθώς αποτελεί παραδοσιακό γλυκό εδώ και αρκετές γενιές. Όσον αφορά την ονομασία του φαίνεται να προέρχεται από την αραβική λέξη «hulw» (χαλβά), που σημαίνει γλυκό.

Στο κείμενο που ακολουθεί θα δούμε μαζί τα κυριότερα είδη χαλβά, τα υλικά, τη διατροφική τους αξία αλλά και τα οφέλη από την κατανάλωσή τους ώστε να κάνετε την κατάλληλη επιλογή στο τραπέζι της σαρακοστής.

Ποια είναι τα είδη του χαλβά;

Τα κυριότερα είδη χαλβά που συναντάμε σήμερα στην αγορά είναι:

  • Ο χαλβάς από ταχίνι (σησαμένιος)
  • Ο χαλβάς από αλεύρι
  • Ο Σιμιγδαλένιος

Ποια είναι η διατροφική αξία του χαλβά;

Τα τρία είδη χαλβά που μόλις αναφέραμε διαφέρουν σημαντικά στα υλικά παρασκευής τους με αποτέλεσμα να διαφοροποιείται και η θερμιδική και η θρεπτική τους αξία. Πάμε λοιπόν να δούμε ποια είναι η διατροφική αξία τους καθενός ξεχωριστά.

halvas apo taxini diatrofikh aksia kai thermides

Χαλβάς από ταχίνι (σησαμένιος)

Ο χαλβάς από ταχίνι ή αλλιώς σησαμένιος χαλβάς έχει ως βασικά υλικά

  • το ταχίνι,
  • το μέλι και
  • τους ξηρούς καρπούς

Ποια οφέλη προσφέρει στην υγεία και τη διατροφή μας;

Καλά λιπαρά και λιγνάνες για την υγεία της καρδιάς

Λόγω της περιεκτικότητάς του σε ταχίνι και σε ξηρούς καρπούς μπορεί να προσφέρει πολλαπλά οφέλη για την υγεία. Αρχικά, αποτελεί  πηγή μονοακόρεστων και πολυακόρεστων «καλών» λιπαρών οξέων, τα οποία συμβάλλουν στην καλή λειτουργία της καρδιάς και την προστασία από την εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων.

Ταυτόχρονα, ο σησαμένιος χαλβάς, είναι πλούσιος σε λιγνάνες. Οι λιγνάνες ανήκουν στην κατηγορία των φυτοοιστρογόνων, ενώσεων δηλαδή που μιμούνται τη δράση των γυναικείων ορμονών και φαίνεται να δρουν ευεργετικά για την υγεία της καρδιάς.

Ασβέστιο, μαγνήσιο και φώσφορος για γερά οστά

Επιπροσθέτως, ο σησαμένιος χαλβάς είναι καλή πηγή ασβεστίου, μαγνησίου και φωσφόρου, συστατικά απαραίτητα για την υγεία των οστών τη λειτουργία του μυϊκού και του νευρικού συστήματος.

Όσον αφορά το μυϊκό σύστημα, λόγω των ξηρών καρπών ο χαλβάς αποτελεί καλή πηγή πρωτεϊνών ιδίως στην περίοδο της νηστείας όπου οι ζωικές πρωτεΐνες απουσιάζουν από τη διατροφή.

Βιταμίνες του συμπλέγματος Β για ενέργεια

Επιπλέον, περιέχει  βιταμίνες Β1, Β2 και νιασίνη οι οποίες ενισχύουν την καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος και συμβάλλουν στο μεταβολισμό των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και των λιπών και την παραγωγή ενέργειας.

Τι κερδίζεις με μια κουταλιά ταχίνι την ημέρα;

Ποιο είναι όμως το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του;

Το μεγαλύτερο ίσως πλεονέκτημα του χαλβά έναντι των υπολοίπων γλυκών είναι η αντικατάσταση της ζάχαρης με μέλι. Το μέλι αποτελεί καλύτερη γλυκαντική ουσία η οποία προσδίδει έντονη γλυκιά γεύση και σε αντίθεση με τη ζάχαρη μας εφοδιάζει με βιταμίνες, μικροθρεπτικά συστατικά και φυσικά σάκχαρα.

Tip: Ελέγξτε την ετικέτα του χαλβά που αγοράζετε αποφύγετε όσους περιέχουν σιρόπι γλυκόζης ή φρουκτόζης στην ετικέτα και επιλέξτε κάποιον που να περιέχει μέλι ως γλυκαντικό.

Πόσες θερμίδες περιέχει ο σησαμένιος χαλβάς;

Ο σησαμένιος χαλβάς στην αγορά υπάρχει με μία ευρεία γκάμα γευστικών επιλογών που περιλαμβάνουν χαλβά με κακάο, με βανίλια, με μαστίχα με ξηρούς καρπούς, με σοκολάτα, κ.α. Η διατροφική τους αξία συνοψίζεται στον πίνακα που ακολουθεί:

Διατροφική αξία / 30γρ σησαμένιου χαλβά
Γεύση Ενέργεια (kcal) Υδατάνθρακες (γρ) Σάκχαρα (γρ) Λιπαρά (γρ) Κορεσμένα (γρ)
Με κακάο 4,14 13,53 11,1 9,57 2,19
Με βανίλια 4,23 13,71 11,4 9,96 1,98
Με καρύδια & μέλι 4,02 14,7 13,95 9,81 1,68
Με σοκολάτα 4,02 12,93 10,8 10,44 2,61
Πόσο μπορώ να καταναλώσω;

Ο χαλβάς αποτελεί ένα «θερμιδικά πυκνό» τρόφιμο καθώς σε μικρή ποσότητα περιέχει αρκετές θερμίδες. Ως εκ τούτου, μία καλή ποσότητα είναι αυτή των 30γρ, όσο δηλαδή το μέγεθος ενός σπιρτόκουτου, 1-2 φορές την ημέρα ανάλογα τις ημερήσιες ανάγκες σας.

Tip: Αν δυσκολεύεστε να αντισταθείτε και να καταναλώσετε μικρή ποσότητα αποφύγετε να αγοράσετε τη μεγάλη συσκευασία. Πλέον, υπάρχουν συσκευασίες των 30γρ που θα σας βοηθήσουν να έχετε τον έλεγχο της μερίδας που καταναλώνετε!

paradosiakos xalvas me aleuri

Χαλβάς από αλεύρι: Η παραδοσιακή επιλογή

Αναπολώντας στιγμές της παιδικής μου ηλικίας από το σπίτι της γιαγιάς μου την περίοδο της νηστείας δε θα μπορούσα να μην αναφέρω την εκδοχή του χαλβά από αλεύρι. Πρόκειται για μία παραδοσιακή συνταγή η οποία παρασκευάζεται με βασικά υλικά:

  • το αλεύρι
  • το ελαιόλαδο
  • την κανέλα
  • το καρύδι
  • το πετιμέζι

Σερβίρετε σε μικρές μερίδες σχηματισμένες στο χέρι με το κουτάλι.

Ποια είναι η διατροφική αξία του χαλβά με αλεύρι;

Ελαιόλαδο & καρύδια για την υγεία της καρδιάς

Αρχικά, λόγω του ελαιόλαδου είναι πλούσιος σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα.

Ως εκ τούτου εμφανίζει θετικές επιδράσεις στην υγεία της καρδιάς η αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών της διατροφής μας με μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά βελτιώνει τα λιπίδια του αίματος και μειώνει την ολική αλλά και την LDL «κακή» χοληστερόλη.

Επιπλέον, είναι μία εξαιρετική πηγή φαινολικών αντιοξειδωτικών που προστατεύουν τα λιπίδια του αίματος, και την LDL «κακή» χοληστερόλη, από την οξείδωση μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο για δημιουργία αθηρωματικής πλάκας.

Τέλος, χάρις στα καρύδια περιέχει απαραίτητα ακόρεστα λιπαρά οξέα τα οποία συμβάλλουν επίσης θετικά στην υγεία της καρδιάς.

Πετιμέζι για γλυκιά γεύση και σίδηρο

Ως γλυκαντικό στην περίπτωση του χαλβά από αλεύρι χρησιμοποιείται το πετιμέζι. Όπως και στο σησαμένιο χαλβά η αντικατάσταση της ζάχαρης αναβαθμίζει τη διατροφική του αξία.

Το πετιμέζι είναι το σιρόπι που παρασκευάζεται βράζοντας και ξαφρίζοντας τον χυμό των πατημένων σταφυλιών (τον μούστο). Η αντικατάσταση της ζάχαρης από πετιμέζι εφοδιάζει το χαλβά από αλεύρι με βιταμίνες του συμπλέγματος Β, ασβέστιο, φώσφορο, κάλιο και σίδηρο.

Κανέλα σύμμαχος στην αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη

Τέλος ο χαλβάς από αλεύρι περιέχει κανέλα η οποία φαίνεται να έχει αντιμικροβιακή και αντιθρομβωτική δράση καθώς και θετικές επιδράσεις στη ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.

xalvas simigdalenios diatrofh kai thermides

Σιμιγδαλένιος Χαλβάς: Είναι το ίδιο υγιεινός;

Ας περάσουμε τώρα στο σιμιγδαλένιο χαλβά. Εδώ τα υλικά διαφοροποιούνται αρκετά καθώς ο σιμιγδαλένιος χαλβάς παρασκευάζεται χρησιμοποιώντας κυρίως:

  • σιμιγδάλι
  • ζάχαρη
  • λάδι ή βούτυρο
  • αμύγδαλα

Πολλές φορές θεωρείται ως πιο υγιεινή επιλογή καθώς περιέχει λιγότερες θερμίδες από το σησαμένιο. Ωστόσο, όπως σε κάθε τρόφιμο έτσι ο και στο χαλβά δε θα πρέπει να αξιολογούμε μόνο τη «θερμιδική πυκνότητα» αλλά και τη «θρεπτική πυκνότητα» του τροφίμου.

Τα υγιεινά λιπαρά είναι απαραίτητα για όσους τρέχουν

Υλικά και διατροφική αξία

Ο σιμιγδαλένιος χαλβάς παρασκευάζεται με βούτυρο. Το γεγονός αυτό αυξάνει την περιεκτικότητά του σε κορεσμένα λιπαρά τα οποία με τη σειρά τους αυξάνουν την «κακή» (LDL) χοληστερόλη και την αθηρωματική πλάκα και σχετίζονται με την εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Επιπλέον, στην παρασκευή του χρησιμοποιείται αρκετή ποσότητα ζάχαρης η οποία το μόνο που προσφέρει στον οργανισμό μας είναι «κενές θερμίδες» αφού μας προσδίδει μόνο ενέργεια χωρίς κανένα θρεπτικό συστατικό.

Με δεδομένα όλα τα προηγούμενα είναι σαφές πως λόγω των υλικών του άρα και της ποιότητας των θερμίδων δεν αποτελεί εξίσου θρεπτική επιλογή όσο ο σησαμένιος χαλβάς αλλά και ο χαλβάς με αλεύρι!

Tip: Αν ωστόσο προτιμάτε το σιμιγδαλένιο, φτιάξτε το δικό σας, μειώνοντας την ποσότητα της ζάχαρης και αντικαθιστώντας το βούτυρο με μαργαρίνη που περιέχει και βούτυρο ή ελαιόλαδο!

Τι να κρατήσετε;

Ο χαλβάς αποτελεί μία υγιεινή επιλογή γλυκού για την περίοδο της νηστείας και όχι μόνο.  Επιλέξτε χαλβά από ταχίνι (σησαμένιο) ή χαλβά με αλεύρι καθώς λόγω των υλικών παρασκευής τους υπερτερούν σε θρεπτικά συστατικά και προσφέρουν ευεργετικά οφέλη για την υγεία. Απολαύστε το χαλβά έχοντας πάντα κατά νου τη συχνότητα και το μέγεθος της μερίδας.

Καλό Πάσχα και καλή Ανάσταση!

Διαβάστε ακόμα: Χαλβάς: Ποιος είναι ο ιδανικός για όσους αθλούνται;


*Ο Κωνσταντίνος Μπακόπουλος είναι απόφοιτος του τμήματος Διαιτολογίας – Διατροφής του Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Κρήτης. Εργάζεται με την επιστημονική ομάδα του medNutrition και παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες στην περιοχή της Αττικής. To άρθρο δημοσιεύτηκε στο www.mednutrition.gr


Έτσι θα οργανώσετε τη διατροφή τις μέρες που μένετε σπίτι 14

Γράφει η Μαρία – Χρυσή Ανδριώτη*

Οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων, μας έχουν φέρει αντιμέτωπους με πρωτοφανείς καταστάσεις που πιθανότατα διαταράσσουν τη φυσιολογική ροή της καθημερινότητάς μας και κατ’ επέκταση την ποιότητα της διατροφής μας.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο καθένας θα πρέπει να συνεχίσει τη ζωή του, είτε μένει στο σπίτι τις περισσότερες ώρες της ημέρας είτε συνεχίζει να εργάζεται κανονικά.

Πρωινό, το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας

Το γεύμα αυτό σου δίνει τα θρεπτικά συστατικά για την ενέργεια και την ευεξία που χρειάζεσαι για να ξεκινήσεις την ημέρα σου. Επιπλέον, μελέτες υποστηρίζουν ότι η συστηματική κατανάλωση πρωινού συσχετίζεται με χαμηλότερο σωματικό βάρος (ΔΜΣ). Επομένως, η καλή διατροφή ξεκινά από ένα πλήρες πρωινό!

Τι να βάλεις στο πρωινό σου;

  • Υδατάνθρακες: Να θυμάσαι ότι τα τρόφιμα αυτά σου προσφέρουν άμεση ενέργεια. Και ποιο τρόφιμο αποτελεί τον «βασιλιά» του πρωινού μας; Τα δημητριακά πρωινού, ειδικά αν συνδυάζουν περισσότερα συστατικά όπως σιτάρι και βρώμη ολικής άλεσης, όπου εκτός από υδατάνθρακες μας δίνουν και βιταμίνες του συμπλέγματος Β, ασβέστιο και σίδηρο.
  • Μια πηγή πρωτεΐνης: το γάλα και το γιαούρτι αποτελούν εξαιρετικές βάσεις ώστε να «χτίσεις» με αυτές ένα σούπερ θρεπτικό πρωινό.
  • Μία μερίδα φρούτου ή λαχανικού: για το φρέσκο συστατικό στο πιάτο σου, καλή πηγή φυτικών ινών και πληθώρα βιταμινών και μετάλλων.

Τι πρέπει να κάνουμε τελικά με τα ψώνια του Super Market;

Ιδέες για γευστικό και θρεπτικό πρωινό στο σπίτι ή στο δρόμο:

  • Γάλα χαμηλό σε λιπαρά ή φυτικό ρόφημα με δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης (όπου εκτός από μία πληθώρα αγαπημένων γεύσεων που υπάρχουν για να διαλέξεις, μπορείς να βρεις στα ράφια και βιολογικά δημητριακά!) κι ένα φρούτο φρέσκο ή αποξηραμένο
  • Γιαούρτι χαμηλό σε λιπαρά με ένα μέτριο φρούτο και ανάλατους ξηρούς καρπούς
  • Ομελέτα με αβγά και λαχανικά (π.χ. ντομάτα, πιπεριά, μανιτάρια) σε αραβική πίτα ολικής άλεσης
  • Το κλασικό τοστ με ψωμί ολικής άλεσης, τυρί χαμηλό σε λιπαρά, λαχανικά όπως ντομάτα ή/και μαρούλι και 1 μέτριο φρούτο

Παίζει ρόλο πότε θα αποφασίσεις να καταναλώσεις τα υπόλοιπα γεύματά σου;

Ναι. Σύμφωνα με τα επιστημονικά στοιχεία, οι άνθρωποι που καταναλώνουν τις περισσότερες θερμίδες μέχρι και το μεσημέρι φαίνεται να διατηρούν χαμηλότερο σωματικό βάρος. Αντίθετα, η υψηλή θερμιδική πρόσληψη προς το τέλος της ημέρας συνδέεται με αυξημένο σωματικό βάρος (ΔΜΣ) και αυξημένη πιθανότητα για κεντρικού τύπου παχυσαρκία.

Σύσταση ενός πλήρους γεύματος

Ισχύει ο ίδιος κανόνας που προαναφέρθηκε για το πρωινό γεύμα. Επομένως, την επόμενη φορά που θα καθίσεις στο τραπέζι να απολαύσεις το μεσημεριανό σου φρόντισε να υπάρχουν στο πιάτο σου:

  • Τρόφιμα ολικής άλεσης όπως είναι το καστανό ρύζι και τα ζυμαρικά ολικής άλεσης.
  • Μια πηγή πρωτεΐνης, για παράδειγμα ψάρι ή κοτόπουλο ή κόκκινο κρέας, χωρίς ορατό λίπος.
  • Μία σαλάτα που θα συνοδεύσει τα παραπάνω με μία καλή επιλογή ελαίου, όπως το ελαιόλαδο.

Βοηθούν τα μικρά και συχνά γεύματα;

Ναι, είναι μία πρακτική που εξυπηρετεί ιδιαίτερα στον περιορισμό του τσιμπολογήματος, ειδικά τώρα που πολλοί περνούν σχεδόν ολόκληρές τις ημέρες τους στο σπίτι.

Αντίστοιχα, η επιλογή «έξυπνων» σνακ για το δρόμο είναι μία καλή πρακτική για όσους συνεχίζουν τις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις, καθώς έτσι διατηρούν την ενεργειακή τους απόδοση σταθερή ενώ μειώνεται ο κίνδυνος κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας τροφής στο επόμενο μεγάλο γεύμα.

Ένας ειδικός απαντά: Γιατί τρώμε πιο ανθυγιεινά αυτές τις ημέρες

Ιδέες για έξυπνα σνακ

  • Μπάρες δημητριακών ολικής άλεσης και ένα φρούτο. Ιδανικό για όσους δεν μπορούν να αντισταθούν στην επιθυμία για γλυκό. Υπάρχει πλέον μεγάλη ποικιλία στις γεύσεις ώστε να επιλέξεις αυτή που σου ταιριάζει περισσότερο.
  • Στικς λαχανικών. Όσο περισσότερα χρώματα τόσο το καλύτερο για να έχεις το μέγιστο κέρδος σε θρεπτικά συστατικά.
  • Ψωμί ολικής άλεσης και μία φέτα τυρί χαμηλό σε λιπαρά. Μία αλμυρή εκδοχή σνακ που θα γεμίσει το κενό και θα σου δώσει ενέργεια να συνεχίσεις.

Γιατί τρόφιμα ολικής άλεσης σε κάθε γεύμα;

Για ενέργεια

Από το πρωί που ξυπνάμε μέχρι και το βράδυ, που χαλαρώνουμε, χρειαζόμαστε ενέργεια για να φέρουμε εις πέρας όλες τις υποχρεώσεις μας. Αυτή την ανάγκη έρχονται να καλύψουν τα τροφιμα ολικής άλεσης παρέχοντας υδατάνθρακες, το καύσιμο του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Για βιταμίνες

Επιπρόσθετα, τα τρόφιμα ολικής άλεσης περιέχουν βιταμίνες του συμπλέγματος Β σε μεγαλύτερη ποσότητα από τα επεξεργασμένα σιτηρά. Κι αυτό γιατί διατηρείται ανέπαφος ο φλοιός του κόκκου του σιταριού, ο οποίος είναι πιο πλούσιος σε αυτά τα θρεπτικά συστατικά, με αποτέλεσμα να μεταφέρονται και στο τελικό προϊόν. Έτσι η προσθήκη τους στο καθημερινό διαιτολόγιο αποτελεί βάση για τη διαμόρφωση μιας πλήρους και ισορροπημένης διατροφής για ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα.

Για κορεσμό

Πέρα από υδατάνθρακες, βιταμίνες και μέταλλα, τα τρόφιμα ολικής άλεσης είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, ενώ παρέχουν μία σημαντική ποσότητα πρωτεΐνης. Οι φυτικές πρωτεΐνες δεν έχουν την ίδια βιολογική αξία με τις ζωικές. Ωστόσο η ύπαρξή τους στα τρόφιμα ολικής άλεσης σε συνδυασμό με τις φυτικές ίνες συμβάλλει στην καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Ως αποτέλεσμα, το αίσθημα του κορεσμού επέρχεται γρηγορότερα και έχει μεγαλύτερη διάρκεια.

Προετοιμασία γευμάτων

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, για να διασφαλίσει κανείς την ποιότητα στην καθημερινή του διατροφή είναι σημαντικό προετοιμάζεται κατάλληλα. Είναι σημαντικό να αντιλαμβανόμαστε ποιες είναι οι πραγματικές μας ανάγκες πριν προχωρήσουμε στις αγορές μας. Με τον τρόπο αυτό κερδίζουμε χρόνο και κόπο κατά την οργάνωση των γευμάτων μας αλλά και χρήματα!

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα αποφασίσεις να επισκεφθείς το πλησιέστερο σούπερ μάρκετ, με όλους τους νόμιμους τρόπους, φρόντισε να έχεις ετοιμάσει από πριν (ή από το Σαββατοκύριακο) μία λίστα ώστε να ψωνίσεις μόνο αυτά που χρειάζεσαι πραγματικά!

Διαβάστε επίσης: Έξυπνα διατροφικά tips για τις ημέρες που μένουμε σπίτι

* Η Μαρία- Χρυσή Ανδριώτη είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, απόφοιτη του τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου. Αποτελεί μέλος της ομάδας της Επιστημονικής Υποστήριξης του medNutrition.gr και παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες στην περιοχή της Αθήνας.

x
Send this to a friend