Ενεργειακά ποτά: Σε ποιους απευθύνονται και για ποιους λόγους

Της Κελίνας Φίλη*

Είναι συχνό φαινόμενο τώρα το καλοκαίρι να αποζητάται μια πηγή ενυδάτωσης και γρήγορης ενέργειας. Το νερό είναι βασικό στοιχείο για την ενυδάτωση του οργανισμού και αξίζει να έχει πρωταρχικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία του. Παρόλα αυτά τα αθλητικά και ενεργειακά ποτά προωθούνται ευρέως, ως προϊόντα αύξησης της ενέργειας, ενίσχυσης της εγρήγορση και βελτίωσης της σωματικής απόδοσης, προσελκύοντας όσους ασκούνται ή χρειάζονται περισσότερη ενέργεια. Είναι από τα πιο δημοφιλή συμπληρώματα διατροφής που καταναλώνονται από εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Οι άνδρες ηλικίας μεταξύ 18 και 34 ετών καταναλώνουν τα περισσότερα ενεργειακά ποτά και σχεδόν το ένα τρίτο των εφήβων μεταξύ 12 και 17 ετών πίνουν τακτικά.

Τι είναι τα ενεργειακά ποτά και ποιά η διαφορά τους από τα αθλητικά ποτά; Για ποιούς λόγους επιλέγεται το καθένα;

Μια κοινή σύγχυση είναι αυτή των αθλητικών και των ενεργειακών ποτών. Τα ενεργειακά ποτά έχουν σχεδιαστεί για να δρουν ως διεγερτικά και να προσφέρουν μια γρήγορη έκρηξη ενέργειας. Τα αθλητικά ποτά, από την άλλη, αυξάνουν την αντοχή, αντικαθιστούν την απώλεια ηλεκτρολυτών και αποτρέπουν την αφυδάτωση κατά την άσκηση για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Πιο αναλυτικά, ένα αθλητικό ποτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άτομα που ασκούνται σε υψηλή ένταση για μεγάλη διάρκεια, πχ περισσότερο από μία ώρα, ειδικά σε περίπτωση υπερβολικής εφίδρωσης. Τα ποτά αυτά, περιέχουν υδατάνθρακες με τη μορφή ζάχαρης (π.χ. γλυκόζη, σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης, σακχαρόζη) ή γλυκαντικά χαμηλών θερμίδων. Η κύρια χρήση τους είναι η γρήγορη αναπλήρωση γλυκόζης, υγρών και ηλεκτρολυτών (όπως νάτριο, κάλιο, μαγνήσιο, ασβέστιο) που χάνονται κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης. Η ζάχαρη και οι ηλεκτρολύτες που εμπεριέχονται παρέχουν γρήγορη ενυδάτωση και απορρόφηση, καθώς ενισχύουν την αντοχή του ασκούμενου. Τα αθλητικά ποτά επίσης συνήθως περιέχουν βιταμίνες του συμπλέγματος Β που σχετίζονται με αυξημένα επίπεδα ενέργειας. Έρευνες έχουν δείξει το όφελος των αθλητικών ποτών σε ενήλικες αθλητές αλλά η έρευνα σε παιδιά είναι ακόμα πολύ περιορισμένη, ώστε να εξαχθούν σωστά συμπεράσματα και να δοθούν κατευθυντήριες οδηγίες.

Αντιθέτως, τα ενεργειακά ποτά είναι ένα εντελώς διαφορετικό προϊόν. Διατίθενται στο εμπόριο για να αυξήσουν την εγρήγορση και τα επίπεδα ενέργειας. Περιέχουν σημαντικές ποσότητες καφεΐνης, περίπου 160-200mg, ποσότητα περίπου ίση με δύο φλιτζάνια καφέ. Αναφορικά με τη ζάχαρη, από σακχαρόζη ή/και γλυκόζη, περιέχουν ίση ή και περισσότερη ποσότητα από την αντίστοιχη ποσότητα αναψυκτικού. Μπορούν να προστεθούν επίσης περαιτέρω ουσίες όπως ανθρακούχο νερό και τεχνητά γλυκαντικά καθώς και διεγερτικά και βότανα που σχετίζονται με την εγρήγορση και τη βελτιωμένη απόδοση, αλλά δεν διαθέτουν επιστημονικά στοιχεία με ελεγχόμενες δοκιμές, όπως για παράδειγμα εκχύλισμα σπόρου γκουαράνα, ταυρίνη, εκχύλισμα ρίζας ginseng, L-καρνιτίνη, L-tartrate, βιταμίνες Β και άλλα βότανα που σχετίζονται με την ψυχική εγρήγορση και την απόδοση.

Πως τα ενεργειακά τζελ και οι μπάρες καταστρέφουν τα δόντια!

Ποιά είναι τα συνήθη συστατικά των ενεργειακών ποτών, και ποιά η περιεκτικότητά τους; Πώς λειτουργούν στο σώμα;

Καφεΐνη

Η καφεΐνη είναι το πρωταρχικό συστατικό των ενεργειακών ποτών που πριστίθεται για την ενίσχυση της σωματικής απόδοσης αυξάνοντας την αντοχή και τη δύναμη, βελτιώνοντας το χρόνο αντίδρασης και καθυστερώντας την κόπωση. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει επίσημο συνιστώμενο όριο για την ποσότητα που μπορεί να καταναλωθεί από ένα άτομο. Η υπερβολική πρόσληψή της, έχει συνδεθεί με ανεπιθύμητα συμπτώματα, συμπεριλαμβανομένων της υψηλής αρτηριακής πίεσης, του πρόωρου τοκετού και πιθανώς του αιφνίδιου θανάτου, όταν καταναλωθεί σε υπερβολικές δόσεις. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), μέχρι το 2017 είχαν υπάρξει 34 θάνατοι που φέρεται να οφείλονταν σε ενεργειακά ποτά δικαιολογώντας έτσι περαιτέρω έρευνα σχετικά με την ασφάλειά τους. Λόγω κινδύνου κατάχρησης από την καφεΐνη στους νέους, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά όριο ανώτερης πρόσληψης 100mg καφεΐνης ημερησίως για ηλικίες 12-18 ετών, ενώ οι υγιείς ενήλικες δεν πρέπει να υπερβαίνουν το ένα κουτάκι την ημέρα (μέχρι 400mg καφεΐνης).

Η περιεκτικότητα σε ζάχαρη στα ενεργειακά ποτά κυμαίνεται από 21–34γρ ανά περίπου 220γρ ποτού. Έρευνες έχουν σημειώσει πως όσοι καταναλώνουν δύο με τρία ενεργειακά ποτά προσλαμβάνουν περίπου πέντε φορές τη μέγιστη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ζάχαρης, με αποτέλεσμα οι έφηβοι καταναλωτές να διατρέχουν κίνδυνο παχυσαρκίας και οδοντικών προβλημάτων.

Guarana

Το guarana, γνωστό και ως κακάο Βραζιλίαςείναι φυτό που περιέχει μια ένωση καφεΐνης που ονομάζεται γκουαρανίνη. Οι σπόροι guarana περιέχουν περίπου τέσσερις φορές την ποσότητα καφεΐνης που βρίσκεται στους κόκκους καφέ. Παρόλα αυτά σε κάποια ενεργειακά ποτά πιθανώς η ποσότητα αυτή να μη συμπεριλαμβάνεται στο συνολικό ποσοστό καφεΐνης. Επιπλέον, αναφέρεται στις απαγορευμένες ουσίες της NCAA 2016-17, λίστα που παρέχεται ανοιχτά στο διαδίκτυο.

Ταυρίνη

Η ταυρίνη, ένα κοινό αμινοξύ, βρίσκεται στο κρέας, τα θαλασσινά και το γάλα και επηρεάζει τα επίπεδα νερού και μετάλλων στο αίμα. Υποστηρίζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου και συμβάλει στη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης. Παρόλα αυτά, η ποσότητα ταυρίνης που περιέχεται στα ενεργειακά ποτά είναι υψηλότερη από την αντίστοιχη σε μια κανονική διατροφή. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό είναι ανθυγιεινό, αλλά δεν υπάρχει επίσης και ένδειξη ότι η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων είναι ευεργετική για το ανθρώπινο σώμα.

Ginseng

Υπάρχουν ισχυρισμοί ότι το ginseng ενισχύει την αθλητική απόδοση και το ανοσοποιητικό σύστημα ενώ βελτιώνει τη διάθεση. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις που να αποδεικνύουν αυτόν τον ισχυρισμό. Στα ενεργειακά ποτά, ωστόσο, δεν υπάρχει αρκετό ginseng ώστε να προσφέρει κάποιο όφελος στον οργανισμό. Η Αμερικανική Εταιρεία Καρκίνου προειδοποίει πως το ginseng χρειάζεται να καταναλώνεται με προσοχή, καθώς μπορεί, σε υψηλές δόσεις να προκαλέσει ανεπιθύμητες παρενέργειες, όπως αϋπνία, κεφαλαλγία και υπέρταση, ενώ μπορεί να είναι επικίνδυνο όταν λαμβάνεται με συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή.

Bιταμίνες του συμπλέγματος Β

Τέλος, αναφορικά με τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β, μελέτες δείχνουν πως μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση και ακόμη και να καταπολεμήσουν καρδιακές παθήσεις και καρκίνο, ωστόσο η ποσότητα που εμπεριέχεται σε κάθε ενεργειακό ποτό δεν είναι αρκετή για να έχει κάποιο σημαντικό αποτέλεσμα.

Ποιές είναι οι ανησυχίες γύρω από τα ενεργειακά ποτά και ποιες οι επιπτώσεις τους για τον οργανισμό; Μπορούν όλοι να τα καταναλώσουν;

Παρόλο που πολλά συστατικά των ενεργειακών ποτών είναι ασφαλή (π.χ. βιταμίνες και μέταλλα που λαμβάνονται και από τη διατροφή) δε βρίσκονται σε ποσότητα κατάλληλη ώστε να προσφέρουν κάποια οφέλη, ενώ τα όποια «αμφιλεγόμενα» συστατικά βρίσκονται σε υπερδοσολογία. Τα ενεργειακά ποτά μπορούν να δημιουργήσουν κίνδυνο για την υγεία σε ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, εφήβων, εγκύων γυναικών ή γυναικών που θηλάζουν και ατόμων με ιατρικές παθήσεις όπως ο διαβήτης και οι καρδιαγγειακές παθήσεις, που θα μπορούσαν να επηρεαστούν αρνητικά από τα διεγερτικά συστατικά.

Η κατανάλωση τους συχνά προσφέρει γρήγορη ενέργεια και έκρηξη με αποτέλεσμα να προσελκύει άτομα που αισθάνονται κουρασμένα, είτε σε περίπτωση που ασχολούνται με κάποιο άθλημα, είτε όχι. Τα ενεργειακά ποτά μπορεί να ενισχύσουν την εγρήγορση και να βελτιώσουν το χρόνο αντίδρασης, αλλά μπορούν επίσης να μειώσουν τη σταθερότητα των χεριών. Ορισμένες ελεγχόμενες δοκιμές έχουν δείξει προσωρινή βελτιωμένη εγρήγορση και αντιστροφή της κόπωσης μετά τη λήψη ενεργειακών ποτών, καθώς και αυξημένη φυσική απόδοση. Αντίθετα όμως, η πλειονότητα των μελετών αποδεικνύει τη συσχέτισή τους με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, όπως επιθετική συμπεριφορά, άγχος, ταχυπαλμία, κατάχρηση αλκοόλ ή καπνού, αύξηση κίνδυνου παχυσαρκίας ή/και διαβήτη τύπου ΙΙ, κακή ποιότητα ύπνου, ερεθισμό στομάχου, νεφρικά ή ακόμα και οδοντικά προβλήματα.

Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων

Επιπλέον, η ποσότητα καφεΐνης στα ποτά αυτά δεν έχει ρυθμιστεί ακόμα από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων. Τα ενεργειακά ποτά δεν εμπίπτουν στην ίδια ρυθμιστική κατηγορία με τα αναψυκτικά και πρόσφατα η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων προτάθηκε να ορίσει τα προϊόντα αυτά ως ποτά που απαιτούν γνωστοποιήσεις επισήμανσης καφεΐνης. Η υπερβολική ποσότητα καφεΐνης σε καθημερινή βάση και ιδίως από ευαίσθητα άτομα, μπορεί να οδηγήσει σε αϋπνία, νευρικότητα, ακανόνιστο καρδιακό παλμό και αυξημένη αρτηριακή πίεση. Επιπλέον, η πιθανή αλληλεπίδραση της καφεΐνης με άλλα συστατικά των ενεργειακών ποτών, όπως η ταυρίνη, είναι πιθανό να επηρεάσει τη λειτουργία της καρδιάς και του καρδιαγγειακού συστήματος, ειδικά κατά τη διάρκεια της άσκησης. Η υπερβολική κατανάλωση ενεργειακών ποτών σχετίζεται επίσης με διαταραχές ύπνου, οδηγώντας σε περιόδους κόπωσης και εξάντλησης. Οι μεγάλες ποσότητες καφεΐνης, λοιπόν, μπορούν να επηρεάσουν τον εγκέφαλο αφού έρευνες έχουν αποδείξει πως η κατανάλωση ενεργειακών ποτών έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο συμπτωμάτων ψυχικής υγείας.

Ενεργειακά ποτά και έφηβοι

Ένας αυξανόμενος αριθμός επιστημονικών στοιχείων δείχνει ότι τα ενεργειακά ποτά μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, ιδιαίτερα σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Αν και δηλώσεις στους ιστότοπους ενεργειακών ποτών προειδοποιούν ότι τα ποτά αυτά ενδέχεται να είναι ακατάλληλα για παιδιά, εφήβους και νέους, η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους καταναλωτές τους. Τα παιδιά μικρής ηλικίας και οι έφηβοι ενδέχεται να εμφανίσουν αυξημένες επιδράσεις από τις υψηλές ποσότητες καφεΐνης και των πρόσθετων σακχάρων. Η καφεΐνη μπορεί επίσης να βλάψει τα καρδιαγγειακά και νευρικά συστήματα των παιδιών που βρίσκονται σε ανάπτυξη. Για αυτούς τους λόγους, η Επιτροπή Διατροφής της Αμερικανικής Παιδιατρικής Ακαδημίας και το Συμβούλιο Αθλητικής Ιατρικής και Γυμναστικής ενθαρρύνουν τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης να συζητήσουν τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία των διεγερτικών συστατικών σε ενεργειακά ποτά ώστε να περιοριστεί ή και να αποφευχθεί η κατανάλωσή τους. Η αυξημένη κατανάλωση ενεργειακών ποτών μπορεί να αποτελέσει κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ειδικά μεταξύ των νέων, προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Ενεργειακά τζελ: Δεν είναι όλα ίδια, τι πρέπει να προσέχετε

Ενεργειακά Ποτά και Αλκοόλ

Μεγάλος κίνδυνος μπορεί να δημιουργηθεί αν τα ενεργειακά ποτά συνδυάζονται με αλκοόλ, μια τάση που παρατηρείται σε μεγάλο βαθμό σε ανήλικους καταναλωτές. Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση αυτού του τύπου κοκτέιλ οδηγεί σε μεγαλύτερη πρόσληψη αλκοόλ. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι τα ενεργειακά ποτά αυξάνουν την εγρήγορση που αποκρύπτει τα σημάδια μέθης, οδηγώντας σε υπερκατανάλωση. Το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων αναφέρει ότι άτομα ηλικίας 15-23 ετών που αναμειγνύουν αλκοόλ με ενεργειακά ποτά έχουν περισσότερες πιθανότητες να καταναλώσουν μεγαλύτερες ποσότητες αλκοόλ, κάτι που συνδέεται με συμπεριφορές που οδηγούν σε τραυματισμούς σχετιζόμενους με το αλκοόλ.

Η δύναμη του Μάρκετινγκ

Το πιο ανησυχητικό, αυτή τη στιγμή, είναι η έλλειψη νομικής ρύθμισης σχετικά με την ασφάλεια των ποτών αυτών, καθώς και οι επιθετικές τακτικές μάρκετινγκ που απευθύνονται κυρίως σε εφήβους. Οι εκτιμήσεις των τελευταίων ετών δείχνουν πάνω από 240% αύξηση στις πωλήσεις ενεργειακών ποτών παγκοσμίως. Το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ ανέφερε πως το 2007 1.145 έφηβοι ηλικίας 12-17 ετών προσήλθαν σε αίθουσες έκτακτης ανάγκης σε επείγουσα κατάσταση, μετά την κατανάλωση κάποιου ενεργειακού ποτού. Το 2011 ο αριθμός αυτός ανήλθε στους 1.499.

Είναι τελικά ασφαλής η κατανάλωσή τους;

Δεδομένης της έλλειψης γνώσεων, σχετικά με τον τρόπο αλληλεπίδρασης των ενεργειακών ποτών με το αλκοόλ, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο τα ποτά αυτά αλληλεπιδρούν με όποια φαρμακευτική αγωγή, προτείνεται εκπαίδευση σχετικά με πιθανές συνέπειες της τακτικής κατανάλωσής τους. Το νερό θα πρέπει να είναι το κύριο ποτό ενυδάτωσης, που λαμβάνεται καθημερινά σε επαρκείς ποσότητες. Τα ενεργειακά ποτά είναι μια πηγή καφεΐνης που τείνουν να επιλέγονται ως εναλλακτική λύση. Ωστόσο, περιέχουν υψηλές ποσότητες καφεΐνης, ζάχαρης, και ουσιών που μπορεί όχι μόνο να μην είναι απαραίτητες για τον οργανισμό, αλλά να αποβούν και επιβλαβείς.

Διαβάστε επίσης: Τα πάντα για τα ισοτονικά ποτά και πως θα φτιάξετε το δικό σας!

* Η Κελίνα Φίλη είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος ΜSc, RD, με εξειδίκευση στην Αθλητική Διατροφή και την Ψυχολογία της Διατροφής (Nutrition & Health – NLP Coach), Υποψήφια Διδάκτωρ Reading University. Το άρθρο της δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

Previous ArticleNext Article

Ένα φρούτο που το λένε… Jack!

Της Θεοδώρας Κατσαρού*

Το Jackfruit (Artocarpus heterophyllus), αποτελεί το πλέον διαδεδομένο εξωτικό φρούτο, το οποίο έχει αγκαθωτή εξωτερική υφή και κίτρινο ή πράσινο χρώμα.

Έχει μία γλυκιά γεύση η οποία μοιάζει με ένα συνδυασμό, όπως λέγεται, από μήλα, ανανά, μάνγκο και μπανάνες. Ενώ πρώτη φορά το Jackfruit εμφανίστηκε στα δάση της Ινδίας, πλέον καλλιεργείται στην Ταϊλάνδη, Αφρική, Βραζιλία και Φιλιππίνες αλλά και στις ΗΠΑ γνωστό ως nanga. Αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα δέντρα, όπου και ένα Jackfruit να ζυγίζει 45 κιλά.

Διατροφική αξία

Το Jackfruit έχει πλούσια διατροφική αξία, παρέχοντας στον οργανισμό την κάλυψη των αναγκών του στα περισσότερα θρεπτικά συστατικά.

Διατροφική ανάλυση σε 100 γραμ. Jackfruit
Θερμίδες 95 kcal
Πρωτεΐνη 1.72g
Υδατάνθρακες 24g
Λιπαρά 0.64g
Φυτικές Ίνες 1.6g
Βιταμίνη C 6.7mg
Ασβέστιο 34mg
Σίδηρο 0.6mg
Μαγνήσιο 0.2mg
Νάτριο 3mg
Jackruit raw, Source:USDA National Nutrient Database

Οφέλη για την υγεία

Περίπου το 92% των θερμίδων προέρχονται από υδατάνθρακες, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από πρωτεΐνες και μια μικρή ποσότητα λίπους. Τα 100 γραμμάρια περιέχουν 95 θερμίδες, ενώ είναι πλούσιο σε πρωτεΐνη με 1,72 gr και με λιγότερο λίπος με 0,64 gr.

Το Jackfruit είναι επίσης πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, τα οποία είναι υπεύθυνα για τα περισσότερα οφέλη για την υγεία του.

Τα καροτενοειδή, οι χρωστικές που δίνουν στον καρπό το κίτρινο χρώμα, έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη Α. Καθώς ωριμάζει ο καρπός αυξάνονται και τα επίπεδα καροτενοειδών. Όπως όλα τα αντιοξειδωτικά, τα καροτενοειδή προστατεύουν τα κύτταρα από βλάβες και βοηθούν τον οργανισμό να λειτουργεί σωστά.

Περιέχει ικανοποιητική ποσότητα Βιταμίνης C, η οποία επίσης έχει αντιοξειδωτική δράση, βοηθάει στην θωράκιση του ανοσοποιητικού, στην παραγωγή του κολλαγόνου, στην διευκόλυνσή απορρόφησης του σιδήρου και σε άλλες λειτουργίες του οργανισμού.

Ένα επιπλέον διατροφικό γνώρισμα του Jackfruit, είναι η ικανοποιητική ποσότητα σε φυτικές ίνες που παρέχει. Οι φυτικές είναι, όπως είναι γνωστό βοηθούν στην καλή λειτουργία του εντέρου, βοηθάνε στον έλεγχο των επιπέδων γλυκόζης και έχουν καρδιοπροστατευτική δράση.

Ο καρπός του Jackfruit περιέχει φυτοθρεπτικά και συγκεκριμένα λιγνάνες, ισοφλαβόνες και σαπωνίνες που έχουν ευεργετικά αποτελέσματα για την υγεία. Αυτά τα φυτοθρεπτικά συστατικά έχουν αντικαρκινικές, αντιυπερτασικές, και αντιγηραντικές ιδιότητες. Τα φυτοθρεπτικά συστατικά που βρίσκονται στο καρπό, μπορούν, να αποτρέψουν τη δημιουργία καρκινικών κυττάρων στο σώμα, να μειώσουν την αρτηριακή πίεση, να καταπολεμήσουν τα έλκη του στομάχου και να επιβραδύνουν τον εκφυλισμό των κυττάρων.

Επίσης, περιέχει νιασίνη που είναι γνωστή ως βιταμίνη Β3 και απαραίτητη για τον ενεργειακό μεταβολισμό, τη νευρική λειτουργία και τη σύνθεση ορισμένων ορμονών. Ακόμη μία βιταμίνη που παρέχει είναι η βιταμίνη Α, η οποία εξασφαλίζει την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού, διατηρεί την καλή υγεία του δέρματος, προστατεύει από το οξειδωτικό στρες και βοηθάει στην όραση. 

Μάνγκο: Το θεραπευτικό φρούτο από τα βάθη της ιστορίας

Όπως αναφέρθηκε, λόγω της πληθώρας των συστατικών που προσφέρει το Jackfruit βοηθάει στη διατήρηση της καλής λειτουργίας του εντέρου και στο διαβήτη λόγω των φυτικών ινών. Λόγω του καλίου που περιέχει θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Το Jackfruit λόγω της βιταμίνης C, μπορεί να βοηθήσει σε δερματικά προβλήματα όπως στην προστασία του δέρματος λόγω της έκθεσης στον ήλιο αλλά και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού.

Επίσης, επειδή έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε χοληστερόλη ενδείκνυται η κατανάλωση τους από άτομα με υψηλή χοληστερόλη και για το λόγο αυτό έχουν και καρδιοπροστατευτική δράση.

Ωστόσο, παρά τα οφέλη του εξωτικού φρούτου Jackfuit , αν και είναι ασφαλές η κατανάλωση τους από τους περισσότερους ανθρώπους, σε κάποιες περιπτώσεις είναι καλό να περιορίζεται ή ακόμα και να αποφεύγεται. Σε περίπτωση αλλεργίας και συγκεκριμένα στη γύρη σημύδας καλό είναι να αποφεύγεται. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να προκληθεί φαγούρα στο στόμα ή πρησμένα χείλη όταν καταναλωθεί το συγκεκριμένο φρούτο ή τρόφιμα όπως μήλα, κεράσια, αμύγδαλα, φράουλες, σέλινο που περιέχουν γύρη σημύδας.

Τρόπος κατανάλωσης και προμήθειας

Το Jackfruit μπορεί να καταναλωθεί ωμό ή μαγειρεμένο. Για την προετοιμασία του, να αφαιρεθούν τα σπόρια και να το ξεφλουδιστεί είτε με τα χέρια είτε με μαχαίρι. Επειδή, το εσωτερικού του φρούτου αποτελείται από μία λευκή ινώδες ποσότητα και απίστευτα κολλώδες καλό είναι να χρησιμοποιηθούν γάντια, για την διευκόλυνση κοπής του. Ο καρπός μπορεί να καταναλωθεί ωμός ή να μαγειρευτεί σε γλυκά και αλμυρά πιάτα, ανάλογα με την ωρίμανση του. Τα άγουρα φρούτα έχουν γενικά την καλύτερη γεύση σε αλμυρές συνταγές, ενώ η γλυκύτητα των ώριμων φρούτων είναι ιδανική για επιδόρπια. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σούπες ή να καταναλωθεί με γιαούρτι.

Τα σπόρια από το Jackfruit είναι βρώσιμα καθώς μπορούν να ψηθούν ή να βράσουν και στη συνέχεια να συνδυαστούν με καρυκεύματα. Επιπλέον, οι χορτοφάγοι χρησιμοποιούν συχνά το nangka (όπως λέγεται και είναι διαθέσιμο στις ΗΠΑ) ως εναλλακτικό κρέατος λόγω της υφής του. Ως προς τον τρόπο προμήθειας, δεδομένου ότι είναι εξωτικό φρούτο, μπορεί να είναι δύσκολο να βρεθεί σε παντοπωλεία ως φρέσκο. Ωστόσο, συχνά διατίθεται σε κονσέρβες και αποτελεί μία καλή επιλογή κατανάλωσης του.

Συνεπώς, το Jackfruit αποτελεί ένα εξωτικό φρούτο, γευστικό με πολλά οφέλη για την υγεία του ανθρώπου και με αρκετές επιλογές ως προς την κατανάλωση του.

Διαβάστε επίσης: Το τροπικό φρούτο που κάνει καλό στην καρδιά και έχει αντικαρκινικές ιδιότητες

* H Θεοδώρα Κατσαρού είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, και εργάζεται στο διαιτολογικό γραφείο το οποίο διατηρεί από το 2013 επί της οδού Δημοκρίτου 10 στη Σητεία. Το άρθρο της δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

Τι μπορείς να φας χωρίς ενοχές όταν βλέπεις μπάλα στην τηλεόραση

Γράφει ο Πάρης Παπαχρήστος*

Είτε είστε φανατικοί ποδοσφαιρόφιλοι, είτε παρακολουθείτε ποδόσφαιρο μία στο τόσο για την παρέα, σίγουρα θα περάσετε αρκετό χρόνο μπροστά από την τηλεόραση. Και παρότι τους αγώνες, όταν ξεκινήσουν οι υποχρεώσεις των ομάδων, θα τους φάτε με το κουτάλι δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι θα χρειαστείτε και κανονικό φαγητό.

Είναι η τηλεόραση παράγοντας παχυσαρκίας;

Δυστυχώς υπάρχει αυξημένη συσχέτιση μεταξύ της τηλεόρασης και της εμφάνισης παχυσαρκίας και υπερβολικής παχυσαρκίας (super obesity) στους ενήλικες άνδρες, όπως και στα παιδιά. Άτομα που παρακολουθούν περισσότερες από τρεις ώρες τηλεόραση την ημέρα έχουν διπλάσια τάση παχυσαρκίας από εκείνα που παρακολουθούν λιγότερο από μια ώρα. Έρευνες έρχονται να προσθέσουν ότι 2 ώρες παραπάνω τηλεόραση την ημέρα αυξάνουν κατά 23% τη συχνότητα παχυσαρκίας και κατά 14% την πιθανότητα εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.

Πού οφείλεται η συσχέτιση της τηλεόρασης με την παχυσαρκία;

Υψηλή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε θερίδες και λιπαρά

Ο τηλεθεατής συνηθίζει παράλληλα με την τηλεόραση να καταναλώνει τροφές πλούσιες σε θερμίδες, κορεσμένα λιπαρά και αλάτι. Παρατηρείται δηλαδή αύξηση τροφίμων fast food όπως πίτσες, γύρος, σουβλάκια και τηγανιτές πατάτες και τροφές ή σνακ όπως πατατάκια και ξηροί καρποί. Το μέτρο στην ποσότητα ενδείκνυται σε αυτές τι περιπτώσεις, ενώ είναι προτιμότερη η κατανάλωση σπιτική πίτσας με ποικιλία λαχανικών, αποφεύγοντας τα αλλαντικά και η επιλογή της αλάδωτης πίτας με σουβλάκια κοτόπουλο.

Αυξημένη πρόσληψη ζάχαρης

Υπερβολική κατανάλωση αναψυκτικών και καφέδων, που αυξάνουν την πρόσληψη της ζάχαρης. Η ζάχαρη βρίσκεται «κρυμμένη» σε πολλές τροφές και δίνει πολλές άχρηστες θερμίδες (δίνει 4 θερμίδες ανά γραμμάριο-1 κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη δίνει 20 θερμίδες). Μπορείτε να καταναλώσετε μέχρι 2 κουταλάκια ζάχαρη την ημέρα. Προτιμήστε την μαύρη ζάχαρη από τα άλλα τα υποκατάστατα.

Αυξημένες ποσότητες αλκοόλ

Αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ και κυρίως μπύρας παρατηρείται στην περίοδο των αθλητικών διοργανώσεων. Το αλκοόλ είναι πλούσιο σε θερμίδες (δίνει 1 γρ=7 θερμίδες). Αποφύγετε την κατάχρηση. Περιοριστείτε σε 1-2 ποτήρια μπύρας, όταν θέλετε να πιείτε.

Μειωμένη φυσική δραστηριότητα

Μειωμένη φυσική δραστηριότητα λόγω της καθιστικής ζωής, αποτελεί ένα σοβαρό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης στεφανιαίας νόσου. Αυτός ο κίνδυνος αυξάνεται όταν η πολύωρη παρακολούθηση συνοδεύεται από κάπνισμα. Ο μεταβολικός ρυθμός είναι χαμηλότερος όταν βλέπουμε τηλεόραση σε σύγκριση με το διάβασμα ή την οδήγηση. Η σωματική άσκηση ακόμη και σε μικρό βαθμό, όπως 30 λεπτά γρήγορο περπάτημα βοηθάει σημαντικά και μειώνει τον κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και παχυσαρκία.

Διαφημίσεις προϊόντων χαμηλής διατροφικής αξίας

Σε τόσο μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, όπως το μουντιάλ, οι τηλεοπτικές διαφημίσεις για τρόφιμα αποτελούν το μέσο προβολής για προϊόντα χαμηλής διατροφικής ποιότητας με αποδέκτες κυρίως τους έφηβους. Η αποτελεσματικότητα των διαφημίσεων σχετικά με την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών παρουσιάζεται ανάγλυφη σε σχετική έρευνα του ΙΝ.ΚΑ, όπου αναφέρει ότι «κατά 965% αυξήθηκε την τελευταία 15ετία η συμμετοχή του έτοιμου φαγητού στη διατροφή του μέσου Έλληνα. Παράλληλα, από το 1993 μέχρι σήμερα, η κατανάλωση έτοιμων τροφίμων απογειώθηκε κατά 231%».

Όταν βλέπεις μπάλα στην τηλεόραση η καρδιά σου χτυπάει σαν να τρέχεις!

Ποιες τροφές καταναλώνουμε κατά τη διάρκεια ενός αγώνα;

Συνηθισμένες/προτεινόμενες τροφές κατά τη διάρκεια ενός αγώνα

Τροφές/Ποσότητες Θερμίδες Περιγραφή Τροφής Σχόλιο Διατροφολόγου
1 κομμάτι πίτσα σπέσιαλ 120 g 320 Ζαμπόν, μπέικον, πεπερόνε, μανιτάρια, πιπεριές, τυρί ντομάτα Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
1 κομμάτι πίτσα σπιτική 190 Μανιτάρια, πιπεριές, τυρί και ζαμπόν χαμηλά σε λιπαρά, φρέσκια ντομάτα Πολύ καλή επιλογή. Έχει λιγότερες θερμίδες και πολύ λίγα κορεσμένα λιπαρά.
1 πίτα κλασσική 505 Λαδωμένη πίτα, γύρο χοιρινό, πατάτες, τζατζίκι/σως, κρεμμύδι, ντομάτα Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
1 πίτα light 240 Αλάδωτη πίτα, καλαμάκι κοτόπουλο, ντομάτα, κρεμμύδι Συγκριτικά με το κλασσικό περιέχει λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Πατάτες τηγανητές 200 g 565 Πατάτες, λάδι Δεν συνιστώνται. Περιέχουν πολλά κακής ποιότητας λιπαρά και θερμίδες.
1 σακουλάκι πατατάκια 100 g 500 Πατάτες, φυτικό έλαιο, αλάτι Να τα αποφύγουμε. Έχουν πολλές θερμίδες και είναι φτωχά σε θρεπτικά συστατικά.
Ξηροί καρποί 100 g 570 Φιστίκια αράπικα, αμύγδαλα κ.α Να καταναλωθούν με μέτρο. Έχουν πολλές θερμίδες, αλλά περιέχουν καλής ποιότητας λίπος.
Ποπ κορν 100 g 250 Καλαμπόκι σε αντικολλητικό σκεύος (χωρίς λάδι ή βούτυρο), αλάτι Προτιμήστε τα. Είναι μια καλή επιλογή αν παρασκευαστούν χωρίς λιπαρή ουσία και με λίγο αλάτι.
1 μπωλ φρουτοσαλάτα 180 3 μέτρια φρούτα εποχής (10-12 κεράσια, 270 g πεπόνι, 1 ροδάκινο) Προτιμήστε την. Προσφέρει λίγες θερμίδες και πολλές βιταμίνες στον οργανισμό.
1 κουτάκι μπύρα 330 ml 115 5% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
1 ποτήρι κρασί 100 ml 84 12% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
ουίσκι 50 ml 140 40% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
1 κουτάκι κόκα κόλα 330 ml 139 Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλές θερμίδες και ζάχαρη.
1 κουτάκι κόκα κόλα light 330 ml 1 Να καταναλωθεί με μέτρο. Δεν έχει θερμίδες, περιέχει γλυκαντικές ουσίες.
1 κουτάκι σόδα 330 ml 0 Νερό, διοξείδιο του άνθρακα, διττανθρακικό νάτριο Προτιμήστε την σε σχέση με άλλα αναψυκτικά.
Ανθρακούχο φυσικό νερό 0 Προτιμήστε το σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο αναψυκτικό ή ποτό.
Παγωτό 200 g 500 Παγωτό σοκολάτα με σιρόπι Προσέξτε την ποσότητα και τη συχνότητα. Είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη.
Παγωτό light 200 g 176 Παγωτό από άπαχο γάλα χωρίς ζάχαρη (0%+0%) Να καταναλωθεί με μέτρο. Έχει λιγότερες θερμίδες, γλυκαντικές ουσίες
Ποικιλία αλλαντικών-τυριών (ατομική) 550 75 g κίτρινο τυρί, 30 g φέτα, 60 g ζαμπόν, 60 g σαλάμι αέρος/λουκάνικο, 5 ελιές, αγγουράκι Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία αλλαντικών-τυριών light (ατομική) 350 75 g κίτρινο τυρί, 45 g άσπρο τυρί, 45 g γαλοπούλα καπνιστή, 45 g ζαμπόν (όλα τα παραπάνω χαμηλά σε λιπαρά), 5 ελιές, αγγουράκι Περιέχει λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία θαλασσινών (ατομική) 700 4 κομματάκια καλαμαράκια τηγανητά, 1 μέτριο πλοκάμι χταπόδι ψητό/ξυδάτο, 4 γαρίδες τηγανητές, 10 μαρίδες τηγανητές, αγγουράκια Δεν συνίσταται. Είναι τηγανισμένα και περιέχουν κακής ποιότητας λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία θαλασσινών light (ατομική) 250 1 μέτριο πλοκάμι χταπόδι ψητό/ξυδάτο, 4 γαρίδες βραστές, 5 γαύροι ξυδάτοι, 6 γυαλιστερές, αγγουράκια Προτιμήστε την γιατί προσδίδει λιγότερες θερμίδες και ελάχιστο λίπος.

Ποιες τροφές να προτιμήσουμε;

Σύγκριση μεταξύ των γευμάτων ενός ποδοσφαιρόφιλου που δεν προσέχει την διατροφή του και ενός που την προσέχει. Όταν για βραδινό καταναλώνεται «γίγας» γεύμα (3020 kcal), κατά μέσο όρο 4 φορές την εβδομάδα αντί για κανονικό γεύμα, περίπου 700 θερμίδων, οδηγεί σε αύξηση του σωματικού βάρους κατά 1,4 κιλά την εβδομάδα. Οι συνέπειες, μιας τέτοιας απότομης μεταβολής του βάρους, στην υγεία του ατόμου είναι σοβαρές και αφορούν κυρίως στην αύξηση των λιπιδίων του αίματος και εναπόθεση λίπους στο σώμα και άλλων πιθανών νοσημάτων.

Τρόφιμο Ενέργεια (kcal)
1 πίτσα special μεσαίου μεγέθους (8 κομμάτια) 2560
4 κουτάκια μπύρα 460
 Σύνολο 3020

Εναλλακτικά, μια πιο ελαφριά εκδοχή.

Τρόφιμο Ενέργεια (kcal)
½ σπιτική πίτσα 760
2-3 σόδες 0,0
1 φρουτοσαλάτα 180
Σύνολο 940

Εν κατακλείδι, στο χέρι μας είναι να απολαύσουμε τους αγώνες, δίχως όμως καταχρήσεις και υπερβολές στην διατροφή μας. Ιδιαίτετρη προσοχή πρέπει να δοθεί σε άτομα με καρδιαγγεικές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη, δυσλιπιδαιμίες, παχυσαρκία κ.λ.π.

Διαβάστε επίσης: Τρέξιμο και ποδόσφαιρο βάζουν… γκολ στον καρκίνο του προστάτη!

* Ο Πάρης Παπαχρήστος παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες τροποποίησης διατροφικής συμπεριφοράς για πάνω από 15 χρόνια, συμβάλλοντας σε βελτίωση της ποιότητας ζωής.  Ως πτυχιούχος Διαιτολόγος Διατροφολόγος, M.Sc. έχει ευρύτερη επιστημονική γνώση, η οποία συνδυάζεται στις διαιτολογικές συνεδρίες με την προσωπική του εμπειρία. Δείτε άρθρα του στο diaitologos.gr

x
Send this to a friend