Ποιες τροφές αναστέλλουν τη δράση συγκεκριμένων φαρμάκων;

Γράφει η Ελένη Ανδέου Γιωργάκη*

αλληλεπιδράσεις φαρμάκων με διάφορες τροφές αποκτούν αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον δεδομένου ότι, όπως αποδεικνύεται στην καθημερινή κλινική πράξη, διαδραματίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τις αλληλεπιδράσεις των φαρμάκων.

Η παράβλεψη του σημαντικού ρόλου που παίζει ο συνδυασμός τροφής και φαρμάκου, μπορεί να οδηγήσει σε αποτυχία μιας θεραπείας ή ακόμα και σε διατροφικές ανεπάρκειες.

Αυτό σημαίνει, ότι κάποιες τροφές είναι πιθανόν να αναστέλλουν ή να εντείνουν τη δράση σημαντικών φαρμάκων, όπως ορισμένα αγχολυτικά, αντιισταμινικά ή αντιυπερτασικά φάρμακα. Σε κάποιες περιπτώσεις λοιπόν, οι ανάλογες ρυθμίσεις στη διατροφή όταν ακολουθούμε κάποια συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή είναι αναγκαίες.

Πριν ή μετά το γεύμα;

Η ποσότητα και τα συστατικά των καθημερινών γευμάτων καθορίζουν την ταχύτητα απορρόφησης ενός φαρμάκου. Είναι αλήθεια ότι ορισμένα φάρμακα έχουν την ιδιότητα να ερεθίζουν το βλεννογόνο του στομάχου, γι’ αυτό πρέπει να λαμβάνονται μετά το φαγητό, ενώ άλλα πρέπει να λαμβάνονται με άδειο στομάχι, καθώς η δραστικότητά τους μειώνεται όταν απορροφούνται από τον οργανισμό μαζί με την τροφή.

Γενικά η λήψη τροφής μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση των φαρμάκων και κατ’ επέκταση τη συνολική βιοδιαθεσιμότητά τους, είτε μεταβάλλοντας το pH των γαστρικών υγρών και άρα τη διαλυτότητά τους σε αυτά, είτε επηρεάζοντας το χρόνο γαστρικής κένωσης και άρα το διατιθέμενο χρόνο για την απορρόφησή τους από το λεπτό έντερο. Γι’ αυτό, πριν ξεκινήσετε μια θεραπεία, θα πρέπει να ρωτήσετε τον γιατρό σας αν πρέπει να παίρνετε τα φάρμακα πριν ή μετά το φαγητό ή σε απόσταση από τα γεύματα.

Προσοχή στα…

Κάποιες τροφές μπορεί να αλληλεπιδράσουν με κάποια φάρμακα, επηρεάζοντας την απορρόφηση και την αποτελεσματικότητά τους. Μερικές από τις πιο αντιπροσωπευτικές περιπτώσεις είναι οι εξής:

Γαλακτοκομικά

Παρόλο που η γενική σύσταση όταν παίρνουμε αντιβίωση είναι να τρώμε γιαούρτι (επειδή οι γαλακτοβάκιλοι που περιέχει προστατεύουν το μικροπεριβάλλον και τη χλωρίδα του εντέρου, η οποία μπορεί να διαταραχθεί), ορισμένα αντιβιοτικά αλληλεπιδρούν αρνητικά με τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Το ασβέστιο του γάλακτος, για παράδειγμα, δεσμεύει την τετρακυκλίνη, ένα σύνηθες αντιβιοτικό, οπότε απορροφάται λιγότερη ποσότητα φαρμάκου από τον οργανισμό.

Αυτό σημαίνει ότι για να είναι αποτελεσματική η τετρακυκλίνη πρέπει να λαμβάνεται τουλάχιστον δύο ώρες πριν ή μετά την κατανάλωση τροφής που περιέχει ασβέστιο, όπως το γάλα. Το ίδιο ισχύει και για τις θεραπείες με σίδηρο, αφού έχει αποδειχτεί ότι τα γαλακτοκομικά προϊόντα εμποδίζουν την απορρόφησή του.

Οι χυμοί εσπεριδοειδών και χρήση αντιόξινων

Τα ευεργετικά κατά τα άλλα φλαβονοειδή που περιέχονται στο γκρέιπ φρουτ, μπλοκάρουν τη δράση ενζύμων που εμπλέκονται στο μεταβολισμό των φαρμάκων. Ο χυμός του γκρέιπ φρουτ μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα, όπως οι ανταγωνιστές ασβεστίου, ορισμένα φάρμακα για τη μείωση της χοληστερόλης, σκευάσματα με οιστρογόνα όπως τα αντισυλληπτικά, τα αγχολυτικά και τα αντιισταμινικά.

Ακόμα και ο χυμός πορτοκαλιού, σε μικρότερο όμως βαθμό, μπορεί να αλληλεπιδράσει με κάποια φάρμακα, συνήθως αντιόξινα, που χορηγούνται για την αντιμετώπιση προβλημάτων δυσπεψίας. Τα αντιόξινα (φάρμακα για το πεπτικό έλκος), με την αύξηση του γαστρικού pΗ συμβάλλουν στη μείωση της απορρόφησης του ασβεστίου, του σιδήρου, του μαγνησίου και του ψευδαργύρου.

Λιπαρά γεύματα και η νηστεία

Τα γεύματα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, καθώς και η νηστεία, αποτελούν δύο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις, κατά τις οποίες μπορεί να επηρεάζεται σημαντικά η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Και στις δύο περιπτώσεις, παρατηρούνται αυξημένα επίπεδα λιπαρών οξέων στο πλάσμα του αίματος, τα οποία ανταγωνίζονται τις διάφορες φαρμακευτικές ουσίες. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα αυξημένο ποσοστό του φαρμάκου στο πλάσμα, αυξημένη φαρμακολογική δράση και –δυνητικά- εμφάνιση τοξικότητας.

Φυσικά προϊόντα και θεραπευτικά βότανα σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή

Υπάρχουν κάποια φυσικά προϊόντα που αλληλεπιδρούν με ορισμένα φάρμακα. Για παράδειγμα, το ginseng μπορεί να επιτείνει την υπογλυκαιμική δράση των αντιδιαβητικών φαρμάκων. Το σκόρδο, σε συνδυασμό με αντιπηκτικά, αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγίας, ενώ η βαλεριάνα επιτείνει τη δράση ορισμένων κατασταλτικών φαρμάκων του κεντρικού νευρικού συστήματος.

wood on the vegetable capsule

Επίδραση τροφίμων στην απορρόφηση και το μεταβολισμό των φαρμάκων

Οι αλληλεπιδράσεις με τα τρόφιμα μπορούν να έχουν εμφανείς επιδράσεις στη διαθεσιμότητα και την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής θεραπείας. Η σημαντική, για παράδειγμα, ελάττωση στην απορρόφηση των αντιβιοτικών πενικιλλίνη και τετρακυκλίνη, εξαιτίας των τροφίμων που είναι πλούσια σε μαγνήσιο (όσπρια, ξηροί καρποί, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, κλπ.) ή σίδηρο (συκώτι, κρέας, ψάρι, κοτόπουλο, κλπ.) ή γαλακτοκομικά προϊόντα πλούσια σε ασβέστιο, υποχρεώνει τη λήψη τους από τον ασθενή με άδειο στομάχι.

Τα καπνιστά τρόφιμα περιέχουν ουσίες που διεγείρουν τη λειτουργία ορισμένων ενζύμων (οξειδάσες) του εντέρου και του ήπατος, τα οποία εμπλέκονται στο μεταβολισμό των φαρμάκων. Τα ένζυμα αυτά κινητοποιούνται επίσης από τις ινδόλες, που βρίσκονται στο λάχανο και τα λαχανάκια Βρυξελλών, με αποτέλεσμα π.χ. την αύξηση του καταβολισμού του αντιεπιληπτικού φαρμάκου φενυντοΐνη, καθώς και αντιθρομβωτικών και βαρβιτουρικών φαρμάκων.

Ο ρόλος των επιστημόνων υγείας

Οι γιατροί, οι νοσηλευτές, οι φαρμακοποιοί και οι κλινικοί διαιτολόγοι είναι σε θέση να προβλέπουν τον κίνδυνο της αλληλεπίδρασης φαρμάκου-διατροφής, μέσα από την επίγνωση του κατάλογου των φαρμάκων, της δίαιτας και της κατάστασης θρέψης του ασθενούς. Αποτελεί δική τους ευθύνη να αναγνωρίσουν, πότε εμφανίζονται ανεπιθύμητα αποτελέσματα, λόγω αλληλεπιδράσεων φαρμάκων-διατροφής, διακρίνοντας τα αντίστοιχα κλινικά σημεία και εκπληρώνοντας τις κατάλληλες εργαστηριακές εξετάσεις.

Θα πρέπει, ακόμη, να γνωρίζουν ποιές είναι οι κατάλληλες παρεμβάσεις για τη μείωση του κινδύνου για προβλήματα και πώς να χειριστούν τα αποτελέσματα από τις εν λόγω αλληλεπιδράσεις. Οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να παίξουν αξιόλογο ρόλο για την κλινική εικόνα του ασθενή. Για τον γρήγορο και αποτελεσματικό εντοπισμό της αλληλεπίδρασης φαρμάκου-διατροφής απαιτείται η συλλογή κλινικών εμπειριών για τα νέα φάρμακα, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις διατροφικές αλλαγές που πραγματοποιούνται.

Διαβάστε επίσης: Τροφές «φάρμακα» που μας κρατούν υγιείς

*Η Ελένη Ανδέου Γιωργάκη είναι Κλινική Διαιτολόγος και κατέχει διδακτορικό στην Kλινική Διαιτολόγια, Διατροφή και Αγωγή Υγείας. Επίσης κατέχει Β.Sc.(με τη διάκριση Summa Gum Laude) του Youngstown State University, Αμερικής, στη Διαιτολογία (Food and Nutrition / Dietetics). Το άρθρο της δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

Previous ArticleNext Article

Τροφές που είναι καλό να αποφεύγουμε όταν έχουμε άδειο στομάχι!

Τι δεν πρέπει να τρως όταν το στομάχι σου είναι τελείως άδειο!

Υπάρχουν κάποιες τροφές που καλό θα ήταν να αποφεύγεις όταν το στομάχι σου είναι άδειο. Κάποιες προκαλούν απλά ενόχληση και άλλες λίγο πιο σοβαρές διαταραχές.

Σε κάθε περίπτωση, είναι καλό να γνωρίζουμε τι μας πειράζει, ειδικά όταν φεύγουμε από το σπίτι για δουλειά ή για μια αθλητική δραστηριότητα.

Ας δούμε, λοιπόν, ποιες είναι αυτές και γιατί δεν πρέπει να τις καταναλώνουμε με άδειο το στομάχι!

Μπανάνες

Μπορεί να είναι γευστικές και να κάνουν πολύ καλό στον οργανισμό μας ωστόσο αν φάμε μια μπανάνα με άδειο στομάχι τα επίπεδα μαγνήσιου στον οργανισμό αυξάνονται δυσανάλογα και αυτό με τη σειρά του προκαλεί ανισορροπίες στα επίπεδα ασβεστίου στο αίμα.

Φυσικά αυτό δεν ισχύει αν έχεις τρέξει αρκετά χιλιόμετρα, αφού σε αυτή την περίπτωση χρειάζεσαι τόσο το μαγνήσιο όσο και το κάλιο της μπανάνας η οποία είναι το φρούτο του δρομέα.

Τσάι και καφές

Ο καφές και το πράσινο τσάι περιέχουν πολύ ισχυρά αντιοξειδωτικά και ίσως να αποτελούν το κλειδί για την μακροζωία! Υπάρχει όμως ένα αλλά, το τσάι και ο καφές περιέχουν σημαντικές ποσότητες οξέων που μπορεί να επηρεάσουν τα τοιχώματα του στομάχου όταν δεν έχουμε φάει. Δεν ισχύει το ίδιο για όλους τους ανθρώπους. Αλλά γενικότερα προσέξτε το.

Πικάντικα φαγητά

Κανένας δεν μπορεί να αντισταθεί στις πικάντικες γεύσεις! Όταν τις τρώμε, όμως, με άδειο στομάχι, οι ισορροπίες των οξέων αλλάζουν και μπορεί να προκληθεί κάποια αντίδραση στα τοιχώματα- τις περισσότερες φορές κράμπες.

Αναψυκτικά

Το ανθρακικό μπορεί να αντιδράσει με τα οξέα του στομάχου και να προκαλέσει ναυτία ή καούρα. Γενικώς η ζάχαρη με το ανθρακικό δεν έχει καλές συνέπειες στο στομάχι μας, ειδικά όταν αυτό είναι άδειο.

Ντομάτες

Τα οξέα που περιέχουν οι ντομάτες μπορεί να αναμειχθούν με τα φυσικά οξέα του στομάχου αυξάνοντας την πιθανότητα συσσώρευσης αλατιού στους ιστούς. Γενικότερα οι ντομάτες μπορούν να προκαλέσουν την κίνηση των λίθων, ενώ οι λιαστές μπορούν να προκαλέσουν πέτρες στα νεφρά. Γενικώς η ντομάτα, ενώ είναι εξαιρετική τροφή με πλούσιες ιδιότητες, δεν πρέπει να καταναλώνεται με άδειο στομάχι, ειδικά από κάποιες κατηγορίες ανθρώπων που έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία.

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

Καθημερινές συνήθειες που δεν ξέρετε ότι καταστρέφουν τον μεταβολισμό σας

Όσο μεγαλώνουμε γίνεται όλο και πιο κατανοητό ότι ο μεταβολισμός σας γίνεται όλο και πιο αργός. Μάλιστα, σύμφωνα με μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Public Health Nutrition», η γήρανση σχετίζεται με την προοδευτική μείωση του βασικού μεταβολικού ρυθμού.

Ταυτόχρονα, πολλές καθημερινές συνήθειες μπορούν να μειώσουν τους ρυθμούς του μεταβολισμού μας ακόμη περισσότερο.

Παρ’ όλα αυτά δεν χρειάζεται να αποδεχθείτε αυτή την πραγματικότητα και να μην παλέψετε για να αλλάξει. Κόψτε τις παρακάτω συνήθειες και θα δείτε τον μεταβολισμό και τα επίπεδα ενέργειας σας να βελτιώνονται.

Η παράλειψη του πρωινού

Η κατανάλωση θρεπτικού πρωινού είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να ξεκινήσετε τη μέρα σας. Επειδή ο μεταβολισμός σας επιβραδύνεται κατά τη διάρκεια του ύπνου, το φαγητό μπορεί να τον πυροδοτήσει και να σας βοηθήσει να κάψετε περισσότερες θερμίδες όλη την ημέρα. Σύμφωνα με το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Rush, «όταν τρώτε πρωινό, λέτε στο σώμα σας ότι υπάρχουν πολλές θερμίδες που πρέπει να έχετε για την ημέρα. Όταν παραλείπετε το πρωινό, το μήνυμα που παίρνει το σώμα σας είναι ότι πρέπει να διατηρήσει και όχι να κάψει τυχόν εισερχόμενες θερμίδες».

Γιατί έχει… φρενάρει ο μεταβολισμός σας;

Το να τρώτε λάθος πρωινό

Το πρωινό είναι το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας και δεν πρέπει να το υποτιμάτε. Μην τρώτε απλά ένα ντόνατ ή κάτι αντίστοιχα φτωχό. Επιλέξτε κάτι με πλήρη πρωτεΐνη και φυτικές ίνες όπως τα αυγά, το γιαούρτι ή η φρυγανιά ολικής αλέσεως με φυστικοβούτυρο.

Η υπερβολική καθιστική ζωή

Αν κάνετε καθιστική δουλειά και πηγαίνετε στη δουλειά σας με αμάξι τότε κινδυνεύετε να οδηγηθείτε σε μια ιδιαιτέρως καθιστική ρουτίνα, γεγονός που σημαίνει ότι ο μεταβολισμός σας μπορεί να υποφέρει. Σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου «το να κάθεστε για μεγάλο χρονικό διάστημα επιβραδύνει τον μεταβολισμό, ο οποίος επηρεάζει την ικανότητα του σώματος να ρυθμίζει το σάκχαρο του αίματος, την αρτηριακή πίεση και να διασπά το σωματικό λίπος».

Δεν πίνετε πολύ νερό

Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο «The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism», οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση περίπου 2 ποτηριών νερού αυξάνει το μεταβολικό ρυθμό κατά 30%. Θα πρέπει λοιπόν να πίνετε νερό καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας και το πρόσθετο όφελος από αυτό είναι ένας ενισχυμένος μεταβολισμός.

Κοιμάστε σε υπερβολικά ζεστό περιβάλλον

Μια μικρή μελέτη διαπίστωσε ότι το να κοιμάστε σε ένα δροσερό δωμάτιο -είτε αφήνετε τον κλιματισμό να λειτουργεί το καλοκαίρι είτε μειώνετε τη θερμότητα πριν κοιμηθείτε το χειμώνα- θα μπορούσε να αυξήσει τα επίπεδα του λεγόμενου καφέ λίπους, το οποίο καίει θερμίδες για να παράγει θερμότητα. Η ιδανική θερμοκρασία κατά τη διάρκεια της νύχτας, σύμφωνα με την έρευνα αυτή είναι οι 19ºC.

Τα oκτώ SOS για την ενεργοποίηση του μεταβολισμού μας

Δεν κοιμάστε αρκετά

Ένας κακός βραδινός ύπνος είναι αρκετός για να σας αφήσει νωθρούς, γεγονός που κάνει πιο πιθανό το να φάτε υπερβολικά. Αν μαζευτούν αρκετές τέτοιες νύχτες στη σειρά – ή εν γένει μια ζωή με ανεπαρκή ύπνο – η επιστήμη δείχνει ότι μπορεί να ακολουθήσει μειωμένος μεταβολισμός και ορμονικές ανισορροπίες.

Διαβάστε επίσης: Έχει μπλοκάρει ο μεταβολισμός μου;

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

x
Send this to a friend