H κατάλληλη διατροφή για να… κοιμήσεις τις αλλεργίες!

Έρευνα – απόδοση: Παρασκευής Κουστουράκη, Δέσποινα Γκακνή, Κατερίνα Φαντούση και Δέσποινα Μαρσέλου*

Ο όρος αλλεργία αναφέρεται σε μία πληθώρα αντιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού. Πρόκειται για αντιδράσεις σε διάφορες ουσίες που θεωρεί ξένες και ονομάζονται αλλεργιογόνες. Όταν οι ουσίες αυτές εισέρχονται στο ανθρώπινο σώμα, εκκρίνονται αντισώματα ή απελευθερώνεται ισταμίνη με αποτέλεσμα, τα γνωστά σε όλους συμπτώματα των αλλεργιών.

Οι αλλεργίες επηρεάζουν περισσότερο από το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ οι τροφικές αλλεργίες περίπου το 6% των παιδιών και 2-3% των ενηλίκων. Τα τελευταία 20 χρόνια μάλιστα ,έχει αυξηθεί η επικράτηση των αλλεργιών στα πιο ανεπτυγμένα κράτη, ενώ παρουσιάζεται αντίστοιχη αύξηση και στα περιστατικά άσθματος.

Αν ένας γονέας είναι αλλεργικός, τότε ο απόγονος έχει 48% πιθανότητα να εμφανίσει αλλεργίες, ενώ το ποσοστό φτάνει στο 70% εάν και οι δυο γονείς είναι αλλεργικοί

Κατά πόσο ένα άτομο θα εμφανίσει συμπτώματα αλλεργίας εξαρτάται από τις συνδυασμένες επιδράσεις γενετικών, περιβαλλοντικών, λοιμογόνων, φυσικών ή και ορμονικών παραγόντων. Η συνέργεια και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ αυτών των παραγόντων δεν είναι πλήρως κατανοητές, ενώ πρόσφατες πληροφορίες οδηγούν στην ανάπτυξη νέων υποθέσεων όπως η υπόθεση υγιεινής. Η γενετική προδιάθεση για την εμφάνιση αλλεργιών καλείται ατοπία.

Πού και πότε εμφανίζονται τα κλινικά σημεία;

Τα κλινικά σημεία των αλλεργιών, συνήθως εμφανίζονται σε περιοχές του σώματος οι οποίες είναι άμεσα εκτεθειμένες στο περιβάλλον όπως είναι το δέρμα, το γαστρεντερικό σύστημα καθώς οι ανώτερες και κατώτερες αναπνευστικοί οδοί. Εξωγενείς εκκινητές αλλεργικών αντιδράσεων μπορεί να είναι είτε περιβαντολλογικοί παράγοντες είτε ουσίες που περιέχονται στα τρόφιμα της διατροφής μας. Στα βρέφη, για παράδειγμα, το πρώτο και μεγαλύτερο αλλεργικό φορτίο προέρχεται από την τροφή, η οποία γενικά μπορεί να προκαλέσει δερματικές και γαστρεντερικές εκδηλώσεις. Ο επιπολασμός των ανεπιθύμητων αντιδράσεων από τρόφιμα και των τροφικών αλλεργιών είναι δύσκολο να εκτιμηθεί εξαιτίας της φύσης των διαταραχών που προκαλούν.

Σχεδόν όλα τα συστατικά των τροφών μπορούν να προκαλέσουν αλλεργίες σε ασθενείς με τροφική υπερευαισθησία αλλά το 90% αυτών προκαλούνται από οκτώ τρόφιμα. Τα περισσότερα τροφικά αλλεργιογόνα είναι πρωτεΐνες ή γλυκοπρωτεΐνες, ενώ πολλά τρόφιμα περιέχουν πολλαπλές πρωτεΐνες που προκαλούν αλλεργία. Τα αλλεργιογόνα μπορούν να ταξινομηθούν σε ανωτέρα και κατώτερα αλλεργιογόνα. Για παράδειγμα μια πρωτεΐνη που προκαλεί αλλεργίες στο 50% ή στους περισσότερους από τους αλλεργικούς ασθενείς, αποτελεί ένα ανώτερο αλλεργιογόνο.

Ποια είναι τα συνηθισμένα αλλιεργιογόνα;

Οι χιλιάδες αλλεργιογόνες ουσίες της φύσης δε δρουν σε όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο. Συνεπώς, δεν προκαλούν σε όλους αλλεργίες. Τα πιο συνηθισμένα αλλεργιογόνα στη χώρα μας είναι τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, η γύρη της ελιάς, τα οικόσιτα ζώα, το δηλητήριο της μέλισσας και των σφηκών, τα αντιβιοτικά (κυρίως η πενικιλίνη), οι ξηροί καρποί, το ψάρι, τα οστρακοειδή, το αυγό, οι φράουλες και το γάλα.

Αυγό

Η αλλεργία από αυγά είναι η πιο συνήθης σε άτομα που πάσχουν από τροφικές αλλεργίες (73%). Ο κρόκος του αυγού δεν είναι γενικά τόσο αλλεργιογόνος όσο είναι το ασπράδι.

Φιστίκια

Μέχρι πρόσφατα η αλλεργία στα φιστίκια θεωρούνταν ως μια από τις λίγες τροφικές αλλεργίες που παραμένουν καθ’όλη την διάρκεια της ζωής. Παρόλα αυτά, μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι περισσότερα από το 20% των αλλεργικών ατόμων στα φιστίκια ξεπερνούν την αλλεργία μετά από μερικά χρόνια.  H αλλεργία στα φιστίκια πιθανόν να εξελιχτεί σε πολύ επικίνδυνη, με εκδηλώσεις όπως το αγγειοοίδημα και η κνίδωση καθώς και δυσκολία στην κατάποση. Οι αλλεργίες στα φιστίκια αυξάνονται στο δυτικό κόσμο, αφού η εμφάνιση τους έχει σχεδόν διπλασιαστεί, γεγονός που έχει αποδοθεί στην αύξηση του αριθμού των χορτοφάγων ατόμων και επομένως στην αύξηση της κατανάλωσης των φιστικιών).

Σίτος

Η αλλεργία στα δημητριακά είναι αρκετά συνήθης. Το σιτάρι αποτελεί το συχνότερο αλλεργιογόνο στην ομάδα των δημητριακών. Το κύριο αλλεργιογόνο συστατικό του σίτου φαίνεται πως είναι ένας αναστολέας της α-αμυλάσης, πρωτεΐνη που ίσως είναι υπεύθυνη για την εκδήλωση μιας επαγγελματικής μορφής άσθματος: το άσθμα του αρτοποιού.

Ψάρι

Τα αλλεργικά άτομα στο ψάρι παρουσιάζουν συνήθως αλλεργία σε πολλαπλά είδη ψαριών. Το αλλεργιογόνο του ψαριού φαίνεται πως είναι πιο ευπαθές στις διαφορές ομάδες επεξεργασίας: κάποια άτομα αλλεργικά στο μαγειρεμένο ψάρι μπορούν να ανεχθούν κονσερβοποιημένο ψάρι του ίδιου είδους. Κάποια άτομα είναι αλλεργικά σε ένα μόνο είδος ψαριού. Για τα άτομα αυτά οι τρέχουσες διατροφικές συστάσεις δεν απαιτούν τον πλήρη αποκλεισμό όλων των ειδών ψαριού.

Σόγια

Η σόγια αποτελεί ένα τρόφιμο εναλλακτικό του αγελαδινού γάλακτος για τα βρέφη και τα παιδιά που εμφανίζουν αλλεργία σε αυτό. Η αλλεργία στη σόγια είναι αρκετά συχνή. Περισσότερο από 15 πρωτεϊνικά συστατικά της σόγιας είναι αλλεργιογόνα.

Άλλα τρόφιμα

Άλλες συχνά προκαλούμενες από τρόφιμα, αλλεργίες σχετίζονται με τα φρούτα, τα λαχανικά, τις γαρίδες και αλλά οστρακοειδή, καθώς και με πρόσθετα τροφίμων. Οι αλλεργιογόνες πρωτεΐνες μπορεί να είναι δομικές, αποθηκευτικές, μεταφορικές πρωτεΐνες ή ενζυμα. Η έκθεση σε μεγάλες ποσότητες ενός συγκεκριμένου τροφίμου, όπως το ρύζι στις χώρες της Ασίας, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα ποσοστά ευαισθητοποίησης.

Διασταυρούμενες τροφικές και περιβαλλοντικές αλλεργίες

Η ομολογία στη δομή των πρωτεϊνών που υπάρχουν στην φύση μπορεί να προκαλέσουν διασταυρούμενες αντιδράσεις ανάμεσα σε ποικίλα τρόφιμα και αλλεργιογόνα της γύρης. Για παράδειγμα οι αλλεργικοί στη σημύδα, μπορεί να εμφανίζουν αλλεργία και στις ωμές πατάτες, στα καρότα, στα μήλα, στα φουντούκια και στο σέλινο ενώ οι αλλεργικοί στη γύρη της αμβροσίας μπορεί να εμφανίζουν σημάδια αλλεργίας στο πεπόνι και στην μπανάνα. Αυτές οι κατηγορίες διασταυρούμενων αντιδράσεων σχετίζονται με την εκδήλωση πολλών συνδρόμων όπως το σύνδρομο της στοματικής αλλεργίας, το σύνδρομο latex-φρούτων και το σύνδρομο tree-nut

Σύνδρομο της στοματικής αλλεργίας

Προσβάλλει τα χείλη, την γλώσσα, τον ουρανίσκο οδηγώντας σε κνησμό, εξάνθημα και αγγείο-οίδημα. Το σύνδρομο είναι συχνότερο σε άτομα με αλλεργίες στη γύρη, κυρίως της σημύδας ή της αμβροσίας.

Σύνδρομο latex-φρούτων

Έχει διαπιστωθεί η ύπαρξη διασταυρούμενης ευαισθητοποίησης μεταξύ φρούτων και φυσικού λάστιχου. Στα φρούτα αυτά περιλαμβάνονται η παπάγια, το αβοκάντο, η μπανάνα, το κάστανο, το ροδάκινο κλπ.

Σύνδρομο tree-nut

Oι ασθενείς, οι όποιοι είναι αλλεργικοί στα φιστίκια μπορεί να παρουσιάσουν διασταυρούμενη αντίδραση σε αλλά όσπρια ή καρπούς δέντρων. Για παράδειγμα, τα αλλεργικά άτομα στα φιστίκια μπορεί να εμφανίζουν αλλεργία στα φουντούκια και στα αμερικάνικα καρύδια.

Συμπτώματα της αλλεργίας

Τα συμπτώματα μίας τροφικής αλλεργίας συνήθως εμφανίζονται μέσα στα επόμενα λεπτά έως και λίγες ώρες μετά τη λήψη της τροφής. Διαφοροποιούνται από άνθρωπο σε άνθρωπο, ενώ ακόμα και στο ίδιο άτομο η ίδια τροφή μπορεί να φέρει διαφορετικά συμπτώματα σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Τα συμπτώματα μίας τροφικής αλλεργίας:

  • Αναπνευστικό σύστημα: καταρροή, συμφόρηση και κνησμός στη μύτη, βήχας, δύσπνοια, άσθμα, σφύριγμα κατά την αναπνοή
  • Πεπτικό σύστημα: πόνος στην κοιλιά, ναυτία, έμετος, διάρροια
  • Δέρμα: κνησμός, γενικευμένο εξάνθημα, δάκρυα στα μάτια, οίδημα βλεφάρων, χειλιών και γλώσσας
  • Πονοκέφαλος
  • Ταχυκαρδία

Πώς να ενισχύσετε το ανοσοποιητικό σύστημα;

Η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα σημαντική στην αντιμετώπιση των αλλεργιών, γι’ αυτό και ο ρόλος της διατροφής στις αλλεργίες είναι ιδιαίτερα σημαντικός.

Βιταμίνες

Διάφορες βιταμίνες, με κύρια εκπρόσωπο την αντιοξειδωτική βιταμίνη C, έχουν μελετηθεί ως προς τη δράση τους στο ανοσοποιητικό σύστημα και κατ’ επέκταση, στις αλλεργίες. Φαίνεται πως η βιταμίνη C μειώνει την ισταμίνη ενώ, σε πολλές έρευνες παρατηρήθηκε πως παιδιά που έπασχαν από άσθμα, παρουσίαζαν έλλειψη της βιταμίνης. Έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε παιδιά προσχολικής ηλικίας στη χώρα μας, απέδειξε επίσης την προστατευτική δράση της βιταμίνης C. Κύριες πηγές της βιταμίνης C είναι το μπρόκολο, το πεπόνι, το ακτινίδιο, τα πορτοκάλια, οι κόκκινες πιπεριές, ο ανανάς και οι φράουλες.

Από τις υπόλοιπες βιταμίνες, η Ε, με την αντιοξειδωτική της δράση, πιθανώς συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση των αλλεργιών. Στην Κρήτη, παιδιά που κατανάλωναν τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα ξηρούς καρπούς, την κύρια δηλαδή πηγή της βιταμίνης Ε μετά το ελαιόλαδο, είχαν μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν αλλεργικά συμπτώματα.

Οι βιταμίνες Β6 και Β12 φαίνεται να παρουσιάζουν χαμηλές συγκεντρώσεις, σε παιδιά και ενήλικες με άσθμα, ενώ η χορήγηση συμπληρωμάτων τους, φάνηκε να βοηθάει την αντιμετώπισή του. Πηγές της βιταμίνης Β6 είναι τα ψάρια, το συκώτι, το κρέας, τα δημητριακά ολικής αλέσεως και τα εμπλουτισμένα δημητριακά ενώ της Β12 τα εντόσθια (καρδιά, νεφρά, συκώτι), το κρέας γενικά, τα ψάρια, τα θαλασσινά, το τυρί , το αυγό και το γάλα.

Φλαβονοειδή

Τα φλαβονοειδή, είναι ουσίες που βρίσκονται φυσικά σε φρούτα και λαχανικά και αποτελούν τμήμα των αμυντικών μηχανισμών των φυτών. Φαίνεται πως ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα και μειώνουν την παραγωγή της ισταμίνης. Βρίσκονται στις πράσινες πιπεριές, στα πορτοκάλια, στα σταφύλια και στα κεράσια.

Ιδιαίτερο λόγος γίνεται τα τελευταία χρόνια για μια ουσία που λέγεται κερκιτίνη και ανήκει και αυτή στην κατηγορία των φλαβονοειδών. Βρίσκεται σε διάφορα φρούτα και λαχανικά με κύριες πηγές της τα μήλα, τα κρεμμύδια, τα μπρόκολο, τα πράσινο και το μαύρο τσάι και το κόκκινο κρασί. Φαίνεται, πως η κερκιτίνη μειώνει την απελευθέρωση ισταμίνης και άλλων ουσιών που παίζουν ρόλο στην εμφάνιση των αλλεργιών. Οι σχετικές έρευνες όμως, έχουν πραγματοποιηθεί μόνο σε ποντίκια.

Ω-3 λιπαρά οξέα

Τα ω-3 λιπαρά οξέα, διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη μείωση της φλεγμονής που συνοδεύει μία αλλεργική αντίδραση. Με την προσθήκη ψαριού, που είναι πλούσιο σε ω-3, στη διατροφή παιδιών μείωσε κατά 30%-50% την  πιθανότητα εμφάνισης άσθματος.

Μαγνήσιο

Το μαγνήσιο διευκολύνει την αναπνοή και με αυτό τον τρόπο βοηθάει την αντιμετώπιση των αλλεργιών. Μεγάλη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στη Μ. Βρετανία σε ενήλικες που έπασχαν από άσθμα, φανέρωσε την ιδιαίτερη σημασία που έχει η επαρκής πρόσληψη μαγνησίου. Ωστόσο, η πρόσληψή του απαιτεί προσοχή, καθώς αν είναι υπερβολική, ενδέχεται να οδηγήσει σε διάρροιες. Οι καλύτερες διατροφικές πηγές μαγνησίου είναι το αβοκάντο, οι μπανάνες, το μπρόκολο, το μαύρο ρύζι, ο μπακαλιάρος, τα φασόλια, τα μπαρμπούνια, το σπανάκι, οι γλυκοπατάτες, το γιαούρτι και τα καρύδια.

Σελήνιο και Ψευδάργυρος

Υπάρχουν ενδείξεις πως η επαρκής πρόσληψη σεληνίου και ψευδαργύρου μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά έναντι των αλλεργιών. Και τα δύο στοιχεία συμβάλλουν σημαντικά στη λειτουργία της βλέννας, ενός από τους πιο σημαντικούς αμυντικούς μηχανισμούς του ανθρώπινου οργανισμού.

Ασθενείς με άσθμα εμφανίζουν σε μελέτες, χαμηλές τιμές των δύο αυτών ιχνοστοιχείων στο πλάσμα, συγκριτικά με τους μη πάσχοντες.

Κύριες πηγές σεληνίου είναι τα οστρακοειδή, τα ψάρια, το κρέας, οι ξηροί καρποί και τα εμπλουτισμένα με σελήνιο δημητριακά, ενώ βασικές πηγές ψευδαργύρου είναι τα οστρακοειδή, τα φασόλια, τα καρύδια, τα δημητριακά ολικής αλέσεως, ο πασατέμπος και οι ηλιόσποροι.

Προβιοτικά

Αν και η έρευνα για τη δράση των προβιοτικών στις αλλεργίες απαιτεί μεγαλύτερη διερεύνηση, υπάρχουν ενδείξεις πως συγκεκριμένα στελέχη προβιοτικών μπορεί να έχουν θεραπευτικά αποτελέσματα.

Μεσογειακή Διατροφή

Η Μεσογειακή Διατροφή αποτελεί έναν εξαιρετικό τρόπο να ενισχυθεί το ανοσοποιητικό  και να αντιμετωπιστούν οι αλλεργίες. Πολλές έρευνες αποδεικνύουν ότι μία διατροφή χαμηλή σε φρούτα, λαχανικά και ψάρι σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο άσθματος. Έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη από Έλληνες, Βρετανούς και Ισπανούς επιστήμονες έδειξε, ότι τα παιδιά εκεί παρουσίαζαν πιο σπάνια αλλεργίες ή άσθμα. Το αποτέλεσμα αυτό αποδόθηκε στο τρόπο ζωής και στις διατροφικές συνήθειες. Κι αυτό, γιατί οκτώ στα δέκα παιδιά κατανάλωναν φρέσκα φρούτα, τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, ενώ τα 2/3 αυτών, έτρωγαν φρέσκα λαχανικά επίσης δύο φορές την ημέρα.

Φάνηκε λοιπόν, πως μία καθημερινή διατροφή με μήλα, πορτοκάλια και τομάτες δρα προστατευτικά έναντι των αλλεργιών και του άσθματος. Σημαντικό ρόλο φάνηκε να έχουν και τα καρύδια, αφού τα παιδιά που τα κατανάλωναν, παρουσίαζαν λιγότερη δύσπνοια. Όλες οι τροφές που προαναφέρθηκαν, είναι ιδιαίτερα πλούσιες σε αντιοξειδωτικά συστατικά που ενισχύουν το ανοσοποιητικό. Όσοι λοιπόν ταλαιπωρούνται από τα δυσάρεστα συμπτώματα των αλλεργιών καλό είναι να ακολουθούν τις αρχές της Μεσογειακής Διατροφής στην καθημερινότητά τους: με καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, κατανάλωση ξηρών καρπών και ψαριών. Χαρακτηριστικό επίσης της Μεσογειακής Διατροφής είναι η μη συχνή κατανάλωση κόκκινου κρέατος και κορεσμένων λιπαρών. Πρέπει να τονισθεί ότι όλα τα παραπάνω είναι χρήσιμα κυρίως προληπτικά.

Διατροφικές Συμβουλές για την αλλεργία

  • Υιοθετήστε το πρότυπο της Μεσογειακής διατροφής.
  • Προτιμήστε ψάρια εώς 2 φορές μέσα στην εβδομάδα.
  • Καταναλώστε ποικιλία φρούτων και λαχανικών, ανάλογα με την εποχή.
  • Αποφύγετε τα τηγανητά.
  • Μην καταναλώνετε τροφές πλούσιες σε ζάχαρη.
  • Πέιτε όχι στα κορεσμένα και τρανς λιπαρά που βρίσκονται σε προϊόντα εμπορίου, όπως τα κουλουράκια, τα γλυκά αρτοπαρασκευάσματα

Διάγνωση τροφικής αλλεργίας

Για τη διάγνωση της τροφικής αλλεργίας, ο αλλεργιολόγος είναι ο υπεύθυνος ιατρός για τη λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού. Στη συνέχεια, για την επιβεβαίωση ή τον αποκλεισμό της διάγνωση, μπορεί να ακολουθήσουν διάφορα δερματικά τεστ, προσδιορισμός ειδικών αντισωμάτων στο αίμα, τροφικές προκλήσεις ή δίαιτες αποφυγής.

Θεραπεία τροφικής αλλεργίας

Πρωταρχικός στόχος για την αποφυγή μίας αλλεργικής αντίδρασης είναι ο εντοπισμός του ένοχου τροφίμου και η πλήρης αποφυγή του. Καθότι αυτό μπορεί να είναι κάτι εύκολο για ορισμένα τρόφιμα, για άλλα όπως το γάλα και το αυγό είναι δυσκολότερο για τον λόγο ότι συχνά αυτά τα τρόφιμα περιέχονται σαν συστατικά σε πολλές μαγειρικές παρασκευές και τυποποιημένα προϊόντα. Για το λόγο αυτό, τα άτομα με τροφική αλλεργία θα πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους αδρεναλίνη ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν άμεσα τα συμπτώματα σε περίπτωση που αυτά προκύψουν καθώς και αντιισταμινικά και κορτικοστεροειδή μέχρι να μεταφερθούν σε χώρο στον οποίο θα τους παρασχεθεί ιατρική φροντίδα.

Απαντώντας στο κουιζ θα γνωρίσετε τους κρυφούς ενόχους, θα πάρετε πληροφορίες επιστημονικά τεκμηριωμένες, που ίσως δεν γνωρίζατε, όπως την σοβαρότητα ή μη της αναφυλαξίας, ποιά είναι τα αλλεργιογόνα, καθώς επίσης και τους τρόπους – μεθόδους αντιμετώπισης αλλά και αναγνώρισης της.

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

Previous ArticleNext Article

Ένα φρούτο που το λένε… Jack!

Της Θεοδώρας Κατσαρού*

Το Jackfruit (Artocarpus heterophyllus), αποτελεί το πλέον διαδεδομένο εξωτικό φρούτο, το οποίο έχει αγκαθωτή εξωτερική υφή και κίτρινο ή πράσινο χρώμα.

Έχει μία γλυκιά γεύση η οποία μοιάζει με ένα συνδυασμό, όπως λέγεται, από μήλα, ανανά, μάνγκο και μπανάνες. Ενώ πρώτη φορά το Jackfruit εμφανίστηκε στα δάση της Ινδίας, πλέον καλλιεργείται στην Ταϊλάνδη, Αφρική, Βραζιλία και Φιλιππίνες αλλά και στις ΗΠΑ γνωστό ως nanga. Αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα δέντρα, όπου και ένα Jackfruit να ζυγίζει 45 κιλά.

Διατροφική αξία

Το Jackfruit έχει πλούσια διατροφική αξία, παρέχοντας στον οργανισμό την κάλυψη των αναγκών του στα περισσότερα θρεπτικά συστατικά.

Διατροφική ανάλυση σε 100 γραμ. Jackfruit
Θερμίδες 95 kcal
Πρωτεΐνη 1.72g
Υδατάνθρακες 24g
Λιπαρά 0.64g
Φυτικές Ίνες 1.6g
Βιταμίνη C 6.7mg
Ασβέστιο 34mg
Σίδηρο 0.6mg
Μαγνήσιο 0.2mg
Νάτριο 3mg
Jackruit raw, Source:USDA National Nutrient Database

Οφέλη για την υγεία

Περίπου το 92% των θερμίδων προέρχονται από υδατάνθρακες, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από πρωτεΐνες και μια μικρή ποσότητα λίπους. Τα 100 γραμμάρια περιέχουν 95 θερμίδες, ενώ είναι πλούσιο σε πρωτεΐνη με 1,72 gr και με λιγότερο λίπος με 0,64 gr.

Το Jackfruit είναι επίσης πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, τα οποία είναι υπεύθυνα για τα περισσότερα οφέλη για την υγεία του.

Τα καροτενοειδή, οι χρωστικές που δίνουν στον καρπό το κίτρινο χρώμα, έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη Α. Καθώς ωριμάζει ο καρπός αυξάνονται και τα επίπεδα καροτενοειδών. Όπως όλα τα αντιοξειδωτικά, τα καροτενοειδή προστατεύουν τα κύτταρα από βλάβες και βοηθούν τον οργανισμό να λειτουργεί σωστά.

Περιέχει ικανοποιητική ποσότητα Βιταμίνης C, η οποία επίσης έχει αντιοξειδωτική δράση, βοηθάει στην θωράκιση του ανοσοποιητικού, στην παραγωγή του κολλαγόνου, στην διευκόλυνσή απορρόφησης του σιδήρου και σε άλλες λειτουργίες του οργανισμού.

Ένα επιπλέον διατροφικό γνώρισμα του Jackfruit, είναι η ικανοποιητική ποσότητα σε φυτικές ίνες που παρέχει. Οι φυτικές είναι, όπως είναι γνωστό βοηθούν στην καλή λειτουργία του εντέρου, βοηθάνε στον έλεγχο των επιπέδων γλυκόζης και έχουν καρδιοπροστατευτική δράση.

Ο καρπός του Jackfruit περιέχει φυτοθρεπτικά και συγκεκριμένα λιγνάνες, ισοφλαβόνες και σαπωνίνες που έχουν ευεργετικά αποτελέσματα για την υγεία. Αυτά τα φυτοθρεπτικά συστατικά έχουν αντικαρκινικές, αντιυπερτασικές, και αντιγηραντικές ιδιότητες. Τα φυτοθρεπτικά συστατικά που βρίσκονται στο καρπό, μπορούν, να αποτρέψουν τη δημιουργία καρκινικών κυττάρων στο σώμα, να μειώσουν την αρτηριακή πίεση, να καταπολεμήσουν τα έλκη του στομάχου και να επιβραδύνουν τον εκφυλισμό των κυττάρων.

Επίσης, περιέχει νιασίνη που είναι γνωστή ως βιταμίνη Β3 και απαραίτητη για τον ενεργειακό μεταβολισμό, τη νευρική λειτουργία και τη σύνθεση ορισμένων ορμονών. Ακόμη μία βιταμίνη που παρέχει είναι η βιταμίνη Α, η οποία εξασφαλίζει την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού, διατηρεί την καλή υγεία του δέρματος, προστατεύει από το οξειδωτικό στρες και βοηθάει στην όραση. 

Μάνγκο: Το θεραπευτικό φρούτο από τα βάθη της ιστορίας

Όπως αναφέρθηκε, λόγω της πληθώρας των συστατικών που προσφέρει το Jackfruit βοηθάει στη διατήρηση της καλής λειτουργίας του εντέρου και στο διαβήτη λόγω των φυτικών ινών. Λόγω του καλίου που περιέχει θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Το Jackfruit λόγω της βιταμίνης C, μπορεί να βοηθήσει σε δερματικά προβλήματα όπως στην προστασία του δέρματος λόγω της έκθεσης στον ήλιο αλλά και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού.

Επίσης, επειδή έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε χοληστερόλη ενδείκνυται η κατανάλωση τους από άτομα με υψηλή χοληστερόλη και για το λόγο αυτό έχουν και καρδιοπροστατευτική δράση.

Ωστόσο, παρά τα οφέλη του εξωτικού φρούτου Jackfuit , αν και είναι ασφαλές η κατανάλωση τους από τους περισσότερους ανθρώπους, σε κάποιες περιπτώσεις είναι καλό να περιορίζεται ή ακόμα και να αποφεύγεται. Σε περίπτωση αλλεργίας και συγκεκριμένα στη γύρη σημύδας καλό είναι να αποφεύγεται. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να προκληθεί φαγούρα στο στόμα ή πρησμένα χείλη όταν καταναλωθεί το συγκεκριμένο φρούτο ή τρόφιμα όπως μήλα, κεράσια, αμύγδαλα, φράουλες, σέλινο που περιέχουν γύρη σημύδας.

Τρόπος κατανάλωσης και προμήθειας

Το Jackfruit μπορεί να καταναλωθεί ωμό ή μαγειρεμένο. Για την προετοιμασία του, να αφαιρεθούν τα σπόρια και να το ξεφλουδιστεί είτε με τα χέρια είτε με μαχαίρι. Επειδή, το εσωτερικού του φρούτου αποτελείται από μία λευκή ινώδες ποσότητα και απίστευτα κολλώδες καλό είναι να χρησιμοποιηθούν γάντια, για την διευκόλυνση κοπής του. Ο καρπός μπορεί να καταναλωθεί ωμός ή να μαγειρευτεί σε γλυκά και αλμυρά πιάτα, ανάλογα με την ωρίμανση του. Τα άγουρα φρούτα έχουν γενικά την καλύτερη γεύση σε αλμυρές συνταγές, ενώ η γλυκύτητα των ώριμων φρούτων είναι ιδανική για επιδόρπια. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σούπες ή να καταναλωθεί με γιαούρτι.

Τα σπόρια από το Jackfruit είναι βρώσιμα καθώς μπορούν να ψηθούν ή να βράσουν και στη συνέχεια να συνδυαστούν με καρυκεύματα. Επιπλέον, οι χορτοφάγοι χρησιμοποιούν συχνά το nangka (όπως λέγεται και είναι διαθέσιμο στις ΗΠΑ) ως εναλλακτικό κρέατος λόγω της υφής του. Ως προς τον τρόπο προμήθειας, δεδομένου ότι είναι εξωτικό φρούτο, μπορεί να είναι δύσκολο να βρεθεί σε παντοπωλεία ως φρέσκο. Ωστόσο, συχνά διατίθεται σε κονσέρβες και αποτελεί μία καλή επιλογή κατανάλωσης του.

Συνεπώς, το Jackfruit αποτελεί ένα εξωτικό φρούτο, γευστικό με πολλά οφέλη για την υγεία του ανθρώπου και με αρκετές επιλογές ως προς την κατανάλωση του.

Διαβάστε επίσης: Το τροπικό φρούτο που κάνει καλό στην καρδιά και έχει αντικαρκινικές ιδιότητες

* H Θεοδώρα Κατσαρού είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, και εργάζεται στο διαιτολογικό γραφείο το οποίο διατηρεί από το 2013 επί της οδού Δημοκρίτου 10 στη Σητεία. Το άρθρο της δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

Τι μπορείς να φας χωρίς ενοχές όταν βλέπεις μπάλα στην τηλεόραση

Γράφει ο Πάρης Παπαχρήστος*

Είτε είστε φανατικοί ποδοσφαιρόφιλοι, είτε παρακολουθείτε ποδόσφαιρο μία στο τόσο για την παρέα, σίγουρα θα περάσετε αρκετό χρόνο μπροστά από την τηλεόραση. Και παρότι τους αγώνες, όταν ξεκινήσουν οι υποχρεώσεις των ομάδων, θα τους φάτε με το κουτάλι δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι θα χρειαστείτε και κανονικό φαγητό.

Είναι η τηλεόραση παράγοντας παχυσαρκίας;

Δυστυχώς υπάρχει αυξημένη συσχέτιση μεταξύ της τηλεόρασης και της εμφάνισης παχυσαρκίας και υπερβολικής παχυσαρκίας (super obesity) στους ενήλικες άνδρες, όπως και στα παιδιά. Άτομα που παρακολουθούν περισσότερες από τρεις ώρες τηλεόραση την ημέρα έχουν διπλάσια τάση παχυσαρκίας από εκείνα που παρακολουθούν λιγότερο από μια ώρα. Έρευνες έρχονται να προσθέσουν ότι 2 ώρες παραπάνω τηλεόραση την ημέρα αυξάνουν κατά 23% τη συχνότητα παχυσαρκίας και κατά 14% την πιθανότητα εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.

Πού οφείλεται η συσχέτιση της τηλεόρασης με την παχυσαρκία;

Υψηλή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε θερίδες και λιπαρά

Ο τηλεθεατής συνηθίζει παράλληλα με την τηλεόραση να καταναλώνει τροφές πλούσιες σε θερμίδες, κορεσμένα λιπαρά και αλάτι. Παρατηρείται δηλαδή αύξηση τροφίμων fast food όπως πίτσες, γύρος, σουβλάκια και τηγανιτές πατάτες και τροφές ή σνακ όπως πατατάκια και ξηροί καρποί. Το μέτρο στην ποσότητα ενδείκνυται σε αυτές τι περιπτώσεις, ενώ είναι προτιμότερη η κατανάλωση σπιτική πίτσας με ποικιλία λαχανικών, αποφεύγοντας τα αλλαντικά και η επιλογή της αλάδωτης πίτας με σουβλάκια κοτόπουλο.

Αυξημένη πρόσληψη ζάχαρης

Υπερβολική κατανάλωση αναψυκτικών και καφέδων, που αυξάνουν την πρόσληψη της ζάχαρης. Η ζάχαρη βρίσκεται «κρυμμένη» σε πολλές τροφές και δίνει πολλές άχρηστες θερμίδες (δίνει 4 θερμίδες ανά γραμμάριο-1 κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη δίνει 20 θερμίδες). Μπορείτε να καταναλώσετε μέχρι 2 κουταλάκια ζάχαρη την ημέρα. Προτιμήστε την μαύρη ζάχαρη από τα άλλα τα υποκατάστατα.

Αυξημένες ποσότητες αλκοόλ

Αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ και κυρίως μπύρας παρατηρείται στην περίοδο των αθλητικών διοργανώσεων. Το αλκοόλ είναι πλούσιο σε θερμίδες (δίνει 1 γρ=7 θερμίδες). Αποφύγετε την κατάχρηση. Περιοριστείτε σε 1-2 ποτήρια μπύρας, όταν θέλετε να πιείτε.

Μειωμένη φυσική δραστηριότητα

Μειωμένη φυσική δραστηριότητα λόγω της καθιστικής ζωής, αποτελεί ένα σοβαρό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης στεφανιαίας νόσου. Αυτός ο κίνδυνος αυξάνεται όταν η πολύωρη παρακολούθηση συνοδεύεται από κάπνισμα. Ο μεταβολικός ρυθμός είναι χαμηλότερος όταν βλέπουμε τηλεόραση σε σύγκριση με το διάβασμα ή την οδήγηση. Η σωματική άσκηση ακόμη και σε μικρό βαθμό, όπως 30 λεπτά γρήγορο περπάτημα βοηθάει σημαντικά και μειώνει τον κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και παχυσαρκία.

Διαφημίσεις προϊόντων χαμηλής διατροφικής αξίας

Σε τόσο μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, όπως το μουντιάλ, οι τηλεοπτικές διαφημίσεις για τρόφιμα αποτελούν το μέσο προβολής για προϊόντα χαμηλής διατροφικής ποιότητας με αποδέκτες κυρίως τους έφηβους. Η αποτελεσματικότητα των διαφημίσεων σχετικά με την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών παρουσιάζεται ανάγλυφη σε σχετική έρευνα του ΙΝ.ΚΑ, όπου αναφέρει ότι «κατά 965% αυξήθηκε την τελευταία 15ετία η συμμετοχή του έτοιμου φαγητού στη διατροφή του μέσου Έλληνα. Παράλληλα, από το 1993 μέχρι σήμερα, η κατανάλωση έτοιμων τροφίμων απογειώθηκε κατά 231%».

Όταν βλέπεις μπάλα στην τηλεόραση η καρδιά σου χτυπάει σαν να τρέχεις!

Ποιες τροφές καταναλώνουμε κατά τη διάρκεια ενός αγώνα;

Συνηθισμένες/προτεινόμενες τροφές κατά τη διάρκεια ενός αγώνα

Τροφές/Ποσότητες Θερμίδες Περιγραφή Τροφής Σχόλιο Διατροφολόγου
1 κομμάτι πίτσα σπέσιαλ 120 g 320 Ζαμπόν, μπέικον, πεπερόνε, μανιτάρια, πιπεριές, τυρί ντομάτα Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
1 κομμάτι πίτσα σπιτική 190 Μανιτάρια, πιπεριές, τυρί και ζαμπόν χαμηλά σε λιπαρά, φρέσκια ντομάτα Πολύ καλή επιλογή. Έχει λιγότερες θερμίδες και πολύ λίγα κορεσμένα λιπαρά.
1 πίτα κλασσική 505 Λαδωμένη πίτα, γύρο χοιρινό, πατάτες, τζατζίκι/σως, κρεμμύδι, ντομάτα Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
1 πίτα light 240 Αλάδωτη πίτα, καλαμάκι κοτόπουλο, ντομάτα, κρεμμύδι Συγκριτικά με το κλασσικό περιέχει λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Πατάτες τηγανητές 200 g 565 Πατάτες, λάδι Δεν συνιστώνται. Περιέχουν πολλά κακής ποιότητας λιπαρά και θερμίδες.
1 σακουλάκι πατατάκια 100 g 500 Πατάτες, φυτικό έλαιο, αλάτι Να τα αποφύγουμε. Έχουν πολλές θερμίδες και είναι φτωχά σε θρεπτικά συστατικά.
Ξηροί καρποί 100 g 570 Φιστίκια αράπικα, αμύγδαλα κ.α Να καταναλωθούν με μέτρο. Έχουν πολλές θερμίδες, αλλά περιέχουν καλής ποιότητας λίπος.
Ποπ κορν 100 g 250 Καλαμπόκι σε αντικολλητικό σκεύος (χωρίς λάδι ή βούτυρο), αλάτι Προτιμήστε τα. Είναι μια καλή επιλογή αν παρασκευαστούν χωρίς λιπαρή ουσία και με λίγο αλάτι.
1 μπωλ φρουτοσαλάτα 180 3 μέτρια φρούτα εποχής (10-12 κεράσια, 270 g πεπόνι, 1 ροδάκινο) Προτιμήστε την. Προσφέρει λίγες θερμίδες και πολλές βιταμίνες στον οργανισμό.
1 κουτάκι μπύρα 330 ml 115 5% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
1 ποτήρι κρασί 100 ml 84 12% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
ουίσκι 50 ml 140 40% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
1 κουτάκι κόκα κόλα 330 ml 139 Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλές θερμίδες και ζάχαρη.
1 κουτάκι κόκα κόλα light 330 ml 1 Να καταναλωθεί με μέτρο. Δεν έχει θερμίδες, περιέχει γλυκαντικές ουσίες.
1 κουτάκι σόδα 330 ml 0 Νερό, διοξείδιο του άνθρακα, διττανθρακικό νάτριο Προτιμήστε την σε σχέση με άλλα αναψυκτικά.
Ανθρακούχο φυσικό νερό 0 Προτιμήστε το σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο αναψυκτικό ή ποτό.
Παγωτό 200 g 500 Παγωτό σοκολάτα με σιρόπι Προσέξτε την ποσότητα και τη συχνότητα. Είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη.
Παγωτό light 200 g 176 Παγωτό από άπαχο γάλα χωρίς ζάχαρη (0%+0%) Να καταναλωθεί με μέτρο. Έχει λιγότερες θερμίδες, γλυκαντικές ουσίες
Ποικιλία αλλαντικών-τυριών (ατομική) 550 75 g κίτρινο τυρί, 30 g φέτα, 60 g ζαμπόν, 60 g σαλάμι αέρος/λουκάνικο, 5 ελιές, αγγουράκι Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία αλλαντικών-τυριών light (ατομική) 350 75 g κίτρινο τυρί, 45 g άσπρο τυρί, 45 g γαλοπούλα καπνιστή, 45 g ζαμπόν (όλα τα παραπάνω χαμηλά σε λιπαρά), 5 ελιές, αγγουράκι Περιέχει λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία θαλασσινών (ατομική) 700 4 κομματάκια καλαμαράκια τηγανητά, 1 μέτριο πλοκάμι χταπόδι ψητό/ξυδάτο, 4 γαρίδες τηγανητές, 10 μαρίδες τηγανητές, αγγουράκια Δεν συνίσταται. Είναι τηγανισμένα και περιέχουν κακής ποιότητας λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία θαλασσινών light (ατομική) 250 1 μέτριο πλοκάμι χταπόδι ψητό/ξυδάτο, 4 γαρίδες βραστές, 5 γαύροι ξυδάτοι, 6 γυαλιστερές, αγγουράκια Προτιμήστε την γιατί προσδίδει λιγότερες θερμίδες και ελάχιστο λίπος.

Ποιες τροφές να προτιμήσουμε;

Σύγκριση μεταξύ των γευμάτων ενός ποδοσφαιρόφιλου που δεν προσέχει την διατροφή του και ενός που την προσέχει. Όταν για βραδινό καταναλώνεται «γίγας» γεύμα (3020 kcal), κατά μέσο όρο 4 φορές την εβδομάδα αντί για κανονικό γεύμα, περίπου 700 θερμίδων, οδηγεί σε αύξηση του σωματικού βάρους κατά 1,4 κιλά την εβδομάδα. Οι συνέπειες, μιας τέτοιας απότομης μεταβολής του βάρους, στην υγεία του ατόμου είναι σοβαρές και αφορούν κυρίως στην αύξηση των λιπιδίων του αίματος και εναπόθεση λίπους στο σώμα και άλλων πιθανών νοσημάτων.

Τρόφιμο Ενέργεια (kcal)
1 πίτσα special μεσαίου μεγέθους (8 κομμάτια) 2560
4 κουτάκια μπύρα 460
 Σύνολο 3020

Εναλλακτικά, μια πιο ελαφριά εκδοχή.

Τρόφιμο Ενέργεια (kcal)
½ σπιτική πίτσα 760
2-3 σόδες 0,0
1 φρουτοσαλάτα 180
Σύνολο 940

Εν κατακλείδι, στο χέρι μας είναι να απολαύσουμε τους αγώνες, δίχως όμως καταχρήσεις και υπερβολές στην διατροφή μας. Ιδιαίτετρη προσοχή πρέπει να δοθεί σε άτομα με καρδιαγγεικές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη, δυσλιπιδαιμίες, παχυσαρκία κ.λ.π.

Διαβάστε επίσης: Τρέξιμο και ποδόσφαιρο βάζουν… γκολ στον καρκίνο του προστάτη!

* Ο Πάρης Παπαχρήστος παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες τροποποίησης διατροφικής συμπεριφοράς για πάνω από 15 χρόνια, συμβάλλοντας σε βελτίωση της ποιότητας ζωής.  Ως πτυχιούχος Διαιτολόγος Διατροφολόγος, M.Sc. έχει ευρύτερη επιστημονική γνώση, η οποία συνδυάζεται στις διαιτολογικές συνεδρίες με την προσωπική του εμπειρία. Δείτε άρθρα του στο diaitologos.gr

x
Send this to a friend