Runner’s high και άλλοι 7 running όροι που ακούς στην παρέα

Κάθε παρέα δρομέων έχει δικό της λεξιλόγιο (Runner’s high σου λέει), και όποιος μπαίνει για πρώτη φορά σε group chat σκέφτεται ότι όλοι μιλούν σε κώδικα. Fartlek, strides, negative split, «χτύπησα τοίχο»: οι λέξεις αυτές ακούγονται σοβαρές, αλλά οι περισσότερες κρύβουν μια απλή ιδέα. Ορίστε οκτώ όροι που θα ακούσεις στην επόμενη κοινή προπόνηση, με το πραγματικό τους νόημα και, όπου υπάρχει, την ιστορία τους.

1. Fartlek: το «παιχνίδι ταχύτητας»

Η λέξη δεν είναι ελληνική ούτε αγγλική: είναι σουηδική. Σύμφωνα με τη Wikipedia, το fartlek επινοήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1930 από τον Σουηδό προπονητή και Ολυμπιονίκη Gösta Holmér για τις ομάδες cross-country της χώρας. Το όνομα προέρχεται από τα σουηδικά fart (ταχύτητα) και lek (παιχνίδι), δηλαδή «παιχνίδι ταχύτητας».

Στην πράξη: τρέχεις συνεχόμενα και βάζεις μέσα σύντομα γρήγορα κομμάτια, χωρίς αυστηρό χρονόμετρο, με ευκολότερο τρέξιμο ανάμεσά τους. «Τρέξε γρήγορα ως την επόμενη κολόνα» είναι fartlek.

2. Negative split: δεύτερο μισό πιο γρήγορα

Το negative split είναι στρατηγική αγώνα όπου το δεύτερο μισό τρέχεται πιο γρήγορα από το πρώτο. Ξεκινάς σκόπιμα πιο αργά και επιταχύνεις σταδιακά ή απότομα προς το τέλος. Η Wikipedia αναφέρει ως οφέλη ότι χτίζει πειθαρχία, επειδή παλεύεις το ένστικτο να ξεκινήσεις γρήγορα, και ότι το αργό ξεκίνημα αφήνει το σώμα να προσαρμοστεί, αντί να σε αναγκάσει σε ανεπιθύμητη επιβράδυνση αργότερα.

Στην παρέα το ακούς ως «μην ξεκινάς σαν να έχεις τρέξει ήδη». Είναι η συμβουλή που ακούς στην αφετηρία, ακριβώς όταν δεν θες να την ακούσεις.

3. Hitting the wall (ή bonk): ο «τοίχος»

Ο «τοίχος» είναι η ξαφνική κόπωση και απώλεια ενέργειας που οφείλεται στην εξάντληση του γλυκογόνου στο ήπαρ και στους μυς, σύμφωνα με το λήμμα της Wikipedia. Στους μαραθωνοδρόμους εμφανίζεται συνήθως γύρω στο 30ό χιλιόμετρο (20 μίλια). Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν μυϊκή κόπωση, κράμπες, γρήγορο παλμό και λαχάνιασμα.

Η πρόληψη που αναφέρεται είναι οι υδατάνθρακες τις τελευταίες μέρες πριν τον αγώνα και κατά τη διάρκεια της άσκησης, καθώς και χαμηλότερη ένταση, που μειώνει το ποσοστό ενέργειας από το γλυκογόνο. Αν θέλεις να δεις πόσα γραμμάρια υδατανθράκων ανά ώρα αναφέρονται, έχουμε ξεχωριστό άρθρο.

4. Runner’s high: η ευφορία που δεν παίρνεις πάντα

Η «ευφορία του δρομέα» είναι η προσωρινή κατάσταση ευεξίας, με λιγότερο άγχος και υψηλότερο όριο πόνου, που κάποιοι νιώθουν μετά από παρατεταμένη ή έντονη άσκηση. Η Wikipedia σημειώνει ότι η συχνότητά της είναι άγνωστη, φαίνεται σχετικά σπάνια και δεν την ζουν όλοι οι αθλητές. Επίσης, οι αρχάριοι σπάνια αναφέρουν ευχάριστα συναισθήματα και συχνά περιγράφουν το τρέξιμο ως επώδυνο.

Ο μύθος λέει «ενδορφίνες». Οι νεότερες μελέτες, όπως τις συνοψίζει το ίδιο λήμμα, δίνουν μεγαλύτερο ρόλο στα ενδοκανναβινοειδή, γιατί οι ενδορφίνες δεν περνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Μία από τις μελέτες που αναφέρονται, των Fuss και συνεργατών (2015), έγινε σε ποντίκια, οπότε οι ενδείξεις για τον άνθρωπο είναι λιγότερο άμεσες. Αν σου λείπει το «high», μην το πάρεις προσωπικά: δεν είναι αναγκαίο για να είσαι δρομέας.

5. Taper: το μάζεμα πριν τον αγώνα

Το taper είναι η περίοδος πριν από έναν αγώνα όπου μειώνεις τον όγκο της προπόνησης για να φτάσεις στην εκκίνηση φρέσκος. Είναι επίσης η περίοδος όπου όλοι νιώθουν βαριά πόδια και αναρωτιούνται αν έχασαν τη φόρμα τους. Έχουμε αναλύσει τι κάνεις στις τελευταίες τρεις εβδομάδες.

6. Strides: τα μικρά γρήγορα

Τα strides είναι σύντομες, χαλαρές επιταχύνσεις. Δεν είναι προπόνηση ταχύτητας, είναι ξύπνημα των ποδιών. Το πώς γίνονται το εξηγούμε στον οδηγό μας για τα strides.

7. Zone 2: ο εύκολος ρυθμός που δεν φαίνεται εύκολος

Το zone 2 είναι ο ρυθμός όπου τρέχεις χαλαρά, μπορείς ακόμη να μιλάς και χτίζεις βάση αντοχής. Η δυσκολία δεν είναι να το κάνεις, αλλά να κρατηθείς εκεί όταν περνά ο φίλος σου με ταχύτητα. Περισσότερα στο άρθρο για το zone 2.

8. Cadence: το «180» που δεν είναι νόμος

Το cadence είναι ο αριθμός βημάτων ανά λεπτό. Το «180» το ακούς σε κάθε παρέα σαν κανόνα, αλλά δεν είναι. Η εξήγηση βρίσκεται στο άρθρο μας για το cadence.

Το δικό σου λεξικό

Κάθε παρέα προσθέτει δικές της λέξεις: το «κάνουμε ένα εύκολο» που καταλήγει σε 18 χιλιόμετρα, το «τελευταίο χιλιόμετρο» που είναι τρία. Αν μάθεις τους παραπάνω οκτώ όρους, θα καταλαβαίνεις περίπου τα μισά από όσα λέγονται πριν την κυριακάτικη προπόνηση, και θα ξέρεις πότε αξίζει να ρωτήσεις «τι εννοείς;». Η επόμενη καλή ερώτηση είναι πάντα αυτή.

Πηγές

• Wikipedia, Fartlek
• Wikipedia, Negative split
• Wikipedia, Hitting the wall
• Wikipedia, Runner’s high