Φρούτα και λαχανικά: Πως θα τα αποθηκεύσετε για να τα τρώτε φρέσκα

Φρούτα και λαχανικά: Πως θα τα αποθηκεύσετε για να τα τρώτε φρέσκα

Γράφει η Νικολία Σαλίαϊ *

Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι απαραίτητα για μια ισορροπημένη διατροφή. Όμως πόσες φορές έχεις αγοράσει φρέσκα φρούτα και λαχανικά, τα έχεις αποθήκευση στο ψυγείο ή σε κάποιο ράφι στην κουζίνα και ύστερα από ελάχιστες μέρες, τα αντικρίζεις αλλοιωμένα και σάπια; Έτσι καταλήγουν στα σκουπίδια και όχι στο στομάχι σου…

Για να το αποφύγεις αυτό, είναι σημαντικό να γνωρίζεις που θα πρέπει να αποθηκεύεις τα φρούτα και τα λαχανικά, καθώς και ποια είδη θα πρέπει να αποθηκεύονται ξεχωριστά μεταξύ τους. Διότι μερικά φρούτα παράγουν αιθυλένιο, το οποίο μπορεί να κάνει άλλα προϊόντα να ωριμάσουν πιο γρήγορα.

Η σωστή αποθήκευση των προϊόντων αυτών συμβάλλει στη διατήρηση της ποιότητάς τους διατηρώντας τη γεύση, το χρώμα, την υφή αλλά και τα θρεπτικά τους συστατικά

Απο τι εξαρτάται η χρονική διάρκεια της συντήρησης;

Η χρονική διάρκεια της συντήρησης των φρούτων και λαχανικών εξαρτάται από:

  • τη σύσταση τους,
  • την αντίσταση τους στην προσβολή από μύκητες και βακτήρια, και
  • τις συνθήκες του περιβάλλοντος στο οποίο διατηρούνται, δηλαδή τη θερμοκρασία και τη σύνθεση της ατμοσφαίρας που τα περιβάλλει.

Συνήθως, τα φρούτα και τα λαχανικά που πρόκειται να αποθηκευθούν για να καταναλωθούν νωπά, συλλέγονται προτού φθάσουν φυσιολογικά στο στάδιο της πλήρους ωριμότητας τους. Αυτό συμβαίνει διότι κατά την συντήρηση τους, η διεργασία της ωρίμανσης συνεχίζεται αλλά με μειωμένο ρυθμό.

Διεργασία της ωρίμανσης: τι συμβαίνει;

Κατά την διεργασία της ωρίμανσης, συμβαίνουν εμφανείς μεταβολές στα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά (χρώμα, υφή, γεύση) των φρούτων και λαχανικών. Για παράδειγμα, το πράσινο χρώμα που είναι το χρώμα πολλών φρούτων, το συναντάμε όταν είναι ανώριμα και οφείλεται στην χλωροφύλλη. Όταν το φρούτο ωριμάσει εξαφανίζεται το πράσινο χρώμα και στην θέση του εμφανίζονται άλλα χρώματα. Τα χρώματα αυτά προϋπήρχαν απλά ήταν καλυμμένα από τη χλωροφύλλη.

Πώς επηρεάζει ο ρυθμός «αναπνοής» τη διατήρηση των φρέσκων φρούτων και λαχανικών;

Σκοπός της συντήρησης των φρέσκων φρούτων και λαχανικών είναι να επιβραδύνει τον ρυθμό της αναπνοής και φυσικά τις μεταβολικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα. Δηλαδή να επιμηκυνθεί η διάρκεια της συντηρησιμότητας τους χωρίς να επηρεάζει τον ομαλό μεταβολισμό τους που σε αντίθετη περίπτωση θα οδηγήσει σε μη κανονική ωρίμανση ή άλλες ανεπιθύμητες μεταβολές.

Πως μετριέται ο χρόνος αναπνοής; 

Ο ρυθμός αναπνοής μετριέται από τη παραγωγή του διοξειδίου του άνθρακα ή από τη κατανάλωση του οξυγόνου και αποτελεί ένα καλό μέτρο της ταχύτητας του μεταβολισμού και της σχετικής συντηρησιμότητας των φρούτων και των λαχανικών.

Ποιος είναι ο χρόνος συντηρησιμότητας ενός φρούτου ή λαχανικού;

Ο χρόνος συντηρησιμότητας ενός φρούτου ή λαχανικού κατά την αποθήκευσή του είναι κατά κανόνα αντιστρόφως ανάλογος του ρυθμού αναπνοής. Για παράδειγμα, ο αρακάς, τα φασολάκια και τα φυλλώδη λαχανικά έχουν υψηλό ρυθμό αναπνοής, πολλές φορές υψηλότερο από τα μήλα, τα πορτοκάλια ή τις μπανάνες, ενώ τα λεγόμενα ‘’σκληρά‘’ λαχανικά όπως οι πατάτες, τα κρεμμύδια και τα κολοκύθια αναπνέουν αργά. Ο γενικός κανόνας είναι ότι οι πρώιμες ποικιλίες των φρούτων παράγουν θερμότητα και διοξείδιο του άνθρακα πιο γρήγορα από ότι οι όψιμες ποικιλίες και έχουν συγκριτικά πιο σύντομη ζωή. Τα ώριμα φρούτα και λαχανικά αναπνέουν ταχύτερα από ότι τα πράσινα ανώριμα.

Είναι επιθυμητός ο χαμηλός ρυθμός αναπνοής;

Ένας χαμηλός ρυθμός αναπνοής είναι επιθυμητός καθότι υποδηλώνει χαμηλό ρυθμό μεταβολισμού των ζαχάρων, οι οποίες είναι ενώσεις που συμμετέχουν στη διεργασία της αναπνοής και άλλων ουσιωδών ενώσεων και επομένως επιμηκύνεται η συντηρησιμότητας του φρούτου.

Τι γωρίζετε για το αιθυλένιο; 

Το αιθυλένιο παράγεται από όλους τους φυτικούς ιστούς και αποτελεί τη φυσική ορμόνη που επιδρά στην ωρίμανση και στη γήρανση. Συγκεκριμένα είναι υπεύθυνο για τη διάσπαση των χρωστικών της χλωροφύλλης, το πέσιμο των φύλλων και την ωρίμανση. Τα μήλα παράγουν μεγάλες ποσότητες ενώ ο ανανάς και τα εσπεριδοειδή παράγουν πολύ μικρές ποσότητες. Οι μπανάνες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στο αιθυλένιο και πρέπει να φυλάσσονται σε ατμόσφαιρα απαλλαγμένη από αυτό το αέριο. Το αιθυλένιο επιταχύνει επίσης τη γήρανση των εσπεριδοειδών.

Βέλτιστες συνθήκες φρούτων και λαχανικών

Τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά χρειάζονται χαμηλή θερμοκρασία και υψηλή σχετική υγρασία για να μειώσουν την αναπνοή τους και να επιβραδύνουν τις μεταβολικές διαδικασίες. Ο παρακάτω πίνακας μας δείχνει τις βέλτιστες συνθήκες συντήρησης για τα περισσότερα φρούτα και λαχανικά. Όσο πιο κοντά είμαστε σε αυτές τις συνθήκες τόσο πιο πολύ θα επιμηκύνουμε την διάρκεια ζωής των φρέσκων φρούτων και λαχανικών.

Φρούτα/Λαχανικά Βέλτιστη Θερμοκρασία (οC) Βέλτιστη Υγρασία % Παραγωγή Αιθυλενίου Ευαισθησία στο Αιθυλένιο Διατήρηση
Μήλο  -1 – 4 90 – 95 Υψηλή Ναι 2 – 6 Μήνες
Βερίκοκο -1 – 0 90 – 95 Υψηλή Ναι 1 – 3 Εβδομάδες
Βατόμουρα 0 – 1 90 – 95 Πολύ χαμηλή Όχι 2 – 3 Ημέρες
Σμέουρο 0 – 1 90 – 95 Πολύ χαμηλή Όχι 2 – 3 Ημέρες
Φράουλες 90 – 95 Πολύ χαμηλή Όχι 3 – 7 Ημέρες
Σταφύλι 0 – 1 85 Πολύ χαμηλή Ναι 2 – 8 Εβδομάδες
Νεκταρίνι 0 – 1 90 – 95 Υψηλή Όχι 2 – 4 Εβδομάδες
Ροδάκινο 0 – 1 90 – 95 Υψηλή Ναι 2 – 4 Εβδομάδες
Αχλάδι -1 – 1 90 – 95 Υψηλή Ναι 2 – 7 Μήνες
Δαμάσκηνο 0 – 1 90 – 95 Υψηλή Ναι 2 – 5 Εβδομάδες
Κυδώνι 0 – 1 90 Υψηλή Ναι 2 – 3 Μήνες
Ντομάτα 13 – 21 90 – 95 Χαμηλή Ναι 1 – 3 Εβδομάδες
Μπανάνα (Πράσινη) 17 – 21 85 – 95 Χαμηλή Ναι 10 – 20 Ημέρες
Μπανάνα (Ώριμη) 13 – 16 85 – 95 Μεσαία Όχι 7 – 11 Ημέρες
Σύκο 0 – 2 90 – 95 Χαμηλή Όχι 8 – 10 Ημέρες
Ανανάς 10 – 13 85 – 95 Πολύ χαμηλή Όχι 25 – 33 Ημέρες
Πορτοκάλι 4 – 7 90 – 95 Πολύ χαμηλή Όχι 6 – 12 Εβδομάδες
Καρπούζι 13 – 21 85 – 95 Όχι Ναι 2 – 3 Μήνες
Γκρέιπφρουτ 13 – 16 90 – 95 Όχι Πολύ χαμηλή 4 – 6 Εβδομάδες
Αγκινάρα 0 – 2 90 – 95 Όχι Όχι 1 – 2 Μήνες
Σπαράγγια 0 – 2 95 – 100 Όχι Ναι 2 – 3 Εβδομάδες
Μπρόκολο 0 95 – 100 Όχι Ναι 10 – 14 Ημέρες
Σέλινο 0 98 – 100 Όχι Ναι 2 – 3 Μήνες
Καλαμπόκι 0 95 – 98 Όχι Όχι 5 – 8 Ημέρες
Αγγούρι 10 – 16 95 Πολύ χαμηλή Ναι 10 – 14 Ημέρες
Μελιτζάνα 8 – 13 90 – 95 Όχι Ναι 1 Εβδομάδα
Σκόρδο 0 65 – 70 Όχι Όχι 6 – 7 Μήνες
Μανιτάρι 0 95 Όχι Ναι 3 – 4 Ημέρες
Μπάμια 7 – 10 90 – 95 Πολύ χαμηλή Ναι 7 – 10 Ημέρες
Πιπεριές 7 – 10 90 – 95 Όχι Όχι 2 – 3 Εβδομάδες
Πατάτες 7 – 10 90 – 95 Όχι Ναι 4 – 5 Μήνες
Κολοκύθα 10 – 13 65 – 70 Όχι Ναι 2 – 3 Μήνες
Πράσο 0 95 – 100 Όχι Ναι 15 – 26 Ημέρες

Συμβουλές για σωστή αποθήκευση/ συντήρηση

Διατηρείστε τον χώρο αποθήκευσης καθαρό

Θα πρέπει να δίνετε μεγάλη προσοχή όταν ουσιαστικά τα φρούτα και τα λαχανικά εμφανίζουν σημάδια αποσύνθεσης, τα οποία θα πρέπει να απομακρύνονται άμεσα. Αν δεν απομακρυνθούν τότε θα αλλοιώσουν και τα υπόλοιπα γειτονικά προϊόντα. Αν χρησιμοποιείτε δοχεία αποθήκευσης μετά την χρήση τους, καθαρίστε τα καλά και περιμένετε μέχρι να στεγνώσουν τελείως για να τα επαναχρησιμοποιήσετε.

Ελέγξτε τις θερμοκρασίες αποθήκευσης

Ελέγξτε τις θερμοκρασίες αποθήκευσης για να αποφύγετε την έκθεση των προϊόντων σε χαμηλές ή υψηλές θερμοκρασίες. Διότι έτσι μπορεί να οδηγήσετε τα φρούτα και τα λαχανικά σας σε γρήγορη αλλοίωση.

Ρυθμίστε την υγρασία

Με την πάροδο του χρόνου, τα φρούτα και τα λαχανικά χάνουν την υγρασία του και έτσι αρχίζουν και αλλοιώνονται. Διατηρήστε τα κατάλληλα επίπεδα υγρασίας για να επιμηκύνεται την διάρκεια ζωής των φρέσκων φρούτων και λαχανικών.

Χειριστείτε όλα τα προϊόντα με προσοχή για να αποφύγετε τυχόν πληγές και χτυπήματα

Αποφύγετε την αγορά φρούτων και λαχανικών που έχουν μώλωπες ή χτυπήματα, διότι αυτές οι περιοχές μπορεί να είναι σημεία εισόδου για παθογόνους μικροοργανισμούς και να οδηγήσουν σε γρήγορη αλλοίωση.

Προσοχή στον τρόπο αποθήκευσης

Αποθηκεύστε τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά χωριστά και μακριά από ωμό κρέας, θαλασσινά και προϊόντα πουλερικών. Ενώ τα προϊόντα που δεν απαιτούν ψύξη τοποθετείστε τα σε καθαρό πάγκο ή ράφι μακριά από την άμεση επαφή με το ηλιακό φως.

Διαχώρηση των προϊόντων

Διαχωρίστε τα προϊόντα που απελευθερώνουν αιθυλένιο κατά την ωρίμανση (όπως τα μήλα, τα αχλάδια, τις μπανάνες και τα μάνγκο) από άλλα προϊόντα για να παρατείνετε τη διάρκεια ζωής τους, εμποδίζοντας έτσι την πρόωρη αλλοίωση. Αυτό μπορεί να γίνει επίσης τοποθετώντας τα σε ξεχωριστό κάδο στο ψυγείου, ή σε δοχεία αποθήκευσης.

Ξέπλυμα με καθαρό νερό

Ξεπλύνετε τα προϊόντα με καθαρό νερό πριν τα χρησιμοποιήσετε και όχι πριν τα αποθηκεύσετε, διότι το πλύσιμο, δηλαδή το νερό στην επιφάνεια τους ευνοεί την ανάπτυξη των μικροοργανισμών. Αν θέλετε για παράδειγμα να αφαιρέσετε το χώμα από τις πατάτες, χρησιμοποιείστε μια καθαρή βούρτσα και όχι νερό.

Αποφυγή σαπουνιού στο πλύσιμο

Αποφύγετε το πλύσιμο των φρούτων και λαχανικών με σαπούνι, σόδα ή άλλα είδη καθαρισμού, διότι πολλά φρούτα και λαχανικά είναι πορώδη, και μπορούν να απορροφήσουν αυτές τις ουσίες. Όταν πλένετε τα φρούτα ή τα λαχανικά για να τα καταναλώσετε, σκουπίστε τα με χαρτί κουζίνας και όχι με υφασμάτινες πετσέτες. Οι υφασμάτινες πετσέτες λόγου της δομής τους, μπορεί να είναι μια πηγή επιμόλυνσης από μόνες τους.

Η θρεπτική αξία των φρούτων και λαχανικών επηρεάζεται από τις συνθήκες αποθήκευσης;

Η ψύξη και η κατάψυξη είναι πρακτικές μέθοδοι για την παράταση της διάρκειας ζωής πολλών φρούτων και λαχανικών. Η ψύξη σε θερμοκρασίες από 3 έως 5οC μειώνει την ενζυμική δραστηριότητα στα φρούτα και τα λαχανικά μειώνοντας έτσι το μεταβολισμό των θρεπτικών ουσιών.

Τι έχουν δείξει οι μελέτες;

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα φρούτα και τα λαχανικά που φυλάσσονται σε θερμοκρασία δωματίου χάνουν βιταμίνες πολύ πιο γρήγορα σε σύγκριση με την ψύξη και την κατάψυξη. Για παράδειγμα, όταν το σπανάκι αποθηκεύτηκε σε θερμοκρασία δωματίου (20οC) έχασε 27% φολικό οξύ σε περίοδο δέκα ωρών ενώ όταν αποθηκεύτηκε σε ψύξη στους 4οC για επτά ημέρες έχασε 26% φολικό οξύ.

Συμπερασματικά

Παρ’ όλα αυτά, δεν πρέπει όλα τα φρούτα και τα λαχανικά να αποθηκεύονται σε ψύξη, για παράδειγμα στις μπανάνες η ψύξη διακόπτει τον κύκλο ωρίμανσης και για αυτό θα πρέπει να φυλάσσονται σε θερμοκρασία δωματίου. Ωστόσο, αφού ωριμάσουν μπορούν να αποθηκευτούν στο ψυγείο για πάνω από δύο εβδομάδες.

Η βαθιά κατάψυξη σε θερμοκρασίες περίπου -18 έως -20οC επεκτείνει τη διάρκεια ζωής πολλών φρούτων και λαχανικών για μεγάλα χρονικά διαστήματα υπό την προϋπόθεση όμως ότι τα τρόφιμα αυτά καλύπτονται καλά για να αποφευχθεί η απώλεια νερού εξαιτίας της εξάχνωσης. Σε αυτές τις χαμηλές θερμοκρασίες η ενζυμική δραστηριότητα δεν λαμβάνει χώρα. Συγκεκριμένα αν τα φρούτα και τα λαχανικά καταψυχθούν μέσα σε λίγες ώρες από τη συγκομιδή,  τότε υπάρχει ελάχιστη επίδραση στη συνολική θρεπτική τους αξία.


*Η Νικολία Σαλίαϊ είναι Τεχνολόγος Τροφίμων με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης στην Φυσικοχημεία. Εργάζεται ως Σύμβουλος Καινοτομίας και Ανάπτυξης νέων προϊόντων, αλλά και ως Υπεύθυνη Διασφάλισης Ποιότητας σε βιομηχανίες και βιοτεχνίες τροφίμων στη Κρήτη.


 

Previous ArticleNext Article

Μπύρα: Πλούσια ιστορία και μεγάλα οφέλη για την υγεία

George Cox on Unsplash

Απολαυστικές, δροσιστικές και για κάποιους ιδανική «παρέα» του φαγητού, της διασκέδασης ή της χαλάρωσης για μεσημέρι, απόγευμα και βράδυ. Ξανθές, μαύρες ή κόκκινες είναι μέρος της ζωής μας από πολύ παλιά.

Το 4000 π.Χ. οι Σουμέριοι παρήγαγαν τεράστιες ποσότητες ζύθου και μάλλον ήταν οι πρώτοι. Κάπου στο 2000 π.Χ. οι Βαβυλώνιοι και οι Κινέζοι φτιάχνουν μπύρες με διαφορετική περιεκτικότητα αλκοόλης και διαφορετικά χρώματα, ενώ τότε εμφανίζεται για πρώτη φορά, η διαυγής μπύρα. Ο Ιπποκράτης γράφει για τις ευεργετικές της ιδιότητες στην υγεία και οι Ρωμαίοι την βαπτίζουν μπύρα από το «bibere» (=πίνω στα λατινικά). Αναφορές στον ζύθο έγιναν επίσης, από τους Αιγύπτιους, τους Αζτέκους και τους Γαλάτες.

Τα βασικά συστατικά της μπύρας είναι το νερό, η μαγιά, ο λυκίσκος και η βύνη κριθαριού ή κάποιου άλλου δημητριακού, όπως η σίκαλη και το ρύζι, ανάλογα με τη χώρα προέλευσής της. Συχνά οι μπύρες είναι αρωματισμένες με κάποιο μπαχαρικό ή φρούτο.

Ποια η διατροφική αξία της μπύρας;

Η πλούσια περιεκτικότητά της σε νερό (93%), χαμηλή συγχρόνως σε αλκοόλη (περίπου 4%), την καθιστά ιδανικό ενυδατικό ποτό για τον οργανισμό. Η σημασία της επαρκούς ενυδάτωσης τώρα το καλοκαίρι είναι τεράτιας σημασίας για το σώμα. Οι υπερβολές ωστόσο πρέπει να αποφεύγονται, αφού η υπερκατανάλωση αλκοολούχων ποτών μπορεί να εντείνει την αφυδάτωση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει ορίσει την ήπια κατανάλωση μπύρας (1 ποτήρι για τις γυναίκες και 2 για τους άντρες, ημερησίως) ως ευεργετική για την υγεία.

Έρευνες υποστηρίζουν πως η ήπια κατανάλωση αλκοόλης μπίρας καθημερινά, μπορεί να έχει ευεργετικές επιδράσεις ως προς την λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων, την ευαισθησία στην ινσουλίνη, την υγεία των οστών, τη λάμψη και την υγεία των μαλλιών και του δέρματος, καθώς επίσης και τη μείωση του σωματικού βάρους.

Θρεπτικά συστατικά ανά 330ml (1 ποτήρι) μπύρας
Ενέργεια 142kcal
Πρωτεΐνη 15g
Υδατάνθρακες 11.7g
Ασβέστιο (Ca) 13mg
Σίδηρος (Fe) 0.07mg
Μαγνήσιο (Mg) 20mg
Φώσφορος (P) 16mg
Κάλιο (Κ) 89mg
Νάτριο (Na) 13mg
Θειαμίνη 0.02mg
Ριβοφλαβίνη 0.08mg
Νιασίνη 1.7mg
Βιταμίνη Β6 .0.15mg
Φυλλικό οξύ 20μg
Βιταμίνη Β12 0.07μg

Πηγή: USDA Nutrient Database

Ποια η διαδικασία παραγωγής;

Πρώτο στάδιο είναι η βυνοποίηση του κριθαριού και η ενεργοποίηση των ενζύμων. Στη συνέχεια, όλα αυτά αναμιγνύονται με νερό και τα ενεργοποιημένα ένζυμα διασπούν το άμυλο της βύνης προς σάκχαρα. Μετά  προστίθεται ο λυκίσκος και τέλος η μαγιά, όπου με την αλκοολική ζύμωση θα παραχθεί αλκοόλη και διοξείδιο του άνθρακα.

Μπύρα και βιταμίνες συμπλέγματος Β

Από την λεπτομερή ανάλυση που ακολουθεί, αξίζει να σημειωθεί πως η μπύρα συγκρινόμενη με άλλα αλκοολούχα ποτά, προσδίδει λιγότερες θερμίδες ανά μερίδα και περισσότερο νερό. Αξιοσημείωτη είναι η περιεκτικότητά της σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β, όπως Β6, νιασίνη και ριβοφλαβίνη, λόγω φυσικά της παρουσίας των δημητριακών.

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β συνυπάρχουν σε συστήματα συνενζύμων απαραίτητα για την απελευθέρωση ενέργειας από λίπη, υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και αλκοόλες.

Ριβοφλαβίνη

Αναλυτικά, η ριβοφλαβίνη εμπλέκεται στα συνένζυμα που είναι απαραίτητα για τη μετατροπή των πρωτεϊνών, των λιπών και των υδατανθράκων σε ενέργεια. Είναι χρήσιμη για τα σκασμένα χείλη και άλλα δερματικά προβλήματα, ενώ η έλλειψή της προκαλεί πληγές και ερεθισμό στα χείλη, λιπαρό δέρμα γύρω από τη μύτη, κάψιμο και ερεθισμό των ματιών.

Νιασίνη

Η νιασίνη μπορεί να παραχθεί και στο σώμα με τη χρήση τρυπτοφάνης, Β1, Β6 και βιοτίνης. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για στους ηλικιωμένους, διότι βοηθά στη διατήρηση της λειτουργίας της μνήμης.

Παντοθενικό οξύ

Το παντοθενικό οξύ συμμετέχει στη λειτουργία των επινεφριδίων και το σχηματισμό αντισωμάτων. Είναι μέρος του συνενζύμου Α, το οποίο κατέχει σημαντικό ρόλο στην απελευθέρωση ενέργειας από τα θερμιδογόνα συστατικά των τροφίμων. Η κόπωση, η κεφαλαλγία, η ζαλάδα και η μυϊκή αδυναμία σχετίζονται κατά γενικό κανόνα με μικρές ελλείψεις σε βιταμίνη Β5.

Βιταμίνη Β6

Η Β6 συμμετέχει στη μετατροπή των απαραίτητων λιπαρών οξέων σε προσταγλανδίνες, οι οποίες βοηθούν στη ρύθμιση της ισορροπίας των ορμονών. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μείωση της κατάθλιψης που σχετίζεται με το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο (PMS), ενώ συγχρόνως, βοηθά στη σταθεροποίηση των επιπέδων των υγρών του σώματος, παρεμβαίνοντας στην ισορροπία καλίου/νατρίου.

Φυλλικό οξύ

Παρατηρούμε πως η μπύρα περιέχει και φυλλικό οξύ, το οποίο είναι απαραίτητο για τη σύνθεση του DNA και την κυτταρική διαίρεση. Ελλείψεις εμφανίζονται συνήθως στους ηλικιωμένους, τους αλκοολικούς και τις μέλλουσες μητέρες. Η χαμηλή πρόσληψη φυλλικού οξέος μπορεί να οδηγήσει σε υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου και εγκεφαλικού.

Χολίνη

Τέλος, η χολίνη, αν και δεν ανήκει στο συμπλεγμα των βιταμινών Β, ανήκει στους παράγοντες του συμπλέγματος. Αποτελεί μέρος του νευροδιαβιβαστή ακετυλοχολίνη, που είναι ζωτικής σημασίας για τη μετάδοση της νευρικής ώσης και διεγείρει την παραγωγή λεκιθίνης.

Μπύρα, μέταλλα και ιχνοστοιχεία

Συνεχίζοντας την ανάλυση ως προς τα μέταλλα που περιέχονται στη μπύρα, παρατηρούμε υψηλά ποσοστά μαγνησίου, φωσφόρου, σεληνίου και καλίου. Συγκεκριμένα, το μαγνήσιο είναι συμπαράγοντας στις αντιδράσεις απελευθέρωσης ενέργειας. Είναι επίσης απαραίτητο για τη σύνθεση του RNA και την αντιγραφή του DNA. Και επιπλέον, είναι σημαντικό για τη λειτουργία των νεύρων και των μυών, συμπεριλαμβανομένου και του καρδιακού μυ.

Περισσότερο από το 65% της ποσότητας του μαγνησίου στο σώμα μας βρίσκεται στα οστά, όπου μαζί με το ασβέστιο και το φώσφορο βοηθούν στο σχηματισμό και την ανθεκτικότητά τους. Ο φώσφορος συμμετέχει επίσης στην δημιουργία των νουκλεϊκών οξέων, στην ανάπτυξη μυϊκού ιστού και στην διατήρηση της οσμωτικής πίεσης και της οξεο-βασικής ισορροπίας του αίματος.

Παράλληλα, το υψηλό ποσοστό καλίου που βρίσκεται στη μπύρα, το οποίο είναι και ο κύριος ρυθμιστής της οξεο-βασικής ισορροπίας, συνεισφέρει και στη μεταφορά νευρικών ερεθισμάτων, στον έλεγχο της μυϊκής συσταλτικότητας και στην διατήρηση της αρτηριακής πίεσης.

Ολοκληρώνοντας την ανάλυση, είναι απαραίτητο να αναφερθεί και η αντιοξειδωτική δράση της μπύρας, λόγω του σεληνίου και των φλαβονοειδών. Το σελήνιο, δομικό συστατικό των σεληνιο-πρωτεινών οι οποίες έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και προστατεύουν τις μεμβράνες των κυττάρων από τις ελεύθερες ρίζες, συμμετέχουν στην παραγωγή δραστικής μορφής της θυρεοειδικής ορμόνης και στη δημιουργία και επιδιόρθωση του DNA. Όλα αυτά, σχετίζονται με μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου, καρδιαγγειακών παθήσεων και, φυσικά, γήρανσης του δέρματος.

Μπίρα και περίμετρος κοιλιακής περιοχής

Δεν είναι η μπύρα που ευθύνεται για την αυξημένη περίμετρο της μέσης ενός άνδρα ή μιας γυναίκας, αλλά η πρόσληψη περισσότερων θερμίδων από εκείνες που έχει ανάγκη, ανεξάρτητα από το αν αυτές προέρχονται από την υπερκατανάλωση αλκοόλ ή αναψυκτικών.

Το αλκοόλ αυξάνει περισσότερο την περίμετρο κοιλιάς, όταν καταναλωθεί σε ποσότητα πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με το φαγητό. Κι αυτό γιατί το ήπαρ, διασπά πρώτα το αλκοόλ και όχι το λίπος, με αποτέλεσμα η περίσσεια των θερμίδων από το αλκοόλ να μετατρέπεται σε λίπος, πριν προλάβει να διασπαστεί. Η αποθήκευση γίνεται στη κοιλιακή περιοχή, αυξάνοντας το σπλαχνικό λίπος. Μάλιστα, η αποθήκευση αυτή δεν γίνεται στον ίδιο βαθμό σε άντρες και γυναίκες –στους άνδρες εμφανίζεται συχνότερα και σε μεγαλύτερο βαθμό.

Εκτός από τη θερμιδική πρόσληψη, σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση κοιλιάς (παχυσαρκία τύπου μήλου) παίζει και η ηλικία, λόγω των μειωμένων καύσεων και της μείωσης της σωματικής δραστηριότητας με τη πάροδο των χρόνων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι μετεμμηνοπαυσικές γυναίκες, που εμφανίζουν περισσότερη εναπόθεση λίπους στην κοιλιακή περιοχή, λόγω των ορμονικών αλλαγών που συμβαίνουν στο σώμα τους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει μια έρευνα, που έδειξε ότι οι γυναίκες που ακολουθούσαν ορμονοθεραπεία κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης, παρουσίασαν μικρότερη αύξηση πόντων στην κοιλιακή περιοχή, σε σχέση με όσες δεν ακολούθησαν θεραπεία.

Μπύρα και νευροεκφυλιστικές παθήσεις

Αυτό που ίσως δεν γνωρίζετε, είναι ότι η μπύρα έχει τη δυνατότητα να επιβραδύνει την ανάπτυξη κάποιων μορφών νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως το Πάρκινσον, το Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας

Τέτοιες ασθένειες προκύπτουν όταν τα νευρωνικά κύτταρα υποστούν οξειδωτική βλάβη, όταν δηλαδή εκτεθούν σε μεγάλες ποσότητες δραστικών ενώσεων οξυγόνου (ελεύθερες ρίζες) τις οποίες δεν μπορούν να καταστρέψουν. Ωστόσο, ερευνητές τώρα πιστεύουν ότι το «Xanthohumol» στα λατινικά Humulus lupulus L., έχει τη δυνατότητα να προστατεύει τα νευρωνικά κύτταρα από τέτοιου είδους βλάβες και επομένως να συμβάλει στην επιβράδυνση ή και στην πρόληψη αυτών των ασθενειών.

Τι είναι οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες;

Ο όρος «Νευροεκφυλιστική ασθένεια» είναι γενικός και χαρακτηρίζει μια σειρά από καταστάσεις που επηρεάζουν κατά κύριο λόγο τους νευρώνες του εγκεφάλου. Οι νευρώνες συνήθως δεν αναπαράγονται, με αποτέλεσμα όταν παθαίνουν κάποια βλάβη ο οργανισμός να αδυνατεί να τους αντικαταστήσει.

Ποια συστατικά της μπύρας επιβραδύνουν την ανάπτυξη νευροεκφυλιστικών παθήσεων;

Η μπύρα περιέχει τέσσερα βασικά συστατικά, μαγιά, νερό, βύνη κριθαριού ή άλλου δημητριακού, και λυκίσκο. Ο λυκίσκος είναι αυτός που περιέχει το Xanthohumol, ένα φλαβονοειδές που βρίσκεται σε αρκετά μεγάλες ποσότητες μέσα τη μπύρα έως και 0,96 mg ανά λίτρο. Το συστατικό αυτό το οποίο χρησιμοποιείται ως συντηρητικό στη μπύρα, της δίνει και την χαρακτηριστική, πικρή και ιδιαίτερή της γεύση.

Επιπρόσθετα, το Xanthohumol έχει ευεργετικές ιδιότητες. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι είναι αντιφλεγμονώδες, αντιοξειδωτικό και επιδρά κατά του ιού του HIV, κατά της παχυσαρκίας καθώς και κατά των λοιμώξεων. Φαίνεται επίσης, να έχει ρόλο στην πρόληψη ασθενειών που καταστρέφουν τα οστά. Επιπλέον, έχει αντι- οιστρογονική δράση και μπορεί να μειώσει το μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων.

Σε πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στο «Journal of Agricultural and Food Chemistry», 2015, αποδείχθηκε ότι ακόμα και 0,1μΜ Xanthohumol μπορεί να προστατέψει σημαντικά τα νευρωνικά κύτταρα από οξειδωτικές βλάβες και συνεπώς από νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Η κατανάλωση αυτής της ποσότητας Xanthohumol μπορεί πολύ εύκολα να επιτευχθεί. Δεν έχετε παρά να καταναλώνετε προϊόντα που περιέχουν την ουσία αυτή, δηλαδή να πίνετε μπύρα!

Μπύρα και βιταμίνη D

Σε έρευνες που έγιναν για τον συσχετισμό της κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών και βιταμίνης D, φάνηκε ότι η μέτρια κατανάλωση αλκοολούχων ποτών επιδρά ευεργετικά στα επίπεδα της βιταμίνης. Αυτό οφειλόταν στη μέτρια κατανάλωση μπύρας και ειδικότερα στην περιεκτικότητά της σε αντιοξειδωτικές ουσίες, βιταμίνες που συμπλέγματος Β και φυλλικό οξύ.

Η βιταμίνη D, ανήκει στις λιποδιαλυτές βιταμίνες και στην πραγματικότητα πρόκειται για το σύμπλεγμα δύο βιταμινών, της D2 και της D3. Παρότι εμπεριέχεται σε αρκετές τροφές όπως τα ψάρια, τα αυγά, το βούτυρο, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, συχνά συναντάμε και αρκετά τρόφιμα εμπλουτισμένα με βιταμίνη D (πχ. μαργαρίνες).

Το χαρακτηριστικό που την ξεχωρίζει από όλες τις άλλες βιταμίνες, είναι το γεγονός ότι μπορεί να παραχθεί στο ανθρώπινο δέρμα από το ηλιακό φως. Αυτό σημαίνει ότι με συχνή έκθεση στον ήλιο δεν χρειάζεται επιπλέον λήψη βιταμίνης D

Μπύρα και ομορφιά

Τα τέσσερα βασικά συστατικά της μπύρας είναι το νερό, η βύνη κριθαριού, ο λυκίσκος και η μαγιά μπύρας.

Νερό

Το νερό αποτελεί πηγή ζωής και νεότητας. Το νεανικό δέρμα είναι σφριγηλό και ελαστικό, χαρακτηριστικά τα οποία οφείλει στην επαρκή ενυδάτωσή του. Η ύπαρξη του υαλουρονικού οξέος, το οποίο είναι μία φυσικά υδρόφιλη ουσία (γλυκοζαμίνη), απορροφά έως και 1.000 φορές το βάρος του σε νερό, αποτελεί τον καθοριστικότερο παράγοντα νεότητας, αλλά και επούλωσης του δέρματος. Γι΄ αυτό και η επαρκής πρόσληψη νερού, μέσω της καθημερινής κατανάλωσης υγρών, μεταξύ των οποίων και η μπύρα, εξασφαλίζει την καλή υδάτωση του οργανισμού και κατ’ επέκταση και του δέρματος, που αντικατοπτρίζεται σε νεανικότητα και ομορφιά.

Βύνη κριθαριού

Η βύνη κριθαριού είναι το αποτέλεσμα της διεργασίας βυνοποίησης του κριθαριού, κατά την οποία το αδιάλυτο άμυλό του, μετατρέπεται μερικώς σε απλούστερα διαλυτά σάκχαρα. Έτσι, μειώνονται οι σύνθετες πρωτεΐνες που μετατρέπονται σε πρωτεΐνες μικρού μοριακού βάρους και αμινοξέα και παράγονται θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη της μαγιάς και των ενζύμων. Η βύνη αποτελείται κυρίως από άμυλο 60-65%, υδατάνθρακες 7-10%, πρωτεΐνες 9-12%, καθώς και από μέταλλα, βιταμίνες, πολυφαινόλες, κυτταρίνη και άλλους πολυσακχαρίτες. Το κριθάρι είναι πλούσιο σε χαλκό, σίδηρο, σελήνιο και ψευδάργυρο, ενώ περιέχει ποικιλία βιταμινών του συμπλέγματος Β και βιταμίνη Ε.

Λυκίσκος

Ο λυκίσκος αποτελεί ένα από τα βασικά συστατικά της μπύρας και ανάλογα με το είδος του προκύπτουν και τα διάφορα αρώματα – γεύσεις στις ποικιλίες της μπύρας. Είναι πολύ πλούσιος σε αντιοξειδωτικά, ακόμα και από το πράσινο τσάι, έως 400%. Είναι γνωστό ότι έχει χαλαρωτική δράση και βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος, χάρη στη βιταμίνη Β6, που περιέχει. Ο λυκίσκος περιέχει αιθέρια έλαια, τα οποία περιέχουν οξυγόνο μεταφέροντάς το στα κύτταρα, για την ανανέωσή τους. Οι ερευνητικές ομάδες του καθηγητή Denis De Keukeleire και του καθηγητή Dr. Stuart Milligan, αποκάλυψαν σε κοινή δημοσίευση πως ο λυκίσκος περιέχει φυτοοιστρογόνα. Τα φυτοοιστρογόνα τονώνουν και προστατεύουν από την πρόωρη γήρανση και την εμφάνιση ρυτίδων στο δέρμα.

Μαγιά

Η μαγιά μπύρας είναι φυσική ουσία και πρόκειται για τον Saccharomyces Cerevisiae. Περιέχει απαραίτητα αμινοξέα, μεταλλικά στοιχεία, είναι πλούσια σε βιταμίνες του συμπλέγματος B (Β1, Β2, Β6, Β3), αλλά και σελήνιο, φυλλικό οξύ, χολίνη, χρώμιο, ψευδάργυρο και άλλες ουσίες, που την καθιστούν μια από τις πιο πλήρεις φυσικές τροφές. Η μαγιά μπύρας περιέχει και απαραίτητα λιπαρά οξέα. Συντελεί στην καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος. Βελτιώνει την υγεία, άρα και την εικόνα και την υφή του δέρματος. Η μαγιά μπύρας περιέχει αυξημένα ποσά του SRF, που ονομάζεται Παράγοντας Αναπνοής του δέρματος και βοηθάει στην κυτταρική ανανέωση και ανάπλαση, διεγείροντας την κυτταρική αναπνοή και το μεταβολισμό. Η μαγιά μπύρας είναι καλή πηγή RNA, ενός νουκλεϊκού οξέος που βελτιώνει το ανοσοποιητικό σύστημα, προστατεύοντας από τις εκφυλιστικές νόσους και καθυστερώντας τη γήρανση.

Top συμβουλές για κατανάλωση μπίρας

  • Η μέτρια κατανάλωση μπίρας δεν παχαίνει, αντίθετα προσφέρει μια σειρά θρεπτικών συστατικών στον οργανισμό. Ως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ ορίζεται η καθημερινή πρόσληψη 30 γραμμαρίων αλκοόλης για τους άνδρες και 20 γραμμαρίων αλκοόλης για τις γυναίκες. Ένα ποτήρι μπίρας (330 ml) περιέχει περίπου 10-12 γραμμάρια αλκοόλης, και προσδίδει μόλις 150 θερμίδες.
  • Δώστε προσοχή στα τρόφιμα που καταναλώνετε μαζί με την μπίρα. Όταν πίνετε μπίρα σε ένα πάρτι ή βλέποντας κάποιον αγώνα ποδοσφαίρου ή μπάσκετ στην τηλεόραση, προσέξτε την ποιότητα και την ποσότητα του φαγητού που θα καταναλώσετε. Αυτό που συνήθως παρατηρείται είναι η κατανάλωση, παράλληλα με την μπίρα μεγάλης ποσότητας πίτσας, κοτοφτερούγων και άλλων τηγανητών τροφίμων.
  • Προσπαθήστε να μην πίνετε μπίρα νηστικοί. Συνοδέψτε τη με ένα σάντουιτς λαχανικών, με γαλοπούλα και τυρί χαμηλών λιπαρών ή πίτσα που θα φτιάξετε εσείς με αραβική πίτα, κόκκινη σάλτσα, λαχανικά, γαλοπούλα και παρμεζάνα. Αν θέλετε να παραγγείλετε απ΄ έξω, προτιμήστε σουβλάκια κοτόπουλου με σαλάτα και μια πίτα ή μια κρέπα λαχανικών.
  • Το σωστό βάρος έχει άμεση σχέση με τον τρόπο ζωής. Αν έχετε περισσότερα κιλά, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ευθύνεται ο κακός μεταβολισμός σας, αλλά ο μη φυσιολογικός τρόπος ζωής στο σύνολό του, από τον οποίο απουσιάζει η ισορροπημένη διατροφή και η άσκηση.

Πηγή: mednutrition.gr

Φραγκοστάφυλο: Γιατί είναι καλοκαιρινό superfood;

Γράφει η Τόνια Καραγιάννη*

Tα φραγκοστάφυλα είναι μικρά, θρεπτικά φρούτα που προσφέρουν πολλά οφέλη για την υγεία.

Οι ευρωπαϊκές και αμερικανικές ποικιλίες, Ribes uva-crispa και Ribes hirtellum αντίστοιχα, είναι οι πιο συνηθισμένοι τύποι. Και οι δύο σχετίζονται στενά με τις μαύρες, κόκκινες και λευκές σταφίδες.

Οι καρποί του φραγκοστάφυλου είναι μικροί και, το χρώμα μπορεί να είναι πράσινο, κίτρινο-λευκό, ροζ, κόκκινο ή σκούρο μοβ. Η γεύση τους ποικίλλει από στυφή έως γλυκιά.

Το φραγκοστάφυλο θεωρείται superfood καθώς είναι πλούσιο σε θρεπτικά στοιχεία. Η βιταμίνη C που περιέχει, είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό και ζωτικής σημασίας για το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα αλλά, και το δέρμα. Η βιταμίνη Β5 είναι απαραίτητη για τη δημιουργία λιπαρών οξέων, ενώ η βιταμίνη Β6, την οποία πολλά ένζυμα και κύτταρα στο σώμα μας χρειάζονται για να δράσουν, βοηθάει στη μετατροπή των τροφίμων σε ενέργεια. Ο χαλκός είναι σημαντικός για την καρδιά, τα αιμοφόρα αγγεία, το ανοσοποιητικό σύστημα και τον εγκέφαλο. Το μαγγάνιο υποστηρίζει το μεταβολισμό, τον σχηματισμό οστών, την αναπαραγωγή και την ανοσοαπόκριση, ενώ το κάλιο είναι απαραίτητο για την ομαλή λειτουργία των κυττάρων. Τα φλαβονοειδή και οι ανθοκυανίνες που περιέχονται στα φραγκοστάφυλα, ασκούν ευεργετική δράση κατά του καρκίνου, της γήρανσης, της φλεγμονής και των νευρολογικών ασθενειών.

Θρεπτική Αξία % RDA
Ενέργεια 44 kcal 2
Υδατάνθρακες 10,2 g 8
Πρωτεϊνη 0,9 g 1,5
Λϊπος 0,6 g 3
Φυτικές Ίνες 4,3 g 11
Βιταμίνες
Φυλλικό οξύ 6 μg 2
Νιασίνη 0,3 mg 2
Παντοθενικό οξύ 0,3 mg 6
Πυριδοξίνη 0,07 mg 6
Ριβοφλαβίνη 0,03 mg 2
Θειαμίνη 0,04 mg 3
Βιταμίνη Α 290 IU 10
Βιταμίνη C 27,7 mg 46
Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία
Νάτριο  1 mg  0
Κάλιο  198 mg  4
Ασβέστιο  25 mg  3
Χαλκός 0,07 mg  8
Σίδηρος  0,3 mg  4
Μαγνήσιο  10 mg  3
Μαγγάνιο  0,14 mg  6
Φώσφορος  27 mg  4
Ψευδάργυρος 0,12 mg 1

Πηγή: USDA National Nutrient data base

Τα φραγκοστάφυλα έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες (διαλυτές και αδιάλυτες), και χαμηλή ενεργειακή αξία, πράγμα που σημαίνει ότι μπορείτε να τα καταναλώσετε άφοβα χωρίς την πρόσληψη ταυτόχρονα πολλών θερμίδων. Ένα φλιτζάνι (150 γραμμάρια) φραγκοστάφυλων συνεισφέρει λίγο περισσότερο από το 3% των συνολικών ημερήσιων θερμιδικών αναγκών του μέσου ατόμου και παρέχει το 26% του βάρους σε ίνες, καθιστώντας τα ένα θρεπτικό σνακ χαμηλής θερμιδικής αξίας. Επιπλέον, έρευνες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση μούρων μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους και να σας βοηθήσει να τρώτε λιγότερες θερμίδες συνολικά.

Οι υπερτροφές του καλοκαιριού

Οι αδιάλυτες ίνες αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων και συσσωρεύουν νερό, με αποτέλεσμα να μειώνεται ο χρόνος διέλευσης των κοπράνων στο παχύ έντερο και να επιταχύνεται η διαδικασία αποβολής τους ενώ, οι διαλυτές ίνες μέσω των λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου που παράγουν κατά τη ζύμωσή τους, συμμετέχουν και αυτές στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου, την αύξηση του συναισθήματος πληρότητας και επομένως τη σταδιακή μείωση του αισθήματος της πείνας. Επιπλέον, οι φυτικές ίνες μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο των επιπέδων σακχάρου αίματος, τη μέιωση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης και επομένως τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων παθήσεων, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μορφών καρκίνου, καρδιακών παθήσεων, διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκίας.

Τα φραγκοστάφυλα αποτελούν φυσική πηγή οργανικών οξέων, παρέχοντας 11-14 mg κιτρικού οξέος σε 100 mg φρούτων. Το κιτρικό οξύ εμποδίζει τη συσσώρευση σιδήρου στα κύτταρα και έχει βρεθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών όπως η νόσος του Alzheimer και το εγκεφαλικό επεισόδιο εάν καταναλώνεται τακτικά.

Ωστόσο, απαιτείται περισσότερη έρευνα πάνω σε αυτό τον τομέα.

Για τα μέγιστα οφέλη για την υγεία, είναι καλύτερο να απολαύσετε τα φραγκοστάφυλα ωμά. Ωστόσο, μπορείτε να τα προσθέσετε στα δημητριακά, το γιαούρτι, σε smoothie, σε pancakes στο πρωινό, σε σαλάτες ή σε διάφορα άλλα πιάτα. Τα φραγκοστάφυλα χρησιμοποιούνται επίσης σε μαγειρεμένα και ψητά πιάτα, όπως πίτες, τάρτες, κομπόστα, μαρμελάδες. Ωστόσο, να έχετε κατά νου ότι αυτά τα πιάτα περιέχουν συχνά ζάχαρη και το μαγείρεμα καταστρέφει πολλά από τα αντιοξειδωτικά και ωφέλιμα φυτοθρεπτικά συστατικά.

Διαβάστε επίσης: Σύκα: Υπερτροφή από τα χρόνια των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων

* H Τόνια Καραγιάννη είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, διδάκτορας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (Ph.d.), με μεταπτυχιακή εξειδίκευση (M.Sc.) στην κλινική διατροφή. Είναι επιστημονική συνεργάτης της medΝutrition και παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες στο γραφείο της στο Βόλο. Το άρθρο της δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

x
Send this to a friend