Βιταμίνη D και δρομείς τον χειμώνα: τι λέει το NIH
Πόση βιταμίνη D χρειάζεσαι, σε ποιες τροφές υπάρχει, τι ρόλο παίζει ο ήλιος και τι σημαίνουν οι τιμές στις εξετάσεις, όπως τα περιγράφει το NIH.
Ο χειμώνας έχει λιγότερες ώρες φως, περισσότερα τρεξίματα πριν την αυγή ή μετά τη δουλειά και πιο πολλές προπονήσεις σε εσωτερικό χώρο. Σε αυτό το σκηνικό η βιταμίνη D ανεβαίνει στη συζήτηση των δρομέων, συχνά με περισσότερη βεβαιότητα απ’ όση χρειάζεται. Εδώ μένουμε σε αυτά που λέει το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής των αμερικανικών Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (NIH ODS): πόση χρειάζεσαι, πού τη βρίσκεις και τι σημαίνουν οι εξετάσεις.

Πόση βιταμίνη D χρειάζεσαι
Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη (RDA) για ενήλικες 19 έως 70 ετών είναι 600 IU, δηλαδή 15 μικρογραμμάρια, για άνδρες και γυναίκες. Από τα 70 και πάνω ανεβαίνει στα 800 IU (20 μικρογραμμάρια). Το ανώτατο όριο ασφαλούς πρόσληψης για ενήλικες είναι 4.000 IU (100 μικρογραμμάρια) την ημέρα.
Η σελίδα του NIH δεν έχει ξεχωριστά νούμερα για δρομείς και δεν αναφέρει καθόλου αθλητική απόδοση, οπότε όποιος σου υπόσχεται ότι η βιταμίνη D θα σου κόψει δευτερόλεπτα στο 10άρι δεν στηρίζεται σε αυτή την πηγή.
Στις ετικέτες των συμπληρωμάτων θα δεις είτε IU είτε μικρογραμμάρια (mcg). Από τα νούμερα του NIH βγαίνει ότι 40 IU αντιστοιχούν σε 1 μικρογραμμάριο (600 IU = 15 mcg), οπότε σύγκρινε πάντα στην ίδια μονάδα πριν συγκρίνεις δόσεις ή προϊόντα.
Από πού την παίρνεις
Η D είναι από τα θρεπτικά συστατικά που δύσκολα καλύπτεις μόνο από τροφές. Σύμφωνα με τον πίνακα του NIH, ένα κουταλάκι της σούπας μουρουνέλαιο έχει 1.360 IU, το ψημένο ξιφία (περίπου 85 γραμμάρια) 566 IU και ο ψημένος σολομός sockeye (ίδια μερίδα) 447 IU. Ο τόνος σε κονσέρβα με νερό δίνει 154 IU στην ίδια μερίδα. Ένα φλιτζάνι εμπλουτισμένο γάλα έχει 115 έως 124 IU, αλλά ο εμπλουτισμός διαφέρει από χώρα σε χώρα, οπότε διάβασε την ετικέτα στο δικό σου γάλα. Τα μανιτάρια περιέχουν D2 σε μεταβλητές ποσότητες.
Αν θες ιδέες για γεύματα γύρω από την προπόνηση, δες και το άρθρο μας για το τι να φας μετά το τρέξιμο.

Ο ήλιος και ο χειμώνας
Το δέρμα φτιάχνει βιταμίνη D με την υπεριώδη ακτινοβολία UVB. Το NIH γράφει ότι ορισμένοι ερευνητές θεωρούν αρκετά 5 έως 30 λεπτά ήλιου, ανάμεσα στις 10 το πρωί και τις 3 το απόγευμα, τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, στο πρόσωπο, τα χέρια, τα πόδια ή την πλάτη χωρίς αντηλιακό. Το ίδιο κείμενο υπενθυμίζει ότι η έκθεση περιορίζεται λόγω του κινδύνου καρκίνου του δέρματος.
Η εποχή, η ώρα, η διάρκεια της ημέρας, η συννεφιά, η ατμοσφαιρική ρύπανση, ο τόνος του δέρματος και το αντηλιακό επηρεάζουν όλα την παραγωγή. Η πλήρης συννεφιά μειώνει την ενέργεια των UV κατά περίπου 50% και η σκιά κατά περίπου 60%. Το γυαλί δεν αφήνει να περάσει η UVB, άρα ο ήλιος μέσα από το παράθυρο δεν βοηθά.
Η δική μας ανάγνωση, όχι της πηγής: αν τρέχεις πριν ξημερώσει, μετά τη δουλειά ή στον διάδρομο, ο χρόνος στο φως της μέρας στις ώρες που αναφέρει το NIH είναι πιθανότατα πιο περιορισμένος. Αυτό δεν αποδεικνύει έλλειψη, απλώς είναι ένας λόγος να ρωτήσεις.
Τι σημαίνουν οι εξετάσεις
Η κατάσταση της βιταμίνης D μετριέται στο αίμα ως 25(OH)D. Κατά το NIH, τιμές κάτω από 30 nmol/L (12 ng/mL) σχετίζονται με έλλειψη. Από 30 έως 50 nmol/L θεωρούνται ανεπαρκείς για τα οστά και τη γενική υγεία, και από 50 nmol/L και πάνω επαρκείς. Πάνω από 125 nmol/L (50 ng/mL), αναδυόμενα στοιχεία συνδέουν τις τιμές με πιθανές ανεπιθύμητες επιδράσεις, ιδίως πάνω από 150 nmol/L.
Η τελευταία γραμμή είναι ο λόγος που δεν παίρνεις συμπλήρωμα στα τυφλά. Ένα μεγαλύτερο νούμερο δεν είναι καλύτερο. Η απόφαση για εξέταση ή συμπλήρωμα και η δόση ανήκουν στον γιατρό σου, που ξέρει το ιστορικό σου.

Τι κάνεις αυτή την εβδομάδα
- Έλεγξε ποιες από τις τροφές της λίστας τρως ήδη και πόσο συχνά.
- Αν τρέχεις μόνο στο σκοτάδι ή σε διάδρομο, πρόσθεσε ένα τρέξιμο ή μια βόλτα σε ώρες φωτός, όπου γίνεται.
- Αν υποψιάζεσαι έλλειψη, κλείσε εξέταση και συζήτησε τα αποτελέσματα με γιατρό.
- Μην ξεπερνάς τα 4.000 IU την ημέρα από συμπληρώματα χωρίς ιατρική οδηγία.
Για ανάκαμψη πέρα από τη διατροφή, δες και το άρθρο για τον ύπνο και την ανάκαμψη.
Πηγές
NIH Office of Dietary Supplements: Vitamin D, Fact Sheet for Health Professionals


