Διατροφή και τραυματισμοί στο τρέξιμο: τι έδειξε μελέτη

Ανασκόπηση σχεδόν 6.000 δρομέων συνέδεσε τους τραυματισμούς με τη χαμηλή πρόσληψη ενέργειας, λίπους και φυτικών ινών. Τι σημαίνει και τι όχι για σένα.

R'
RunNFun.gr
5 λεπτά ανάγνωση

Όταν τραυματίζεσαι, οι συμβουλές που ακούς είναι σχεδόν πάντα οι ίδιες: κάνε stretching, άλλαξε παπούτσια, δυνάμωσε τους γλουτούς. Διατροφή και τραυματισμοί σπάνια μπαίνουν στην ίδια πρόταση. Μια συστηματική ανασκόπηση του 2025 στο Journal of Science and Medicine in Sport το έβαλε εκεί, και τα ευρήματά της είναι πιο συγκεκριμένα απ’ όσο θα περίμενες.

Μπολ πρωινού με βρώμη και φρούτα
Φωτογραφία: Pexels

Τι εξέτασε η ανασκόπηση

Η ομάδα του Πανεπιστημίου της Νότιας Αυστραλίας (UniSA), με πρώτη συγγραφέα τη sports dietitian Erin Colebatch, συγκέντρωσε μελέτες παρακολούθησης (prospective cohort) που αφορούσαν σχεδόν 6.000 ενήλικες δρομείς αποστάσεων. Ο τίτλος της δουλειάς είναι «Diet, risk of disordered eating and running-related injury in adult distance runners» και η δημοσίευση έγινε στις 11 Φεβρουαρίου 2025, σύμφωνα με το δελτίο του πανεπιστημίου στο EurekAlert.

Το πλαίσιο που δίνει η ίδια η Colebatch είναι ότι περίπου οι μισοί ενήλικοι δρομείς τραυματίζονται κάποια στιγμή. Αν ο τραυματισμός είναι τόσο συχνός, αξίζει να ψάξεις όλους τους παράγοντες που μπορούν να αλλάξουν, και η διατροφή είναι ένας από αυτούς.

Διατροφή και τραυματισμοί: τα ευρήματα με νούμερα

Η ανασκόπηση συνέκρινε τη διατροφή των δρομέων που τραυματίστηκαν με τη διατροφή αυτών που δεν τραυματίστηκαν. Όπως τα περιγράφει το ScienceDaily, βγήκαν τρία πράγματα:

  • Ενέργεια και λίπος στις γυναίκες: οι τραυματισμένες δρομείς κατανάλωναν κατά μέσο όρο περίπου 450 θερμίδες και 20 γραμμάρια λίπους λιγότερα την ημέρα από τις δρομείς που δεν τραυματίστηκαν.
  • Φυτικές ίνες και στα δύο φύλα: οι τραυματισμένοι δρομείς, άνδρες και γυναίκες, έτρωγαν περίπου 3 γραμμάρια λιγότερες ίνες την ημέρα. Η χαμηλή πρόσληψη ινών συνδέθηκε και με μεγαλύτερη πιθανότητα για τραυματισμούς οστικής καταπόνησης.
  • Τι δεν φάνηκε να παίζει ρόλο: η πρωτεΐνη, οι υδατάνθρακες, το αλκοόλ και το ασβέστιο δεν επηρέασαν τον κίνδυνο τραυματισμού.

Το τελευταίο σημείο έχει ενδιαφέρον, γιατί οι περισσότερες συζητήσεις για διατροφή δρομέα περιστρέφονται γύρω από υδατάνθρακες και πρωτεΐνη. Εδώ τα δύο που ξεχώρισαν ήταν η συνολική ενέργεια, με το λίπος μέσα της, και οι ίνες.

Τι δεν σημαίνουν τα νούμερα

Πρώτα, πρόκειται για συσχέτιση και όχι για απόδειξη αιτίας. Οι ερευνητές δεν λένε ότι αν φας 450 θερμίδες παραπάνω δεν θα τραυματιστείς. Λένε ότι οι ομάδες διέφεραν, και ότι η διαφορά είναι αρκετά σταθερή ώστε να αξίζει προσοχή.

Δεύτερον, τα 450 και τα 3 είναι διαφορές μεταξύ ομάδων και όχι στόχοι για να τους ακολουθήσεις. Οι ανάγκες σου εξαρτώνται από το σώμα σου, τα χιλιόμετρα που τρέχεις και το πώς τρως ήδη. Η Colebatch επισημαίνει ότι πολλοί δρομείς μεγάλων αποστάσεων υποτιμούν τις ενεργειακές τους ανάγκες, και αυτή η φράση είναι ίσως το πιο πρακτικό συμπέρασμα όλου του κειμένου.

Τρίτον, η Alison Hill, ανώτερη ερευνήτρια της ομάδας, ζητά περισσότερες μελέτες για να φανεί αν τα ευρήματα ισχύουν σε όλα τα επίπεδα ικανότητας. Με άλλα λόγια, μην το διαβάσεις ως τελική απάντηση.

Υγιεινό μπολ πρωινού με φρούτα και ξηρούς καρπούς
Φωτογραφία: Pexels

Γιατί το λίπος μπορεί να έχει σημασία

Το Runner’s World Νότιας Αφρικής αναφέρει ότι οι οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας προτείνουν το συνολικό λίπος να κινείται στο 20-35% της ενέργειας. Στη μελέτη, οι τραυματισμένες γυναίκες είχαν περίπου 20%, ενώ οι υγιείς 27-29%. Οι άνδρες δρομείς είχαν κατά μέσο όρο γύρω στο 30%, και η Colebatch θεωρεί ότι αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί το εύρημα δεν φάνηκε στους άνδρες.

Ως πιθανούς μηχανισμούς η ίδια αναφέρει την απορρόφηση βιταμινών που χρειάζονται τα οστά και οι μύες, την παραγωγή ορμονών, τις κυτταρικές μεμβράνες και τον έλεγχο της φλεγμονής. Είναι υποθέσεις που ερμηνεύουν τη συσχέτιση και όχι αποδεδειγμένος μηχανισμός. Αν προσπαθείς να χάσεις βάρος ή περιορίζεις το φαγητό σου και ταυτόχρονα έχεις επαναλαμβανόμενους τραυματισμούς, το σωστό βήμα είναι γιατρός ή διαιτολόγος αθλητικής διατροφής και όχι δίαιτα από το ίντερνετ.

Οι φυτικές ίνες: μικρή διαφορά, μεγάλη εικόνα

Τρία γραμμάρια την ημέρα είναι μικρό νούμερο. Το ενδιαφέρον είναι ότι εμφανίστηκε και στα δύο φύλα και συνδέθηκε με τους τραυματισμούς οστών. Η Colebatch προτείνει ότι οι ίνες τρέφουν το μικροβίωμα του εντέρου, που μπορεί να επηρεάζει τη φλεγμονή, το ανοσοποιητικό και την ευαισθησία στον πόνο. Και εδώ μιλάμε για υπόθεση.

Αν θες να δεις τι προσφέρουν οι ίνες γενικά σε έναν δρομέα, έχουμε ήδη γράψει τον οδηγό για τις φυτικές ίνες. Αυτό που προσθέτει η νέα ανασκόπηση είναι ένας ακόμη λόγος να μην τις αφήνεις στην άκρη.

Βρώμη με φρούτα σε κεραμικά μπολ
Φωτογραφία: Pexels

Τι κάνεις στην πράξη

Οι συμβουλές που δίνει το Runner’s World Νότιας Αφρικής, στηριγμένες στην Colebatch, είναι απλές και δεν χρειάζονται συμπληρώματα:

  • Ταίριαξε το φαγητό με το φορτίο. Τις μέρες με βαριά προπόνηση, φάε περισσότερο. Παραδείγματα που δίνει: μπάρες δημητριακών, φυστικοβούτυρο σε τοστ, smoothies, μείγμα ξηρών καρπών ή μεγαλύτερη μερίδα στο γεύμα.
  • Χτίσε τα γεύματα γύρω από φυτικά τρόφιμα. Λαχανικά, φρούτα, ολικής άλεσης δημητριακά, ξηροί καρποί και όσπρια δίνουν ίνες μαζί με υδατάνθρακες, πρωτεΐνη και μικροθρεπτικά.
  • Βάλε τις ίνες μακριά από το τρέξιμο. Λίγο πριν την προπόνηση μπορεί να σου δημιουργήσουν στομαχικά προβλήματα, γι’ αυτό μείωσέ τις τότε και πρόσθεσέ τις στα υπόλοιπα γεύματα. Για το τι τρως πριν από πρωινό τρέξιμο, δες τον οδηγό για το πρωινό τρέξιμο.
  • Ζήτα βοήθεια όταν ο τραυματισμός επιστρέφει. Αν τραυματίζεσαι ξανά και ξανά, μίλα με γιατρό ή με διαιτολόγο αθλητικής διατροφής. Η ανασκόπηση ακουμπά και το θέμα του διαταραγμένου φαγητού, που δεν λύνεται με οδηγό σε ιστοσελίδα.

Το συμπέρασμα

Η διατροφή δεν θα σε προστατεύσει από κάθε τραυματισμό, και καμία ανασκόπηση δεν σου δίνει ακριβή συνταγή. Σου δίνει όμως μια λογική υπενθύμιση: αν ανεβάζεις χιλιόμετρα, το φαγητό πρέπει να ανεβαίνει μαζί τους, και καλό είναι να περιέχει αρκετά λιπαρά και ίνες. Την επόμενη φορά που θα σκεφτείς «τι να αλλάξω για να μη με πιάσει η κνήμη μου», κοίτα και στο ψυγείο.

Πηγές: EurekAlert / UniSA, δελτίο για τη συστηματική ανασκόπηση · ScienceDaily, Diet and running-related injury · Runner’s World South Africa, Can Your Diet Influence Your Injury Risk? · Colebatch et al., Journal of Science and Medicine in Sport, 2025, DOI 10.1016/j.jsams.2025.02.001.