Πόνος στο γόνατο του δρομέα: τι λέει ο νέος οδηγός
Τι περιγράφει ο επιγονατιδομηριαίος πόνος, τι προτείνει και τι όχι ο οδηγός του BJSM, και πότε πηγαίνεις σε γιατρό. Ένας χάρτης για να ξέρεις τι να ρωτήσεις.

Ο πόνος στο γόνατο του δρομέα είναι από τις ενοχλήσεις που σε κάνουν να κοιτάς τα σκαλιά με καχυποψία. Δεν είναι μία διάγνωση που μπορείς να βάλεις μόνος σου, αλλά υπάρχει κάτι χρήσιμο για να ξέρεις τι θα ρωτήσεις τον φυσικοθεραπευτή ή τον γιατρό: ένας οδηγός καλών πρακτικών του 2024 στο British Journal of Sports Medicine συγκεντρώνει τα ευρήματα της έρευνας για το λεγόμενο επιγονατιδομηριαίο πόνο.

Τι περιγράφει ο όρος
Στα ελληνικά ο ιατρικός όρος είναι σύνδρομο επιγονατιδομηριαίου πόνου. Ο οδηγός OrthoInfo της Αμερικανικής Ακαδημίας Ορθοπεδικών Χειρουργών τον περιγράφει ως θαμπό, επίμονο πόνο στο μπροστινό μέρος του γόνατος, συνήθως σε ένα γόνατο, που ξεκινά σταδιακά και συνδέεται με τη δραστηριότητα. Ο πόνος εμφανίζεται στο ανέβασμα σκαλιών, στο τρέξιμο, στο πήδημα και στο κάθισμα με λυγισμένα γόνατα για πολύ ώρα, όπως σε αυτοκίνητο ή αεροπλάνο. Μερικοί ακούνε και τριξίματα στα σκαλιά.
Ως αιτίες, η ίδια πηγή αναφέρει την υπερβολική χρήση, ειδικά όταν αυξάνεις απότομα πόσο συχνά, πόσο πολύ ή πόσο έντονα προπονείσαι, αλλαγές σε παπούτσια ή επιφάνεια, και την κακή ευθυγράμμιση της επιγονατίδας, με αδύναμους ή ανισόρροπους τετρακέφαλους και μύες του ισχίου. Αναγνωρίζεις το πρώτο; Το είδαμε και στο άρθρο για τον κανόνα του 10%.

Τι λέει ο νέος οδηγός του 2024
Οι Neal, Lack, Bartholomew και Morrissey δημοσίευσαν τον Οκτώβριο του 2024 έναν οδηγό βέλτιστης πρακτικής στο British Journal of Sports Medicine. Συνδυάζει μια συστηματική ανασκόπηση, τη φωνή των ασθενών και την κλινική κρίση ειδικών. Τα σημαντικότερα σημεία για έναν δρομέα:
- Η άσκηση που στοχεύει το γόνατο είναι ο πυρήνας της θεραπείας. Η ανασκόπηση βρήκε ότι μειώνει τον πόνο βραχυπρόθεσμα με υψηλή βεβαιότητα των δεδομένων και βελτιώνει τη λειτουργία με μέτρια βεβαιότητα.
- Η εκπαίδευση πρέπει να συνοδεύει κάθε θεραπεία: να εξηγεί ότι ο πόνος δεν σημαίνει πάντα βλάβη, να δίνει ρεαλιστικά χρονικά πλαίσια και να μειώνει τον φόβο.
- Ασκήσεις για ισχίο και γόνατο μπορούν να προστεθούν, με περισσότερο βάρος στο ισχίο για όσους δεν ανέχονται το φορτισμένο λύγισμα του γόνατος. Εδώ τα δεδομένα είναι πιο αδύναμα (πολύ χαμηλή βεβαιότητα για τον πόνο και χαμηλή για τη λειτουργία).
Τα «εξτρά» και πότε έχουν νόημα
Ο οδηγός αναφέρει ότι μερικές παρεμβάσεις μπορούν να προσαρμοστούν στον καθένα. Τα έτοιμα πέλματα αφορούν όσους ανταποκρίνονται σε ειδικό τεστ κατεύθυνσης (με χαμηλή βεβαιότητα των δεδομένων). Το taping και η χειροθεραπεία έρχονται όταν τα συμπτώματα εμποδίζουν την αποκατάσταση. Η αλλαγή στον τρόπο που τρέχεις, π.χ. αύξηση της συχνότητας βημάτων σε δρομέα με υπερβολικά μακρύ βήμα, έχει νόημα όταν τα συμπτώματα συνδέονται με συγκεκριμένη κίνηση, αν και δεν έχει δοκιμαστεί επαρκώς στην ανασκόπηση.
Υπάρχει και λίστα με όσα δεν προτείνονται εκτός ερευνητικών μελετών: το dry needling, η δόνηση σε συνδυασμό με ασκήσεις, οι ενέσεις υαλουρονικού σε συνδυασμό με ασκήσεις, και ο συνδυασμός πολλών παρεμβάσεων μαζί (ασκήσεις ισχίου και γόνατου, βιοανάδραση, διατάσεις, taping και πέλματα), που δεν έδειξε επιπλέον όφελος.
Ξεκούραση ή άσκηση;
Εδώ οι πηγές έχουν διαφορετικό τόνο. Το φυλλάδιο της OrthoInfo προτείνει να σταματήσεις τις δραστηριότητες που πονούν μέχρι να περάσει ο πόνος, με εναλλακτικές χαμηλής κρούσης όπως ποδήλατο, ελλειπτικό ή κολύμβηση, και πάγο 20 λεπτά κάθε φορά. Ο οδηγός του BJSM δίνει βάρος στην ειδική άσκηση και στην εκπαίδευση, και δεν δίνει συγκεκριμένη οδηγία για το πόσο θα μειώσεις το τρέξιμο. Για αυτό, όταν ο πόνος είναι εδώ, το πόσο τρέχεις θα το αποφασίσεις με τον επαγγελματία υγείας που σε εξετάζει, όχι από ένα άρθρο.
Αν θες να δουλέψεις παράλληλα τη δύναμη, δες τι δείχνουν οι ανασκοπήσεις στο κείμενό μας για την ενδυνάμωση για δρομείς. Για τη γενικότερη εικόνα του γονάτου στο τρέξιμο υπάρχει και το άρθρο Τρέξιμο και γόνατα.
Πότε πηγαίνεις σε γιατρό
Η OrthoInfo λέει να επισκεφτείς γιατρό αν ο πόνος δεν βελτιώνεται μέσα σε λίγες μέρες, αν η κίνηση του γόνατος γίνεται πιο δύσκολη ή αν η φροντίδα στο σπίτι δεν βοηθά. Ο οδηγός του BJSM λέει ότι αν δεν υπάρξει καλή ανταπόκριση μετά από τουλάχιστον 6 εβδομάδες, ξαναδιαβάζονται τα ευρήματα και ελέγχεται αν οι παρεμβάσεις ταιριάζουν στα συμπτώματα. Και οι δύο πηγές θέλουν επαγγελματική αξιολόγηση όταν ο πόνος δεν υποχωρεί.
Μια σημείωση για τα όρια των δεδομένων: το ίδιο το άρθρο αναφέρει ότι η έρευνα είναι κυρίως βραχυπρόθεσμη, κάτω από τρεις μήνες. Για το τι ισχύει μακροπρόθεσμα, αυτά τα δεδομένα δεν απαντούν. Αν έχεις ενόχληση στο γόνατο, συμβουλέψου γιατρό ή φυσικοθεραπευτή πριν αλλάξεις πρόγραμμα. Αυτό το άρθρο δεν είναι διάγνωση.
Πηγές
Neal BS, Lack SD, Bartholomew C, Morrissey D., Best practice guide for patellofemoral pain based on synthesis of a systematic review, the patient voice and expert clinical reasoning, British Journal of Sports Medicine, 14 Οκτωβρίου 2024 · American Academy of Orthopaedic Surgeons, OrthoInfo: Patellofemoral Pain Syndrome.


