Πελματιαία απονευρωσίτιδα στο τρέξιμο: τι δείχνει η έρευνα
Πόνος κάτω από τη φτέρνα στα πρώτα πρωινά βήματα; Δες τι λένε το NHS, ο οδηγός του BJSM 2021 και η μελέτη του Rathleff για τη θεραπεία και πότε χρειάζεται γιατρός.

Ο πόνος κάτω από τη φτέρνα που σε «πιάνει» στα πρώτα βήματα του πρωινού είναι από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα των δρομέων και από τα πιο ενοχλητικά, γιατί δεν περνά με ένα-δυο ρεπό. Η πελματιαία απονευρωσίτιδα έχει όμως σήμερα πιο καθαρή εικόνα για το τι βοηθά: υπάρχει δημοσιευμένο πρακτικό πλαίσιο από ομάδα ερευνητών και κλινικών, και μια γνωστή μελέτη για την ενδυνάμωση. Εδώ τα βλέπεις με τα νούμερα και τις επιφυλάξεις τους.
Πώς αναγνωρίζεις το πρόβλημα
Σύμφωνα με το βρετανικό NHS, η πελματιαία απονευρωσίτιδα προκαλεί πόνο κάτω από το πόδι, γύρω από τη φτέρνα και την καμάρα. Είναι συνήθως χειρότερος στα πρώτα βήματα μετά τον ύπνο ή μετά από ξεκούραση, υποχωρεί όσο κινείσαι και ξαναγυρίζει μετά από πολλή ώρα όρθιος, περπάτημα ή τρέξιμο.
Το NHS αναφέρει ως παράγοντες κινδύνου την ηλικία 40 έως 60 ετών, την πρόσφατη αύξηση της άσκησης σε σκληρές επιφάνειες, τις σφιχτές γάμπες, τα παπούτσια με ελλιπή απορρόφηση και το υπερβολικό βάρος. Η ακριβής αιτία, όπως σημειώνει, συχνά δεν είναι σαφής.
Προσοχή στη διαφορά: αν ο πόνος είναι πίσω από τη φτέρνα, στο σημείο όπου κολλά ο αχίλλειος, μιλάμε για άλλο πρόβλημα. Γι’ αυτό έχουμε ξεχωριστό άρθρο για τον αχίλλειο τένοντα.

Τι προτείνει το πλαίσιο του 2021
Το 2021 το British Journal of Sports Medicine δημοσίευσε έναν οδηγό βέλτιστης πρακτικής για τον πόνο στο κάτω μέρος της φτέρνας (Morrissey και συνεργάτες). Οι συγγραφείς συνδύασαν συστηματική ανασκόπηση τυχαιοποιημένων μελετών, συνεντεύξεις με 14 διεθνείς ειδικούς και έρευνα σε 40 ανθρώπους με το πρόβλημα.
Ο πυρήνας της αντιμετώπισης για όλους είναι τρία πράγματα μαζί: διατάσεις της πελματιαίας περιτονίας, ταινίωση τύπου low-Dye και εξατομικευμένη εκπαίδευση (διαχείριση φορτίου, ενημέρωση για τον πόνο, συμβουλές για υποδήματα). Το πλαίσιο προτείνει να εφαρμόζονται όλα ταυτόχρονα για περίπου 4 έως 6 εβδομάδες, και μόνο αν η πρόοδος είναι ανεπαρκής να προστεθούν κρουστικά κύματα (shockwave) και, αν τα συμπτώματα επιμένουν, εξατομικευμένοι πάτοι.
Υπάρχει και μια ειλικρινής νότα για τον χρόνο. Οι συγγραφείς περιγράφουν την πρόγνωση ως καλή, αλλά η ανάρρωση είναι πιθανό να είναι αργή και να πάρει εβδομάδες ή μήνες. Στις μελέτες που εξετάστηκαν, η μέση διάρκεια των συμπτωμάτων ήταν 13 μήνες.

Η μελέτη με το πετσετάκι
Αν έχεις διαβάσει κάπου για ασκήσεις με πετσέτα κάτω από τα δάχτυλα, η πηγή είναι πιθανότατα η μελέτη του Rathleff και της ομάδας του (Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 2014). Συμμετείχαν 48 άνθρωποι με επιβεβαιωμένη πελματιαία απονευρωσίτιδα, που χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η μία έκανε διατάσεις, η άλλη ενδυνάμωση υψηλού φορτίου. Και οι δύο ομάδες πήραν πάτους φτέρνας από γέλη.
Η ομάδα ενδυνάμωσης έκανε ανυψώσεις της φτέρνας στο ένα πόδι με μια πετσέτα κάτω από τα δάχτυλα, κάθε δεύτερη μέρα για τρεις μήνες. Η κάθε επανάληψη ήταν αργή: 3 δευτερόλεπτα πάνω, 2 δευτερόλεπτα παύση στην κορυφή, 3 δευτερόλεπτα κάτω. Το φορτίο ανέβαινε σταδιακά, με σακίδιο γεμάτο βιβλία.

Το αποτέλεσμα στους τρεις μήνες: η ομάδα ενδυνάμωσης είχε 29 μονάδες χαμηλότερη βαθμολογία στο Foot Function Index. Στους έξι και στους δώδεκα μήνες όμως δεν βρέθηκε διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες. Δηλαδή η ενδυνάμωση φάνηκε ταχύτερη, όχι αποδεδειγμένα καλύτερη μακροπρόθεσμα.
Ο Peter Larson, στο blog Runblogger, επισήμανε τους περιορισμούς: δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου χωρίς παρέμβαση, και η πελματιαία απονευρωσίτιδα συχνά βελτιώνεται από μόνη της με τον χρόνο. Επιπλέον, οι πάτοι φτέρνας από γέλη ήταν κοινοί και στις δύο ομάδες, οπότε δεν ξεχωρίζει η συμβολή τους. Ο ίδιος ο Rathleff περιέγραψε τα αποτελέσματα ως υποσχόμενη κατεύθυνση και όχι ως θαυματουργή θεραπεία.

Τι σημαίνει αυτό για σένα
- Μην το αγνοείς: αν ο πόνος γυρνά κάθε πρωί, είναι ένδειξη να αλλάξεις κάτι στο φορτίο σου, όχι να «τον περάσεις τρέχοντας».
- Το NHS προτείνει επαφή με γενικό ιατρό αν ο πόνος είναι έντονος ή επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες, αν επιδεινώνεται ή επανέρχεται, αν δεν βελτιωθεί μετά από 2 εβδομάδες αυτοφροντίδας, αν υπάρχει μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στο πόδι ή αν έχεις διαβήτη.
- Η αυτοφροντίδα που αναφέρει το NHS περιλαμβάνει ξεκούραση, υποστηρικτικά παπούτσια με μαξιλαρισμένη φτέρνα, ήπιες διατάσεις στο πέλμα, και άσκηση χαμηλής πρόσκρουσης όπως η κολύμβηση. Αποφεύγονται οι σαγιονάρες και το περπάτημα ξυπόλητος σε σκληρές επιφάνειες.
- Οι ασκήσεις της μελέτης είναι ερευνητικό πρωτόκολλο και όχι προσωπικό πρόγραμμα. Τη σωστή δόση και εξέλιξη τη βρίσκεις με φυσικοθεραπευτή.
Δεν είμαστε γιατροί και το άρθρο δεν βάζει διάγνωση. Αν ο πόνος σε κρατά από το τρέξιμο, ο γιατρός ή ο φυσικοθεραπευτής είναι το σωστό επόμενο βήμα.
Πηγές


