Είναι η Μεσογειακή διατροφή το “κλειδί” για καλύτερη υγεία του εγκεφάλου;

Της Ειρήνης Κοντοπίδου*

Όλοι γνωρίζουμε τα οφέλη της Μεσογειακής Διατροφής στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων, όπως τα καρδιαγγειακά, ο διαβήτης, κάποιες μορφές καρκίνου αλλά και εναντίον της γήρανσης. Μια νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει ένα ακόμα όφελος από την υιοθέτηση του Μεσογειακού τρόπου διατροφής, που δεν είναι άλλο από την πνευματική μας υγεία κατά την τρίτη ηλικία.

Η Μεσογειακή διατροφή περιλαμβάνει κατανάλωση ποικιλίας φρούτων και λαχανικών, κατανάλωση δημητριακών, οσπρίων και ρυζιού σε καθημερινή βάση, χρησιμοποίηση του ελαιολάδου σαν κύρια πηγή λίπους, μέτριες ποσότητες ψαριών, γαλακτοκομικών και κόκκινου κρασιού ενώ περιορισμένες ποσότητες κόκκινου κρέατος.

Πώς επηρεάζει η μεσογειακή διατροφή τη μνήμη και τη μάθηση;

Είναι γνωστό ότι μεγαλώνοντας χάνουμε εγκεφαλικά κύτταρα, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν τη μάθηση και τη μνήμη. Η Μεσογειακή διατροφή φαίνεται να έχει μια θετική επιρροή στην εγκεφαλική λειτουργία. Οι ερευνητές συγκέντρωσαν πληροφορίες σχετικά με τις διαιτητικές συνήθειες 967 Σκοτσέζων με μέσο όρο ηλικίας τα 70 έτη, οι οποίοι δεν έπασχαν από άνοια. Από αυτούς οι 562 υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία στα 73 τους έτη και από αυτούς οι 401 και στα 76 τους χρόνια. Αυτές οι μετρήσεις συγκρίθηκαν με το κατά πόσο κοντά ακολουθούσαν τη Μεσογειακή διατροφή.

Οι συμμετέχοντες διέφεραν στο κατά πόσο πιστά ακολουθούσαν το πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής. Όσοι δεν το ακολουθούσαν τόσο πιστά, φάνηκε από τις μετρήσεις της μαγνητικής τομογραφίας να έχουν μεγαλύτερη απώλεια όγκου του εγκεφάλου, συγκριτικά με όσους υιοθέτησαν το μεσογειακό μοντέλο διατροφής. Η διαφορά άγγιζε το 0.5% στο συνολικό όγκο εγκεφάλου, μια επίδραση που ήταν η μισή σε μέγεθος συγκριτικά με αυτή της φυσιολογικής γήρανσης.

Γιατί η μεσογειακή διατροφή είναι θησαυρός για την υγεία

Τα αποτελέσματα ήταν τα ίδια όταν οι ερευνητές εξέτασαν και άλλους παράγοντες όπως η ηλικία, η εκπαίδευση και η νόσος του διαβήτη ή η υψηλή αρτηριακή πίεση. Επιπλέον, οι ερευνητές βρήκαν ότι η κατανάλωση ψαριών και κρέατος δε συσχετίζονταν με αλλαγές στον εγκέφαλο, όπως είχαν δείξει προηγούμενες έρευνες. Αυτό ήταν πιθανό να συνέβαινε λόγω άλλων συστατικών της Μεσογειακής διατροφής ή εξαιτίας του συνδυασμού των συστατικών. Συνήθως, οι προηγούμενες έρευνες συσχέτιζαν μετρήσεις του εγκεφάλου τη δεδομένη στιγμή της έρευνας και δεν υπήρχε παρακολούθηση στη διάρκεια των χρόνων, όπως στη συγκεκριμένη. Σε αυτή την έρευνα, οι διατροφικές συνήθειες καταγράφηκαν πριν τις εγκεφαλικές μετρήσεις, γεγονός που υποδεικνύει ότι η διατροφή μπορεί να προσφέρει υψηλής διάρκειας προστασία στον εγκέφαλο. Αλλά και πάλι χρειάζονται περισσότερες έρευνες με μεγαλύτερο αριθμό συμμετεχόντων και περισσότερα χρόνια παρακολούθησης αυτών, για να επικυρωθούν στατιστικά τα αποτελέσματα.

Ποια η επιδρασή της στη λειτουργικότητα του εγκεφάλου;

Παρόμοια έρευνα μελέτησε τη συσχέτιση της υιοθέτησης της Μεσογειακής διατροφής σε συνδυασμό με την ύπαρξη εμφράγματος σε εγκεφαλική αρτηρία και τη μείωση της λειτουργικότητας του εγκεφάλου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, σε 707 ηλικιωμένους άνω των 65 ετών στη Νέα Υόρκη που παρακολουθούνταν κατά μέσο όρο για 5,8 έτη, όσοι είχαν υψηλή προσκόλληση στη Μεσογειακή διατροφή είχαν χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, ισοδύναμα με εκείνα της ελεγχόμενης αρτηριακής πίεσης και άρα καλύτερη εγκεφαλική υγεία.

Ποια η δράση της απέναντι στις πνευματικές παθήσεις;

Μια άλλη έρευνα έγινε στην Ισπανία σε 243 συμμετέχοντες οι οποίοι χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, όπου η μια ήταν η ομάδα ελέγχου που ακολούθησε διατροφή μειωμένων λιπαρών, η δεύτερη υιοθέτησε Μεσογειακού τύπου διατροφή η οποία ενισχύθηκε με συμπληρώματα ελαιόλαδου και η τρίτη υιοθέτησε επίσης Μεσογειακού τύπου διατροφή ενισχυμένη με συμπληρώματα φιστικιών. Σε αυτούς μετρήθηκε η συγκέντρωση στο πλάσμα νευροτροφικών παραγόντων (BDNF) που σχετίζονται με διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης, όπως το Alzheimer και η κατάθλιψη. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες των δύο ομάδων που ακολούθησαν τη Μεσογειακή διατροφή είχαν μικρότερο ποσοστό ρίσκου εμφάνισης μιας πνευματικής πάθησης και συσχετίστηκαν με βελτίωση των συγκεντρώσεων στο πλάσμα των BDNF.

Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι όντως η Μεσογειακή διατροφή μπορεί να βοηθήσει και στη διατήρηση της πνευματικής λειτουργίας, όταν αυτή εφαρμόζεται όσο πιο πιστά είναι δυνατόν.

Διαβάστε επίσης: Η μεσογειακή διατροφή κάνει καλό μόνο στους πλούσιους!

* H Eιρήνη Κοντοπίδου είναι Κλινικός Διαιτολόγος, με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση (M.Sc.) στην χημεία και τεχνολογία τροφίμων. Εργάζεται ως ακαδημαϊκή υπεύθυνη του προγράμματος Διαιτολογίας του Μητροπολιτικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης και παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες στο γραφείο της στην Πυλαία Θεσσαλονίκης. Το άρθρο της δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

Previous ArticleNext Article

Τι μπορείς να φας χωρίς ενοχές όταν βλέπεις μπάλα στην τηλεόραση

Γράφει ο Πάρης Παπαχρήστος*

Είτε είστε φανατικοί ποδοσφαιρόφιλοι, είτε παρακολουθείτε ποδόσφαιρο μία στο τόσο για την παρέα, σίγουρα θα περάσετε αρκετό χρόνο μπροστά από την τηλεόραση. Και παρότι τους αγώνες, όταν ξεκινήσουν οι υποχρεώσεις των ομάδων, θα τους φάτε με το κουτάλι δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι θα χρειαστείτε και κανονικό φαγητό.

Είναι η τηλεόραση παράγοντας παχυσαρκίας;

Δυστυχώς υπάρχει αυξημένη συσχέτιση μεταξύ της τηλεόρασης και της εμφάνισης παχυσαρκίας και υπερβολικής παχυσαρκίας (super obesity) στους ενήλικες άνδρες, όπως και στα παιδιά. Άτομα που παρακολουθούν περισσότερες από τρεις ώρες τηλεόραση την ημέρα έχουν διπλάσια τάση παχυσαρκίας από εκείνα που παρακολουθούν λιγότερο από μια ώρα. Έρευνες έρχονται να προσθέσουν ότι 2 ώρες παραπάνω τηλεόραση την ημέρα αυξάνουν κατά 23% τη συχνότητα παχυσαρκίας και κατά 14% την πιθανότητα εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.

Πού οφείλεται η συσχέτιση της τηλεόρασης με την παχυσαρκία;

Υψηλή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε θερίδες και λιπαρά

Ο τηλεθεατής συνηθίζει παράλληλα με την τηλεόραση να καταναλώνει τροφές πλούσιες σε θερμίδες, κορεσμένα λιπαρά και αλάτι. Παρατηρείται δηλαδή αύξηση τροφίμων fast food όπως πίτσες, γύρος, σουβλάκια και τηγανιτές πατάτες και τροφές ή σνακ όπως πατατάκια και ξηροί καρποί. Το μέτρο στην ποσότητα ενδείκνυται σε αυτές τι περιπτώσεις, ενώ είναι προτιμότερη η κατανάλωση σπιτική πίτσας με ποικιλία λαχανικών, αποφεύγοντας τα αλλαντικά και η επιλογή της αλάδωτης πίτας με σουβλάκια κοτόπουλο.

Αυξημένη πρόσληψη ζάχαρης

Υπερβολική κατανάλωση αναψυκτικών και καφέδων, που αυξάνουν την πρόσληψη της ζάχαρης. Η ζάχαρη βρίσκεται «κρυμμένη» σε πολλές τροφές και δίνει πολλές άχρηστες θερμίδες (δίνει 4 θερμίδες ανά γραμμάριο-1 κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη δίνει 20 θερμίδες). Μπορείτε να καταναλώσετε μέχρι 2 κουταλάκια ζάχαρη την ημέρα. Προτιμήστε την μαύρη ζάχαρη από τα άλλα τα υποκατάστατα.

Αυξημένες ποσότητες αλκοόλ

Αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ και κυρίως μπύρας παρατηρείται στην περίοδο των αθλητικών διοργανώσεων. Το αλκοόλ είναι πλούσιο σε θερμίδες (δίνει 1 γρ=7 θερμίδες). Αποφύγετε την κατάχρηση. Περιοριστείτε σε 1-2 ποτήρια μπύρας, όταν θέλετε να πιείτε.

Μειωμένη φυσική δραστηριότητα

Μειωμένη φυσική δραστηριότητα λόγω της καθιστικής ζωής, αποτελεί ένα σοβαρό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης στεφανιαίας νόσου. Αυτός ο κίνδυνος αυξάνεται όταν η πολύωρη παρακολούθηση συνοδεύεται από κάπνισμα. Ο μεταβολικός ρυθμός είναι χαμηλότερος όταν βλέπουμε τηλεόραση σε σύγκριση με το διάβασμα ή την οδήγηση. Η σωματική άσκηση ακόμη και σε μικρό βαθμό, όπως 30 λεπτά γρήγορο περπάτημα βοηθάει σημαντικά και μειώνει τον κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και παχυσαρκία.

Διαφημίσεις προϊόντων χαμηλής διατροφικής αξίας

Σε τόσο μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, όπως το μουντιάλ, οι τηλεοπτικές διαφημίσεις για τρόφιμα αποτελούν το μέσο προβολής για προϊόντα χαμηλής διατροφικής ποιότητας με αποδέκτες κυρίως τους έφηβους. Η αποτελεσματικότητα των διαφημίσεων σχετικά με την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών παρουσιάζεται ανάγλυφη σε σχετική έρευνα του ΙΝ.ΚΑ, όπου αναφέρει ότι «κατά 965% αυξήθηκε την τελευταία 15ετία η συμμετοχή του έτοιμου φαγητού στη διατροφή του μέσου Έλληνα. Παράλληλα, από το 1993 μέχρι σήμερα, η κατανάλωση έτοιμων τροφίμων απογειώθηκε κατά 231%».

Όταν βλέπεις μπάλα στην τηλεόραση η καρδιά σου χτυπάει σαν να τρέχεις!

Ποιες τροφές καταναλώνουμε κατά τη διάρκεια ενός αγώνα;

Συνηθισμένες/προτεινόμενες τροφές κατά τη διάρκεια ενός αγώνα

Τροφές/Ποσότητες Θερμίδες Περιγραφή Τροφής Σχόλιο Διατροφολόγου
1 κομμάτι πίτσα σπέσιαλ 120 g 320 Ζαμπόν, μπέικον, πεπερόνε, μανιτάρια, πιπεριές, τυρί ντομάτα Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
1 κομμάτι πίτσα σπιτική 190 Μανιτάρια, πιπεριές, τυρί και ζαμπόν χαμηλά σε λιπαρά, φρέσκια ντομάτα Πολύ καλή επιλογή. Έχει λιγότερες θερμίδες και πολύ λίγα κορεσμένα λιπαρά.
1 πίτα κλασσική 505 Λαδωμένη πίτα, γύρο χοιρινό, πατάτες, τζατζίκι/σως, κρεμμύδι, ντομάτα Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
1 πίτα light 240 Αλάδωτη πίτα, καλαμάκι κοτόπουλο, ντομάτα, κρεμμύδι Συγκριτικά με το κλασσικό περιέχει λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Πατάτες τηγανητές 200 g 565 Πατάτες, λάδι Δεν συνιστώνται. Περιέχουν πολλά κακής ποιότητας λιπαρά και θερμίδες.
1 σακουλάκι πατατάκια 100 g 500 Πατάτες, φυτικό έλαιο, αλάτι Να τα αποφύγουμε. Έχουν πολλές θερμίδες και είναι φτωχά σε θρεπτικά συστατικά.
Ξηροί καρποί 100 g 570 Φιστίκια αράπικα, αμύγδαλα κ.α Να καταναλωθούν με μέτρο. Έχουν πολλές θερμίδες, αλλά περιέχουν καλής ποιότητας λίπος.
Ποπ κορν 100 g 250 Καλαμπόκι σε αντικολλητικό σκεύος (χωρίς λάδι ή βούτυρο), αλάτι Προτιμήστε τα. Είναι μια καλή επιλογή αν παρασκευαστούν χωρίς λιπαρή ουσία και με λίγο αλάτι.
1 μπωλ φρουτοσαλάτα 180 3 μέτρια φρούτα εποχής (10-12 κεράσια, 270 g πεπόνι, 1 ροδάκινο) Προτιμήστε την. Προσφέρει λίγες θερμίδες και πολλές βιταμίνες στον οργανισμό.
1 κουτάκι μπύρα 330 ml 115 5% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
1 ποτήρι κρασί 100 ml 84 12% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
ουίσκι 50 ml 140 40% αλκοόλ Να καταναλωθεί με μέτρο.
1 κουτάκι κόκα κόλα 330 ml 139 Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλές θερμίδες και ζάχαρη.
1 κουτάκι κόκα κόλα light 330 ml 1 Να καταναλωθεί με μέτρο. Δεν έχει θερμίδες, περιέχει γλυκαντικές ουσίες.
1 κουτάκι σόδα 330 ml 0 Νερό, διοξείδιο του άνθρακα, διττανθρακικό νάτριο Προτιμήστε την σε σχέση με άλλα αναψυκτικά.
Ανθρακούχο φυσικό νερό 0 Προτιμήστε το σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο αναψυκτικό ή ποτό.
Παγωτό 200 g 500 Παγωτό σοκολάτα με σιρόπι Προσέξτε την ποσότητα και τη συχνότητα. Είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη.
Παγωτό light 200 g 176 Παγωτό από άπαχο γάλα χωρίς ζάχαρη (0%+0%) Να καταναλωθεί με μέτρο. Έχει λιγότερες θερμίδες, γλυκαντικές ουσίες
Ποικιλία αλλαντικών-τυριών (ατομική) 550 75 g κίτρινο τυρί, 30 g φέτα, 60 g ζαμπόν, 60 g σαλάμι αέρος/λουκάνικο, 5 ελιές, αγγουράκι Δεν συνίσταται. Περιέχει πολλά κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία αλλαντικών-τυριών light (ατομική) 350 75 g κίτρινο τυρί, 45 g άσπρο τυρί, 45 g γαλοπούλα καπνιστή, 45 g ζαμπόν (όλα τα παραπάνω χαμηλά σε λιπαρά), 5 ελιές, αγγουράκι Περιέχει λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία θαλασσινών (ατομική) 700 4 κομματάκια καλαμαράκια τηγανητά, 1 μέτριο πλοκάμι χταπόδι ψητό/ξυδάτο, 4 γαρίδες τηγανητές, 10 μαρίδες τηγανητές, αγγουράκια Δεν συνίσταται. Είναι τηγανισμένα και περιέχουν κακής ποιότητας λιπαρά και θερμίδες.
Ποικιλία θαλασσινών light (ατομική) 250 1 μέτριο πλοκάμι χταπόδι ψητό/ξυδάτο, 4 γαρίδες βραστές, 5 γαύροι ξυδάτοι, 6 γυαλιστερές, αγγουράκια Προτιμήστε την γιατί προσδίδει λιγότερες θερμίδες και ελάχιστο λίπος.

Ποιες τροφές να προτιμήσουμε;

Σύγκριση μεταξύ των γευμάτων ενός ποδοσφαιρόφιλου που δεν προσέχει την διατροφή του και ενός που την προσέχει. Όταν για βραδινό καταναλώνεται «γίγας» γεύμα (3020 kcal), κατά μέσο όρο 4 φορές την εβδομάδα αντί για κανονικό γεύμα, περίπου 700 θερμίδων, οδηγεί σε αύξηση του σωματικού βάρους κατά 1,4 κιλά την εβδομάδα. Οι συνέπειες, μιας τέτοιας απότομης μεταβολής του βάρους, στην υγεία του ατόμου είναι σοβαρές και αφορούν κυρίως στην αύξηση των λιπιδίων του αίματος και εναπόθεση λίπους στο σώμα και άλλων πιθανών νοσημάτων.

Τρόφιμο Ενέργεια (kcal)
1 πίτσα special μεσαίου μεγέθους (8 κομμάτια) 2560
4 κουτάκια μπύρα 460
 Σύνολο 3020

Εναλλακτικά, μια πιο ελαφριά εκδοχή.

Τρόφιμο Ενέργεια (kcal)
½ σπιτική πίτσα 760
2-3 σόδες 0,0
1 φρουτοσαλάτα 180
Σύνολο 940

Εν κατακλείδι, στο χέρι μας είναι να απολαύσουμε τους αγώνες, δίχως όμως καταχρήσεις και υπερβολές στην διατροφή μας. Ιδιαίτετρη προσοχή πρέπει να δοθεί σε άτομα με καρδιαγγεικές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη, δυσλιπιδαιμίες, παχυσαρκία κ.λ.π.

Διαβάστε επίσης: Τρέξιμο και ποδόσφαιρο βάζουν… γκολ στον καρκίνο του προστάτη!

* Ο Πάρης Παπαχρήστος παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες τροποποίησης διατροφικής συμπεριφοράς για πάνω από 15 χρόνια, συμβάλλοντας σε βελτίωση της ποιότητας ζωής.  Ως πτυχιούχος Διαιτολόγος Διατροφολόγος, M.Sc. έχει ευρύτερη επιστημονική γνώση, η οποία συνδυάζεται στις διαιτολογικές συνεδρίες με την προσωπική του εμπειρία. Δείτε άρθρα του στο diaitologos.gr

Τροφές και ροφήματα που σας… τρώνε την ενέργεια!

Υπάρχουν τροφές που βοηθούν στο αδυνάτισμα, αλλά και κάποια τρόφιμα που μας εξαντλούν και πρέπει να ελαττώσουμε.

Πρέπει να γνωρίζετε τα τρόφιμα που «τρώνε» την ενέργειά μας, και ακόμα και αν ανήκουν σε αυτά που δεν έχουν ημερομηνία λήξης, πρέπει να σκέφτεστε διπλά πριν τις καταναλώσετε.

Καφές

Οσο και αν κανείς θα πίστευε το αντίθετο, η καφεΐνη τελικά εξαντλεί τον οργανισμό. Και αυτό γιατί είναι ένα χημικό διεγερτικό που μας κάνει να βρισκόμαστε σε εγρήγορση μεν, ωστόσο όταν η επιρροή της περνά αφήνει πίσω της ένα αίσθημα μεγαλύτερης κούρασης…

Τροφές για μέγιστη ενέργεια, αντοχή και αποκατάσταση

Αλκοόλ

Τα σημάδια της εξάντλησης που προκαλεί στον οργανισμό το αλκοόλ τα έχουν δει όλοι. Το πρωί μετά από ένα τρελό ξενύχτι είναι πάντα… δύσκολο. Και αυτό γιατί ο οργανισμός προσπαθεί να επεξεργαστεί και να μεταβολίσει το αλκοόλ με αποτέλεσμα να εξαντλείται.

Ψωμί

Τα ψωμιά από κατεργασμένο αλεύρι περιέχουν πολλούς υδατάνθρακες αλλά όχι από αυτούς που βοηθούν στη διατήρηση μιας σταθερής ροής ενέργειας.

Τροφές που σου δίνουν ενέργεια αλλά όχι βάρος

Επεξεργασμένα δημητριακά

Όπως και το ψωμί έτσι και τα δημητριακά εξαντλούν τον οργανισμό. Πολύ περισσότερο αν περιέχουν ζάχαρη που απελευθερώνει ινσουλίνη στο σώμα, η οποία με τη σειρά της απελευθερώνει το αμινοξύ τρυπτοφάνη στον εγκέφαλο, το οποίο προκαλεί υπνηλία.

Διαβάστε επίσης: Τροφές που δεν ξέρατε ότι πρέπει να αποφεύγετε όταν κάνει ζέστη

x
Send this to a friend