Υπερκόπωση και προπόνηση: Συμπτώματα και αντιμετώπιση

Γράφει ο Παύλος Κοθωνίδης, Γυμναστής, Καβάλα*

Η υπερκόπωση που σχετίζεται με την προπόνηση χαρακτηρίζεται ως υπερπροπόνηση και είναι αποτέλεσμα πολύ συχνών και έντονων επιβαρύνσεων που οδηγούν σε μειωμένη ικανότητα απόδοσης.

Η ανεπαρκής αποκατάσταση από την δύσκολη προπόνηση οδηγεί το σώμα σε μια αποτυχούσα προσαρμογή, το σώμα αποτυγχάνει να αντισταθμίσει την πίεση που τοποθετείται σε αυτό, και οδηγείτε στη μειωμένη απόδοση.

Η προπόνηση είναι ο εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας, για να γίνει μια από τις πρωταρχικές αιτίες κούρασης. Υπάρχουν όμως πολλοί άλλοι παράγοντες και διαφέρουν από αθλητή σε αθλητή και καθιστούν τη διάγνωση δύσκολη, καθιστώντας την πρόληψη ακόμα σημαντικότερη.

Τι είναι η ενεργειακή ανεπάρκεια για τους αθλούμενους και τι κινδύνους κρύβει

Πόσες μορφές υπερκόπωσης απο προπόνηση υπάρχουν;

Μπορεί να γίνει διάκριση δύο μορφών υπερκόπωσης λόγω προπόνησης, παρόλο που το κύριο σύμπτωμα και των δύο μορφών είναι η μείωση της ικανότητας απόδοσης σε ένα συγκεκριμένο αγώνισμα. Η διάκριση αυτή, καθορίζεται με βάση το νευρικό σύστημα και αποτελείται από:

Υπερκόπωση με συμπτώματα συμπαθητικοτονίας, όπου σημειώνεται αύξηση του μεταβολισμού και των καρδιακών παλμών και υπεροχή των διαδικασιών διέγερσης του νευρικού συστήματος, δηλαδή υπεροχή του συμπαθητικού νευρικού συστήματος:

·         Διαταραχή του ύπνου

·         Μειωμένη όρεξη για φαγητό

·         Τάση για πονοκέφαλο

·         Απώλεια σωματικού βάρους

·         Αφύσικη υπέρπνοια κατά τη διάρκεια της άσκησης

·         Υψηλή διεγερσιμότητα

·         Καθυστερημένη επαναφορά της καρδιάς στους φυσιολογικούς παλμούς μετά την άσκηση

Υπερκόπωση με συμπτώματα παρασυμπαθητικοτονίας, όπου σημειώνεται υπεροχή των διαδικασιών αναστολής του νευρικού συστήματος, όπως βραδυκαρδία, δηλαδή υπεροχή του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος.

Σε αυτή την περίπτωση, δεν παρατηρούνται ιδιαίτερα ασυνήθιστα και χαρακτηριστικά συμπτώματα. Σε συνθήκες ηρεμίας και κατά τη διάρκεια της κανονικής προπόνησης οι αθλητές δεν αντιλαμβάνονται τη μείωση της απόδοσης που προκαλείται λόγω της υπερπροπόνησης και γι’αυτό, είναι δύσκολη η διάγνωσή της.

Overtraining ≠ Overreaching

Το overreaching αναφέρεται στην οξεία και προγραμματισμένη περίοδο (συνήθως 2 έως 6 εβδομάδες) αυξημένης έντασης και όγκου προπόνησης, όπου τα σημάδια κόπωσης είναι επίσης εμφανή αλλά εφόσον δεν γίνει προσπάθεια παράτασης αυτής της περιόδου, ΔΕΝ υπάρχουν μακροπρόθεσμα αρνητικές συνέπειες στην απόδοση. Αντιθέτως, ο σωστός σχεδιασμός της, μπορεί να αποτελέσει κλειδί για την πόρτα των στόχων μας.

Αντιμετώπιση της υπερκόπωσης

Η πλήρης διακοπή της προπόνησης δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπιση της υπερκόπωσης, γιατί η έλλειψη επιβαρύνσεων μπορεί να επιδεινώσει τη συνολική κατάσταση. Επίσης δεν θα πρέπει να συνεχίζονται οι ίδιες υψηλές προπονητικές επιβαρύνσεις, γιατί τότε εντείνεται το πρόβλημα.

Μπορείς να κάνεις κάθε μέρα προπόνηση;

Εάν αναγνωριστούν τα συμπτώματα της υπερπροπόνησης όπου παρατηρείται συμπαθητικοτονία, είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί σχετικά εύκολα, μέσα σε 1-2 εβδομάδες μειώνοντας και διαφοροποιώντας την προπόνηση, ενδεχομένως σε συνδυασμό με αλλαγή περιβάλλοντος, φυσικοθεραπείες, αρκετό ύπνο και φυσικά σωστή διατροφή. Όταν αρχίσει ξανά η συστηματική προπόνηση, μετά την εξαφάνιση των συμπτωμάτων υπερκόπωσης, η επιβάρυνση και ιδιαίτερα η ένταση της επιβάρυνσης θα πρέπει να αυξάνονται σταδιακά και πολύ προσεκτικά.

Η αντιμετώπιση της υπερκόπωσης από λανθασμένη προπόνηση, με συμπτώματα παρασυμπαθητικοτονίας παρουσιάζει μεγαλύτερα προβλήματα, γιατί είναι δύσκολη η διάγνωσή της. Οι αθλητές συνήθως παρουσιάζουν μειωμένη θέληση, μειωμένη ικανότητα δραστηριοποίησης και ελλιπές αγωνιστικό πνεύμα. Επειδή αυτού του είδους η υπερπροπόνηση οφείλεται κυρίως στην λανθασμένη προπόνηση, η καταπολέμησή της έγκειται κυρίως στην ιδανική διαμόρφωση της προπόνησης και στην πρόληψη εμφάνισής της. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στα ακόλουθα σημεία:

  • Πλήρης σχεδιασμός και δόμηση της προπόνησης με την ανάλογη περιοδικότητα.
  • Αποφυγή συσσώρευσης της κόπωσης μετά από υψηλές επιβαρύνσεις, επαρκής αποκατάσταση, σωστή εναλλαγή μεταξύ επιβάρυνσης και ανάληψης.
  • Αποφυγή μονοτονίας και προπονητικών στερεοτύπων
  • Συνεργασία μεταξύ προπονητών, αθλητών, γιατρών που να βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη.
  • Αιματολογικές εξετάσεις. Κρίνονται αναγκαίες για τη γενική εικόνα των δεικτών υγείας και συνεπώς της σωματικής μας κατάστασης.

Διαβάστε επίσης: Μήπως υπερπροπονείσαι; Κάνε το τεστ σε τρία δευτερόλεπτα

Πηγή: www.fmh.gr

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

Previous ArticleNext Article

Δέκα μύθοι για τη γυμναστική που δεν πρεπει να παίρνεις στα σοβαρά

Πώς θα επιλέξετε τον τύπο άσκησης που σας ταιριάζει

Είναι πολύ διαδεδομένο φαινόμενο: άπειροι άνθρωποι που δεν είναι εξοικειωμένοι με την συστηματική γυμναστική αλλά για τους δικούς τους λόγους θέλουν να αρχίζουν να γυμνάζονται συστηματικά, αδυνατούν να το πετύχουν.

Ξεκινάνε για κάποιο καιρό να γυμνάζονται αλλά συχνά τα παρατάνε, δεν μπορούν να προσαρμοστούν σε αυτό τον τρόπο ζωής. Όταν το ξαναπαίρνουν απόφαση αρχίζουν εκ νέου τη γυμναστική αλλά ούτε αυτή η προσπάθειά τους έχει αποτέλεσμα. Και αυτό επαναλαμβάνεται συνέχεια.

Αν ανήκεις σε αυτή την κατηγορία δεν χρειάζεται να νιώθεις τύψεις. Ναι, σου λείπει η αποφασιστικότητα και η θέληση αλλά στο χέρι σου είναι αυτό να διορθωθεί. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο δεν χρειάζεται να αυτομαστιγώνεσαι.

Μπορεί να υπάρχουν διάφοροι μύθοι αναφορικά με την γυμναστική που κυκλοφορούν και ενισχύουν την ανασφάλειά σου αλλά δεν είναι τίποτα παραπάνω από αυτό: μύθοι.

Να μερικοί που δεν πρέπει να παίρνεις στα σοβαρά:

Μύθος 1: Η γυμναστική είναι «φυσιολογική»

Κάθε φορά που κινείσαι για το παραμικρό κάνεις προβαίνεις σε μια φυσική δραστηριότητα. Αντίθετα, η γυμναστική είναι μια υπερδιογκωμένη εκδοχή της φυσικής δραστηριότητας που έχει ως απώτερο στόχο την βελτίωση της φυσικής σου κατάστασης. Μπορεί να νομίζεις πως είναι «φυσικό» να γυμνάζεσαι αλλά στην πραγματικότητα είναι μια συνήθεια του «μοντέρνου ανθρώπου». Για εκατομμύρια χρόνια οι άνθρωποι προβαίνουν σε φυσικές δραστηριότητες πάνω από το κανονικό μόνο για ένα λόγο: επειδή είναι αναγκασμένοι. Μόνο ο σύγχρονος άνθρωπος το κάνει εθελοντικά.

Μύθος 2: Το να αποφεύγεις τη γυμναστική σε κάνει τεμπέλη

Πόσοι άνθρωποι θα επιλέξουν να ανέβουν 5-6 ορόφους με τα πόδια αν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ασανσέρ; Προφανώς, η συντριπτική πλειονότητα. Σημαίνει αυτό ότι είναι όλοι τεμπέληδες; Όχι, σημαίνει απλά ότι ακολουθούν το φυσικό τους ένστικτο και δεν θέλουν να κουράζονται παραπάνω από το επίπεδο που είναι αναγκασμένοι να κουράζονται. Μην νιώθεις άσχημα για αυτό το φυσικό σου ένστικτο. Είναι φυσιολογικό.

Μύθος 3: Η καθιστική ζωή είναι το νέο τσιγάρο

Σίγουρα θα έχεις διαβάσει ένα σωρό στατιστικές που ισχυρίζονται πως το να καθόμαστε πολύ μας σκοτώνει. Σίγουρα η υπερβολική ακινησία είναι ανθυγιεινή αλλά δεν χρειάζεται να δαιμονοποιούμε μια συνήθεια τόσο φυσική όσο το… καθισιό. Οι άνθρωποι κάθε κουλτούρας κάθονται πολύ. Άλλωστε υπάρχει και η θετική πλευρά σε αυτό. Μελέτες έχουν δείξει πως το να κάθεσαι για πολύ ώρα και να σηκώνεσαι για να ξεμουδιάσεις κάθε 10 με 15 λεπτά ενεργοποιεί τον μεταβολισμό.

Τρεις διατροφικοί μύθοι για όσους θέλουν να χάσουν περιττά κιλά

Μύθος 4: Οι πρόγονοί μας ήταν πιο γυμνασμένοι και πιο γρήγοροι από εμάς

Ένας πολύ κοινός μύθος ισχυρίζεται πως αν άνθρωπος δεν ζούσε στον σύγχρονο πολιτισμό θα ήταν γεννημένος υπεραθλητής, απίστευτα δυνατός, υπερβολικά γρήγορος και μαραθωνοδρόμος από τη φύση του. Άλλωστε κάτι τέτοιο ήταν και οι προγονοί μας. Σωστά; Λάθος. Αν εξαιρεθεί το γεγονός πως η φυσική τους κατάσταση ήταν καλύτερη εξαιτίας της χειρωνακτικής εργασίας δεν ήταν ούτε περισσότερο γυμνασμένοι από έναν σύγχρονο άνθρωπο που κάνει χειρωνακτική εργασία ούτε γρήγοροι από φυσικού τους.

Μύθος 5: Το περπάτημα δεν σε βοηθάει να χάσεις βάρος

Αρκετά πρόσφατος αυτός ο μύθος, υποστηρίζει πως το περπάτημα σου ανοίγει την όρεξη με αποτέλεσμα να καταναλώνεις μετά από αυτό περισσότερες θερμίδες από όσες χάνεις. Μόνο που κάτι τέτοιο ισχύει περίπου για κάθε μορφή άσκησης. Γενικότερα άλλωστε, αν θες να χάσεις βάρος είναι αναγκαίο και το πρόγραμμα διατροφής. Από μόνη της η άσκηση δεν φτάνει.

Μύθος 6: Το τρέξιμο θα κάνει άτρωτα τα γόνατά σου

Η αλήθεια είναι πως όσο πιο άπειρος δρομέας είσαι τόσο περισσότερο κινδυνεύεις με τραυματισμό στα γόνατα, τα οποία άλλωστε είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητα. Όμως τα γόνατα δεν είναι κάτι σαν το… αυτοκίνητο που άμα το τρέξεις θα στρώσει. Αντίθετα, πάντα ένας δρομέας θα κινδυνεύει με τραυματισμό στα γόνατα, δεν είναι λίγοι άλλωστε εκείνοι που πάσχουν από οστεοαρθρίτιδες. Σίγουρα ο πιο έμπειρος δρομέας κινδυνεύει λιγότερο αλλά άτρωτα γόνατα δεν υπάρχουν.

Μύθος 7: Όσο μεγαλώνεις τόσο πιο άσκοπο είναι να γυμνάζεσαι

Κι όμως, το ακριβώς αντίθετο ισχύει: όσο περισσότερο μεγαλώνεις τόσο λιγότερο άσκοπο είναι να γυμνάζεσαι. Άπειρες μελέτες δείχνουν πως η άσκηση λειτουργεί πιο ευεργετικά στον οργανισμό σου και το σώμα σου όσο περισσότερο μεγαλώνεις και αυτό είναι απόλυτα λογικό με δεδομένο πως όσο πιο νέος είσαι τόσο πιο δυνατό από φυσικού του είναι το κορμί σου. Ο ανθρώπινος οργανισμός φθείρεται όσο μεγαλώνεις αλλά ποτέ δεν παύει να είναι δεκτικός στην άσκηση.

Μύθος 8: Υπάρχει ένα μίνιμουμ άσκησης που πρέπει πάντα να πιάνεις

Άλλοι λένε πως τα 150 λεπτά την εβδομάδα είναι το ελάχιστο που πρέπει να ασκείσαι. Άλλοι τοποθετούν τον πήχη στα 75 λεπτά την εβδομάδα. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καν ένα συγκεκριμένο όριο. Το πόσο «πρέπει» να ασκείσαι άλλωστε είναι ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που έχει να κάνει την φυσική σου κατάσταση, την ηλικία σου, το ιατρικό ιστορικό σου και άλλα πολλά. Συνεπώς, οικουμενική αλήθεια δεν υπάρχει.

Τρεις μύθοι για τον μεταβολισμό μας

Μύθος 9: Η θέληση είναι το παν

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην θέλει να γυμνάζεται συστηματικά αλλά αυτό δεν σημαίνει πως άπαντες το καταφέρνουν. Για την ακρίβεια, οι περισσότεροι αν και το θέλουν πολύ δεν τα καταφέρνουν. Άρα όχι, δεν μετράει η θέληση. Το κίνητρο είναι αυτό που μετράει. Με άλλα λόγια, όχι το ΠΟΣΟ το θέλεις αλλά το ΓΙΑΤΙ το θέλεις. Αν η ανταμοιβή είναι σημαντική, η πειθαρχία θα έρθει.

Μύθος 10: Η άσκηση είναι «φάρμακο» για τα πάντα

Η απουσία άσκησης μπορεί πράγματι να μας κάνει πιο επιρρεπείς σε διάφορες σωματικές ή ψυχολογικές ασθένειες. Όμως η άσκηση δεν είναι κάποιο είδος μαγικού χαπιού που γιατρεύει τα πάντα. Δεν σε κάνει άτρωτο και δεν σε προστατεύει από κάθε ασθένεια. Στην εποχή της πανδημίας ζούμε, αυτό θα έπρεπε να το ξέρουμε…

Διαβάστε επίσης: Οι εννιά μεγαλύτεροι διατροφικοί μύθοι για όσους τρέχουν

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

Πώς επηρεάστηκαν παγκοσμίως οι αθλητικές επιδόσεις την εποχή του Covid-19

Αν πριν το ξέσπασμα της πανδημίας του κορωνοϊού ήσασταν μέσα στην πειθαρχία κα την αποφασιστικότητα όσον αφορά την εκγύμνασή σας, αλλά μέσα στην εποχή του Covid-19 αυτό έχει αλλάξει, να ξέρετε ότι δεν είστε μόνοι.

Πρόκειται για μια παγκόσμια τάση, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Frontiers in Medicine».

Ερευνητές από 14 χώρες εξέτασαν σχεδόν 15.000 άτομα και αξιολόγησαν τις αλλαγές στην ψυχική και σωματική τους ευεξία μέσα από διάφορα ερωτηματολόγια.

Ψυχική υγεία και σωματική ευεξία σε… πτώση

Αυτό που διαπίστωσαν ήταν πως η ψυχική υγεία μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια του τελευταίου λοκ ντάουν. Για την ακρίβεια, αυξήθηκε σχεδόν κατά 45% σε σύγκριση με τα επίπεδα που ίσχυαν στην αρχή της πανδημίας.

Επίσης, η χαλαρή άσκηση μειώθηκε κατά 41%, ενώ κάπου τόσο μειώθηκε και η έντονη άσκηση. Τα αποτελέσματα ήταν υψηλότερα σε άτομα άνω των 70 ετών, τα οποία ήταν έως και 67% λιγότερο ενεργά σε σχέση με το παρελθόν.

Λόγω των βαθιά αρνητικών επιπτώσεων της καθιστικής συμπεριφοράς, οι ερευνητές αποκαλούν την εν λόγω αδράνεια «πανδημία μέσα σε μια πανδημία». Αυτό ισχύει κατά βάση επειδή προκαλεί έντονες μειώσεις στην ψυχική ευεξία, όπως δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης, Ζαν Γουίλκ, ερευνητής στο Τμήμα Αθλητικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Goethe της Φρανκφούρτης στη Γερμανία.

O κακός ύπνος και η υπερκόπωση αυξάνουν τον κίνδυνο για covid-19

Οι λόγοι…

«Τόσο ο αυξημένος κίνδυνος κατάθλιψης όσο και η μειωμένη σωματική δραστηριότητα επηρέασαν άτομα όλων των ηλικιών», είπε. «Αυτό ήταν ιδιαίτερα έντονο σε άτομα που ήταν ενεργά πριν από την πανδημία, αλλά λιγότερο ενεργά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου», συνέχισε,

Με άλλα λόγια, τα άτομα που βρίσκονταν σε υψηλότερα επίπεδα άσκησης πριν από την πανδημία είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να αισθανθούν αδιαθεσία και κατάθλιψη ακριβώς επειδή είχαν συνηθίσει στην πολλή δραστηριότητα, κάτι που εξαφανίστηκε όταν τέθηκαν σε εφαρμογή πολλοί περιορισμοί λόγω κορωνοϊού.

Το επόμενο στάδιο της μελέτης θα είναι να εκτιμηθεί εάν η σωματική δραστηριότητα επιστρέφει στα προ-πανδημικά επίπεδα. Ο Γουίλκ πάντως, τονίζει ότι με περισσότερους χώρους δημόσιας δραστηριότητας, όπως τα πάρκα και τα γυμναστήρια, να τίθονται εκ νέου στη διάθεση του κόσμου, είναι πιθανό οι άνθρωποι να ξαναρχίσουν τις προηγούμενες συνήθειες εκγύμνασης.

«Σε μελλοντικές πανδημίες θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας αυτό το αποτέλεσμα, να το αντιμετωπίζουμε ως μέρος της δημόσιας υγείας και να διατηρούμε τους χώρους δραστηριότητας προσβάσιμους όσο το δυνατόν περισσότερο», λέει ο Γουίλκ.

Διαβάστε επίσης: Η προπόνηση όταν νοσείς με COVID-19 είναι εξαιρετικά επικίνδυνη 

Ακολουθήστε το Run 'n Fun στο Google News

x
Send this to a friend