Ο Μαραθώνιος του Murakami, το τρέξιμο και αυτό το «κάτι» που πάντα μας τελειώνει

Υπάρχουν δυο ειδών αποστάσεις: αυτές που γράφει το ρολόι και αυτές που γράφονται στο μέσα σου. Μαραθώνιος ή όχι, δεν είναι αυτό που έχει σημασία.
Ο Haruki Murakami, κάπου ανάμεσα σε καφέδες, τσιγάρα που έκοψε απότομα και χιλιόμετρα σε δρόμους γύρω από το Τόκιο, το κατάλαβε νωρίς: για να γράφεις μυθιστορήματα για δεκαετίες, πρέπει πρώτα να μάθεις να τρέχεις χωρίς να αυτοκαταστρέφεσαι.

Κι εκεί, χωρίς να το φωνάζει, μας δίνει το πιο τίμιο μάθημα για βιώσιμο ρυθμό – αυτόν τον ρυθμό που δεν σε διαλύει, αλλά σε χτίζει.
Όχι μόνο ως δρομέα. Ως άνθρωπο.

Ο ίδιος το λέει απλά: όταν τρέχει, δεν τον νοιάζει τόσο η ταχύτητα, αλλά η απόσταση. Να βγει η διαδρομή. Να τελειώσει, αλλά να του μείνει και λίγη χαρά για την επόμενη μέρα. Σταματάει στο σημείο που θα μπορούσε να συνεχίσει λίγο ακόμα. Το κόβει πριν αδειάσει τελείως.

Κάπως έτσι γράφει και τα βιβλία του. Κάπως έτσι θα έπρεπε να κάνουμε κι εμείς τις προπονήσεις μας. Κι όμως, οι περισσότεροι από εμάς τρέχουμε σαν να πρέπει να τα χωρέσουμε όλα σε μία μόνο διαδρομή. Μία μόνο σεζόν. Έναν μόνο αγώνα.

Και μετά… καήκαμε.

“Βιώσιμος ρυθμός” δεν σημαίνει «χαλαρά». Σημαίνει «να αντέχεις να ξαναβγείς αύριο»

Στον κόσμο του agile και του lean (ναι, ακόμα κι αν σου ακούγονται corporate buzzwords), ο βιώσιμος ρυθμός είναι βασική αρχή: δουλεύεις έτσι ώστε να μπορείς να συνεχίσεις για καιρό. Όχι μέχρι να σβήσεις.

Το ίδιο και στο τρέξιμο:

• Δεν σημαίνει «τρέχω πάντα στο ίδιο λεπτό ανά χιλιόμετρο».
• Δεν σημαίνει «ποτέ δεν πιέζομαι».
• Σημαίνει ότι ξοδεύεις ενέργεια συνειδητά – στη σωστή ένταση, για τη σωστή διάρκεια, με στόχο να επανέλθεις την επόμενη μέρα λίγο καλύτερος, όχι μισός.

Ο Murakami το περιγράφει υπόγεια, σχεδόν ντροπαλά: άλλες μέρες τρέχει πιο γρήγορα «όταν το νιώθει», αλλά τότε μειώνει τον χρόνο. Άλλες μέρες απλά κρατάει ρυθμό, αυξάνει σταδιακά τα χιλιόμετρα και αφήνει την ευφορία του τερματισμού να τον τραβήξει ως την επόμενη προπόνηση.

Αν είσαι δρομέας, το έχεις ζήσει:
Εκείνη η μέρα που τελειώνεις το τρέξιμο και λες από μέσα σου «ανυπομονώ να ξαναβγώ». Αυτό είναι βιώσιμος ρυθμός. Όχι το «άλλη μια τέτοια προπόνηση και πουλάω τα παπούτσια στο Marketplace».

Ο ορισμός του «τερμάτισα»: το δικό σου Definition of Done

Κάπου εκεί μπαίνει και ένα από τα πράγματα που αξίζει να “κλέψεις” από τον κόσμο της δουλειάς στην προπόνηση:
Τι σημαίνει για σένα “έκανα τη δουλειά μου σήμερα”;

Για τον Murakami, όταν γράφει, σημαίνει λίγες ώρες απόλυτης συγκέντρωσης κάθε πρωί. Όχι δύο καλές σελίδες στις δύο βδομάδες «αν έχει έμπνευση».
Για το τρέξιμό του, σημαίνει να καλύψει μια συγκεκριμένη απόσταση – όχι να πιάσει ένα τυχαίο, ηρωικό pace για τα social.

Για σένα μπορεί να σημαίνει:

• «Σήμερα θα κάνω 8 χλμ, ό,τι και να γίνει, έστω και αργά».
• «Σήμερα κάνω ποιότητα, διαλειμματική, αλλά μόνο όση χρειάζεται – όχι να διαλυθώ για να γράψει ωραίο screenshot».
• «Σήμερα δεν τρέχω. Σήμερα το Definition of Done είναι ξεκούραση».

Ο βιώσιμος ρυθμός ξεκινά από εδώ:
Από το να ξέρεις πριν βγεις από την πόρτα τι θες από αυτή τη διαδρομή. Όχι να θυμηθείς στο 5ο χιλιόμετρο ότι «ε, ας το γυρίσω σε tempo, αφού πήρα μπρος». Αυτό είναι συνταγή για burnout, όχι για πρόοδο.

Ρυθμός ≠ cruise control. Είναι ανάσα – μέσα, έξω.

Ο Agile κόσμος λέει «constant pace indefinitely». Ο Murakami– και η ζωή – λένε κάτι πιο ανθρώπινο:
Ο ρυθμός σου ανεβοκατεβαίνει. Κι αυτό είναι ΟΚ, αρκεί να έχεις μοτίβο.

Στο τρέξιμο:

• δεν θα κάνεις κάθε βδομάδα προσωπικό ρεκόρ.
• δεν θα νιώθεις κάθε μέρα «θεός».
• δεν υπάρχει άνθρωπος που να είναι φρέσκος 12 μήνες τον χρόνο.

Όπως ο Murakami στήνει τη μέρα του με τελετουργίες – ξύπνημα νωρίς, 3-4 ώρες γράψιμο, τρέξιμο, δουλειές ρουτίνας, διάβασμα, ύπνος νωρίς – έτσι κι εμείς χρειαζόμαστε τελετουργίες ανάκαμψης:

• ένα συγκεκριμένο easy run που είναι «το reset σου».
• μια σταθερή μέρα ρεπό που δεν την «κλέβεις».
• μικρές προσωπικές ιεροτελεστίες πριν τον αγώνα (το ίδιο playlist, το ίδιο ζέσταμα, η ίδια βλαμμένη ευχή στον εαυτό σου στην εκκίνηση).

Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος έχει τρέξει πάνω από δύο δωδεκάδες μαραθώνιους και μια ultra 100χλμ, χωρίς σοβαρούς τραυματισμούς.
Δεν το έκανε επειδή είναι υπεράνθρωπος. Το έκανε επειδή βρήκε έναν ρυθμό ζωής που δεν τον πρόδωσε.

Και ναι, εδώ κάπου – παρεμπιπτόντως, εντελώς τυχαία, μην δίνεις σημασία – είναι που ερωτεύεσαι λίγο αυτή τη σχεδόν πεισματάρικη απλότητα με την οποία ένας άνθρωπος αποφασίζει:
«Θέλω να γράφω μυθιστορήματα για πολλά χρόνια. Άρα πρέπει να τρέχω. Άρα πρέπει να προσέχω το σώμα μου. Άρα πρέπει να αλλάξω ζωή».
Και το κάνει. Σαν να αλλάζει παπούτσια πριν το long run.

Το flywheel: μέχρι να γυρίσει ο τροχός (και να γράφει χιλιόμετρα μόνος του)

Ο Murakami γράφει ότι το δύσκολο δεν είναι να κρατήσεις το ρυθμό.
Το δύσκολο είναι να βάλεις το «flywheel» να αρχίσει να γυρνάει σε συγκεκριμένη ταχύτητα.

Στα “δρομικά”:

• Είναι οι πρώτες εβδομάδες που νιώθεις βαρύς, λαχανιάζεις νωρίς και σκέφτεσαι σοβαρά να το γυρίσεις σε padel.
• Είναι το πρώτο πρόγραμμα μαραθωνίου που σου φαίνεται σαν excel αδίστακτου προπονητή.
• Είναι οι πρώτοι μήνες που προσπαθείς να τρέξεις 4-5 φορές τη βδομάδα και η ζωή σού στήνει εμπόδια: δουλειά, παιδιά, νεύρα, ύπνος.

Κάπου εκεί, αν αντέξεις, κάτι αλλάζει.
Το σώμα σου «δέχεται» ότι τρέχεις. Η αναπνοή σου στρώνει. Η κούραση στο τέλος της μέρας γίνεται άλλη: όχι το τοίχος του «καίγομαι», αλλά η γλυκιά κούραση του «έκανα κάτι για μένα».

Και τότε:

• τα 5 γίνονται 8 χλμ, τα 8 γίνονται 12,
• το easy pace σου κατεβαίνει μισό λεπτό χωρίς να το κυνηγάς,
• και – το πιο σημαντικό – αν χάσεις μια μέρα, κάτι μέσα σου γκρινιάζει: όχι από ενοχή, αλλά επειδή σου λείπει.

Αυτό είναι το flywheel σε πλήρη λειτουργία.
Και αν είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου, θα καταλάβεις ότι αυτό που θες δεν είναι ένα τυχαίο μεγάλο personal best, αλλά μια ζωή που σε χωράει ως δρομέα.

Ο μαραθώνιος σαν μυθιστόρημα (και το αντίστροφο)

Ο Murakami λέει ότι για να γράψεις μυθιστόρημα χρειάζεσαι τρία πράγματα:

1. Ταλέντο – ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.
2. Συγκέντρωση – να κάθεσαι καθε μέρα και να επιστρέφεις στο ίδιο κείμενο.
3. Αντοχή – να μπορείς να το κάνεις αυτό μήνες, χρόνια, χωρίς να σβήσεις.

Στον μαραθώνιο, το τρίτο είναι αυτό που κάνει τη διαφορά.
Όχι το ταλέντο. Η αντοχή. Και η αντοχή δεν είναι μόνο στο VO2 max. Είναι στο μυαλό, στο «γιατί το κάνω αυτό;».

Ο ίδιος άρχισε να τρέχει στα 33, όταν κατάλαβε ότι αν θέλει να ζήσει πολλά χρόνια ως συγγραφέας, «κολλημένος» σε μια καρέκλα, πρέπει να κρατήσει το σώμα του ζωντανό. Έκοψε τα 60 τσιγάρα τη μέρα, μετακόμισε έξω από το κέντρο, άρχισε να τρέχει κάθε πρωί.

Εσύ μπορεί να μην γράφεις μυθιστορήματα. Αλλά:

• έχεις τη δουλειά σου,
• έχεις μια οικογένεια ή μια ζωή που απαιτεί από σένα να είσαι εκεί,
• έχεις μια ψυχολογία που δεν αντέχει άλλα «burnout».

Αν κάτι μας διδάσκει ο Murakami είναι αυτό:
το τρέξιμο δεν είναι απόδραση από τη ζωή – είναι τρόπος να αντέξεις τη ζωή.
Και αυτό δεν συμβαίνει όταν κάνεις ηρωικές προπονήσεις, αλλά όταν βρίσκεις εκείνον τον ρυθμό που μπορείς να υπηρετήσεις για χρόνια. Με αγάπη, όχι με μίσος.

Πώς το κάνεις πράξη: μικρός οδηγός βιώσιμου ρυθμού pace για δρομείς

Όμορφα όλα τα φιλοσοφικά, αλλά ας το φέρουμε λίγο στο πεζοδρόμιο.
Μερικές πρακτικές ιδέες – σαν μικρές Murakami-κές σημειώσεις στο ημερολόγιο προπόνησής σου:

1. Διάλεξε την απόσταση, όχι το pace.
   Στις περισσότερες προπονήσεις (ειδικά τις long), ξεκίνα λέγοντας «σήμερα κάνω Χ χιλιόμετρα». Όχι «σήμερα θέλω 5:10». Το pace θα έρθει μόνο του.
2. Τελείωνε με την όρεξη να μπορούσες λίγο ακόμα.
   Όπως σταματά ο Μουρακάμι στο γράψιμο: κόψε την προπόνηση στο σημείο που θα μπορούσες να συνεχίσεις λίγο ακόμα. Αυτή η μικρή «πείνα» είναι καύσιμο για αύριο.
3. Βάλε ρυθμό στις εβδομάδες σου, όχι στις μέρες σου.
   Μια εβδομάδα μπορεί να είναι:
   – 3 easy runs
   – 1 προπόνηση ποιότητας
   – 1 long
   – 1-2 μέρες ρεπό ή cross-training
   Αυτό είναι sustainability. Όχι «τρέχω 7/7 μέχρι να με μαζέψουν».
4. Δέξου ότι το terrain αλλάζει.
   Άλλη ταχύτητα σε επίπεδο δρόμο, άλλη σε ανηφόρες, άλλη όταν η ζωή σου είναι «trail»: μωρά που δεν κοιμούνται, δουλειές που σε τρώνε. Ρύθμισε ανάλογα. Δεν είναι ήττα, είναι στρατηγική.
5. Φτιάξε τελετουργίες ανάκαμψης.
   Ένα συγκεκριμένο stretching 10 λεπτά. Μια βόλτα μόνο περπάτημα. Ένα ζεστό ντους και 5 λεπτά σιωπής. Μικρά «κλείσιμο κεφαλαίου» για κάθε προπόνηση.
6. Κράτα ημερολόγιο – έστω μίνι.
   Δεν χρειάζεται να γράφεις μυθιστόρημα. Μερικές λέξεις δίπλα στο workout: «βαρύς», «ανάσα οκ», «πέταγα». Αυτό είναι το δικό σου προσωπικό What I Talk About When I Talk About Running.
7. Μη ζητάς από κάθε τρέξιμο να σε «σώσει».
   Μερικές διαδρομές είναι βαρετές, μονότονες, άχρωμες. Κι όμως, αυτές χτίζουν τον runner που τρέχει τις μαγικές μέρες. Ούτε η λογοτεχνία είναι μόνο κορυφαία κεφάλαια. Έχει και σελίδες-γέφυρες.

Στο τέλος της μέρας, θέλεις να συνεχίσεις να αγαπάς το τρέξιμο

Ο Murakami λέει πως ο στόχος της άσκησης είναι να τον κρατά σε φόρμα για να μπορεί να γράφει.
Ο δικός σου στόχος ποιος είναι;
Να κάνεις ένα μεγάλο Personal Best; Να τερματίσεις τον πρώτο μαραθώνιο; Να καθαρίζει το μυαλό σου 3-4 φορές τη βδομάδα;

Ό,τι κι αν είναι, έχει ένα κοινό παρανομαστή:
Δεν γίνεται να το πετύχεις αν μισήσεις το τρέξιμο στην πορεία.

Γι’ αυτό, την επόμενη φορά που θα ανοίξεις την πόρτα να βγεις:

• Μην σκέφτεσαι μόνο το σημερινό run.
• Σκέψου τι ρυθμό ζωής χτίζεις.
• Σκέψου αν ο τρόπος που τρέχεις σήμερα σε φέρνει πιο κοντά σ’ έναν εαυτό που, σε δέκα χρόνια από τώρα, θα λέει:
  «Τρέχω ακόμα. Και, κατά βάθος, το απολαμβάνω».

Κάπου εκεί, μέσα στο σκοτάδι μιας πρωινής διαδρομής ή στο φως ενός απογευματινού 5K μετά τη δουλειά, ίσως ακούσεις κι εσύ αυτό που ακούει ο Μουρακάμι:
τον ήσυχο, πεισματάρικο ρυθμό ενός σώματος και ενός μυαλού που δεν βιάζονται, αλλά δεν σταματούν.

Και αυτός, όσο κι αν το παίζει χαμηλόφωνος, είναι ο πιο ερωτεύσιμος ρυθμός που μπορείς να βρεις.

Iο

• Share: