Αλάτι στον ιδρώτα: πόσο χάνεις και πώς το μετράς
Η συγκέντρωση νατρίου στον ιδρώτα διαφέρει πολύ από δρομέα σε δρομέα. Δες τον τύπο της απώλειας, έξι σημάδια αυτοελέγχου και πότε έχει νόημα ένα τεστ ιδρώτα.

Φαντάσου δύο δρομείς που τρέχουν την ίδια διαδρομή, με την ίδια θερμοκρασία και τον ίδιο ρυθμό, και ο ένας τελειώνει με άσπρα σημάδια πάνω στο καπέλο ενώ ο άλλος με καθαρό. Η διαφορά δεν είναι η φόρμα ή η προσπάθεια. Είναι το πόσο αλάτι στον ιδρώτα χάνει ο καθένας, και το νούμερο αυτό μπορεί να διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Το νούμερο που αλλάζει από δρομέα σε δρομέα
Η Precision Hydration, εταιρεία που πουλά προϊόντα ηλεκτρολυτών και δημοσιεύει σχετικούς οδηγούς, αναφέρει στο άρθρο της για την εκτίμηση της απώλειας νατρίου ότι οι μετρήσεις που έχει κάνει σε πάνω από 30.000 τεστ ιδρώτα δείχνουν συγκέντρωση νατρίου από περίπου 200 έως πάνω από 2.300 mg ανά λίτρο. Δηλαδή διαφορά σχεδόν δεκαπλάσια. Ο μέσος όρος που δίνει είναι περίπου 950 mg/λίτρο.
Το TrainingPeaks δίνει παρόμοια εικόνα με πιο στρογγυλά νούμερα: κάποιοι αθλητές χάνουν μόλις 200 mg νατρίου ανά λίτρο ιδρώτα, ενώ περίπου ένας στους πέντε χάνει πάνω από 1.500 mg/λίτρο. Οι δύο πηγές συμφωνούν σε αυτό που μετράει: δεν υπάρχει «κανονικός» δρομέας.
Η απλή αριθμητική πίσω από την απώλεια
Η απώλεια νατρίου ανά ώρα είναι ο ρυθμός ιδρώτα (λίτρα την ώρα) επί τη συγκέντρωση νατρίου (mg ανά λίτρο). Το παράδειγμα της πηγής: 1 λίτρο την ώρα με 1.200 mg/λίτρο σημαίνει 1.200 mg νατρίου ανά ώρα. Με το ίδιο 1 λίτρο και 500 mg/λίτρο η απώλεια πέφτει στα 500 mg (απλός πολλαπλασιασμός πάνω στον ίδιο τύπο).
Ο λόγος που σε αφορά: η συγκέντρωση του νατρίου στον ιδρώτα, σύμφωνα και με τις δύο πηγές, είναι σε μεγάλο βαθμό σταθερή στους ενήλικες. Αν τη μάθεις μία φορά, ισχύει για χρόνια. Αυτό που αλλάζει από μέρα σε μέρα είναι πόσο ιδρώνεις, δηλαδή η θερμοκρασία, η ένταση και η διάρκεια.

Έξι σημάδια ότι ο ιδρώτας σου είναι αλμυρός
Η Precision Hydration προτείνει έναν γρήγορο αυτοέλεγχο με έξι ερωτήσεις. Μετράς πόσα ισχύουν για σένα:
- Βλέπεις λευκά κρυσταλλικά σημάδια αλατιού στα ρούχα, στο καπέλο ή στο δέρμα.
- Ο ιδρώτας έχει αλμυρή γεύση, τσούζει στα μάτια ή καίει πάνω σε μια μικρή πληγή.
- Ζαλίζεσαι ή έχεις «κενό» όταν σηκώνεσαι μετά την προπόνηση.
- Έχεις κράμπες σε μακριές προπονήσεις με ζέστη.
- Νιώθεις χειρότερα από την παρέα σου σε ζεστές μέρες.
- Λαχταράς αλμυρά φαγητά στις βαριές εβδομάδες προπόνησης.
Η πηγή ερμηνεύει τα 3 με 4 σημάδια ως πάνω από τον μέσο όρο και τα 5 με 6 ως πολύ αλμυρό ιδρώτα. Παραδέχεται όμως ότι είναι ένδειξη και όχι μέτρηση: οι κράμπες έχουν αντικρουόμενα στοιχεία και το ότι υποφέρεις από τη ζέστη μπορεί να οφείλεται και σε ρυθμό, τροφή ή προσαρμογή. Αν η ζάλη ή η λιποθυμική αίσθηση επανέρχεται, αυτό αφορά γιατρό και όχι τεστ ιδρώτα.
Πώς μετριέται πραγματικά
Η μέθοδος που η Precision Hydration χαρακτηρίζει πρότυπο είναι η ιοντοφόρηση με πιλοκαρπίνη: ένα μικρό ηλεκτρικό ρεύμα προκαλεί ιδρώτα στο δέρμα και ο ιδρώτας αναλύεται για νάτριο. Η πηγή αναφέρει ότι στις επαναλήψεις σε αθλητές η διακύμανση ήταν γύρω στο 5,5%. Η εναλλακτική, η μέτρηση με επιθέματα στον πήχη κατά τη διάρκεια της άσκησης, είναι λιγότερο πρακτική και πιο επιρρεπής σε λάθος.
Τι αλλάζει το νούμερο και τι όχι
Η διατροφή επηρεάζει λίγο: οι μελέτες που παραθέτει η Precision Hydration δείχνουν διαφορά μόλις 1 έως 6 mmol/λίτρο, άρα δεν χρειάζεται να αλλάξεις το φαγητό σου πριν από ένα τεστ. Ο εγκλιματισμός στη ζέστη μπορεί να χαμηλώσει τη συγκέντρωση κατά περίπου 15 έως 25 mmol/λίτρο (περίπου 350 έως 575 mg/λίτρο, κατά την πηγή), κυρίως σε όσους δεν είναι ήδη εγκλιματισμένοι.
Το ίδιο το άρθρο λέει ότι όσοι χάνουν πολύ αλάτι χάνουν δυσανάλογα περισσότερο όταν ζεσταίνεται ο καιρός. Αν θες το πλαίσιο της ζέστης, διάβασε και τις 7 τακτικές για τρέξιμο στη ζέστη.
Γιατί να σε νοιάζει το νερό χωρίς νάτριο
Το TrainingPeaks επισημαίνει ότι αν πίνεις μόνο νερό σε μακρύ και ιδρωτερό αγώνα χωρίς να αναπληρώνεις νάτριο, μπορεί να αραιώσει το νάτριο του αίματος, κατάσταση που λέγεται υπονατριαιμία. Τα συμπτώματα που αναφέρει είναι πονοκέφαλος, κούραση, ναυτία και εμετός, και σε ακραίες περιπτώσεις επιληπτικές κρίσεις ή κώμα. Η Precision Hydration λέει το ίδιο για τους μακρινούς και ζεστούς αγώνες: αν πίνεις μόνο νερό, ο κίνδυνος της αραίωσης υπάρχει. Για σύντομες προπονήσεις με λίγο ιδρώτα, σημειώνει ότι συνήθως αρκεί να αλατίζεις το φαγητό σου όπως σου αρέσει.
Σε συνδυασμό με την ενέργεια, δες και το άρθρο μας για τους υδατάνθρακες στο τρέξιμο.
Τι κάνεις με όλα αυτά
Κάνε τον αυτοέλεγχο των έξι σημείων σε μία ζεστή προπόνηση. Κράτα το αποτέλεσμα και δες αν σε ταιριάζει το «άνω του μέσου». Αν θες βεβαιότητα και ετοιμάζεις μακρύ αγώνα, ένα τεστ ιδρώτα είναι ο πιο αξιόπιστος δρόμος, και ένα αρκεί συνήθως για χρόνια, αφού το νούμερο μένει σχεδόν σταθερό. Και αν έχεις ζαλάδες, επίμονες κράμπες ή πονοκεφάλους μετά από τρέξιμο, συμβουλέψου γιατρό πριν πάρεις οτιδήποτε μόνος σου.
Πηγές
Precision Hydration, How to estimate sweat salt loss · TrainingPeaks, Everything You Need to Know About Sweat.


