Κιρκάδιος ρυθμός : Το «ρολόι» που ελέγχει τη ζωή μας

Κιρκάδιος ρυθμός : Το «ρολόι» που ελέγχει τη ζωή μας

Πώς ξέρετε τι ώρα πρέπει να κοιμηθείτε ή να ξυπνήσετε; Ποια είναι η κατάλληλη ώρα για να γυμναστείτε και ποια προσφέρει τα μέγιστα οφέλη στην απόδοση σας; Κάθε πότε πρέπει να τρέφεστε, ποιες τροφές δεν είναι καλό να καταναλώσετε πριν κοιμηθείτε και πώς είναι δυνατόν όλα αυτά να έχουν σχέση με την υγεία σας; Η απάντηση με μια λέξη είναι ο κιρκάδιος ρυθμός το αρχαιότερο από όλα τα ρολόγια που ελέγχει τη ζωή μας. Αλλά τι είναι ο κιρκάδιος ρυθμός;

Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνος Ντάλλας, Ερευνητή, στο Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab στο ΤΕΦΑΑ του πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η λέξη δημιουργείται από τις λατινικές λέξεις, circa = γύρω και diem = ημέρα, δηλαδή ρυθμός στη διάρκεια της ημέρας και χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια οποιαδήποτε βιολογική διαδικασία που παρουσιάζει ενδογενή περιοδική μεταβολή στη διάρκεια ενός 24ώρου.

Κάθε άτομο έχει τον δικό του κιρκάδιο ρυθμό, σε όλους μας όμως σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της σωστής λειτουργίας τού ρυθμού, παίζει ο ύπνος.

Οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής, οι βραδινές εργασίες και η έντονη κοινωνική ζωή επηρεάζουν τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης. Πιο συγκεκριμένα, διευκρινίζει ο ερευνητής, η έλλειψη ή η κακής ποιότητας ή οι ανεπαρκείς ώρες ύπνου έχουν σαν αποτέλεσμα να διαταράσσονται οι δραστηριότητες που είναι υπό τον έλεγχο του κιρκάδιου ρυθμού, όπως οι διατροφικές συνήθειες, η θερμοκρασία του σώματος, ο μεταβολισμός, ο κυτταρικός κύκλος και η κυτταρική διαφοροποίηση, η ομαλή λειτουργία του καρδιαγγειακού, του πεπτικού, του ενδοκρινικού και του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και γενικότερα η ψυχική και η σωματική υγεία.

Όταν ο κιρκάδιος ρυθμός διαταράσσεται έχει σαν αποτέλεσμα την απορρύθμιση των λειτουργιών που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Άλλες, επηρεάζονται σε μεγαλύτερο και άλλες σε μικρότερο βαθμό.

Επιπρόσθετα, όπως λέει ο κ. Ντάλλας , τα τελευταία χρόνια πολλές χρόνιες ασθένειες, όπως ο διαβήτης, η παχυσαρκία, η κατάθλιψη, η διπολική διαταραχή, η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή και διαταραχές του ύπνου έχουν συνδεθεί με τον κιρκάδιο ρυθμό. Ενδεικτικό του πόσες πτυχές της ζωής μας επηρεάζονται και καθορίζονται από τον κιρκάδιο ρυθμό είναι τα αποτελέσματα των παρακάτω ερευνών.

Μια έρευνα από το Ιατρικό Κέντρο Southwestern του Πανεπιστημίου του Τέξας έδειξε, τονίζει ο Ερευνητής, πως οι διαταραχές του κιρκάδιου ρυθμού μέσω νυκτερινών βαρδιών ή υπερατλαντικών ταξιδιών συνδέονται με παχυσαρκία και ανάπτυξη παθήσεων, όπως ο διαβήτης.

Πέρυσι, ερευνητές από το Βασιλικό Κολλέγιο του Λονδίνου διαπίστωσαν ότι η στέρηση ύπνου κάνει τους ανθρώπους να τρώνε περισσότερο για να αισθάνονται πλήρεις και ο λόγος είναι ότι διαταράσσονται οι σχετικές ορμόνες του οργανισμού. Συγκεκριμένα όσοι κοιμούνταν λιγότερο από πεντέμισι ώρες τη νύχτα κατανάλωναν κατά μέσο όρο 385 θερμίδες περισσότερες την ημέρα σε σύγκριση με όσους κοιμούνταν πάνω από 7 ώρες.

Επίσης, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Γιούτα προειδοποιούν για την ύπαρξη συγκεκριμένων τροφών, που η κατανάλωση τους, τις βραδινές ώρες, απορυθμίζει τον οργανισμό μας.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι ο σίδηρος που λαμβάνουμε από την τροφή επηρεάζει το βιολογικό ρολόι του ήπατος. Η κατανάλωση, λοιπόν, κρέατος το βράδυ, αποσυγχρονίζει το ρολόι του ήπατος με εκείνο του εγκεφάλου, προκαλώντας συχνά μεταβολικά προβλήματα, σημειώνει  ο κ. Ντάλλας.

Επιπρόσθετα η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή ψυχιατρικής Ντάνιελ Σμιθ και τη δρα Λόρα Λάιαλ του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης στη Σκωτία, δημοσίευσε στο περιοδικό ψυχιατρικής The Lancet Psychiatry, τα αποτελέσματα μιας έρευνάς τους όπου συμμετείχαν 91.100 άνθρωποι ηλικίας 37 έως 73 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως ένας άνθρωπος με διαταραγμένους βιολογικούς ρυθμούς έχει κατά μέσο όρο 6% περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστεί με κατάθλιψη, 10% με διαταραχή (αστάθεια) της διάθεσης και 11% με διπολική διαταραχή (μανιοκατάθλιψη), ενώ έχει και 9% περισσότερες πιθανότητες να βιώνει μοναξιά.

Παρόλα τα αποτελέσματα παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό προκαλεί την ψυχική διαταραχή η διατάραξη του βιολογικού ρολογιού ή αντίθετα αποτελεί ένα σύμπτωμά της, καθώς οι αλλαγές στις αντίστοιχες συνήθειες ενός ανθρώπου και στο βιολογικό ρολόι είναι συχνά το πρώτο σύμπτωμα μιας ψυχικής διαταραχής. Άλλα δεν είναι μόνο η σωματική και ψυχική υγεία που επηρεάζεται από τον κιρκάδιο ρυθμό αλλά και η αθλητική απόδοση.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα έρευνες, έχει αποδεχθεί πως στις 08:30 το πρωί έχουμε τη μέγιστη έκκριση τεστοστερόνης. Στις 14:30 έχουμε τον καλύτερο συντονισμό και καλύτερη αντίδραση. Ενώ στις 17:00 καλύτερη καρδιαγγειακή απόδοση και μυϊκή δύναμη. Στηριζόμενοι σε αυτά μπορούμε να πούμε πως η καλύτερη ώρα για προπόνηση εξαρτάται από το τι θέλουμε να βελτιώσουμε. Επιπλέον, όπως λέει ο κ. Ντάλλας κοντά στις 21:00 το βράδυ θα ήταν ωφέλιμο να αποφεύγεται η άσκηση, καθώς αρχίζει η έκκριση μελατονίνης με αποτέλεσμα η άσκηση να διαταράσσει την οδήγηση του οργανισμού σε κατάσταση ύπνου.

Βέβαια σημαντικό ρόλο παίζει και τι τύπος ανθρώπου είναι κάποιος σε σχέση με την ώρα που ξυπνά και κοιμάται. Αν είναι «πρωινός τύπος» (ξυπνά νωρίς το πρωί) οι παραπάνω οδηγίες μπορούν να βοηθήσουν, σε περίπτωση όμως που είναι «βραδινός τύπος» (ξύπνα κοντά στο μεσημέρι) τα πράγματα αλλάζουν.

Συνεπώς, αυτό που χρειάζεται να γίνει είναι να ακούμε το βιολογικό μας ρολόι και να ζούμε μια καλά δομημένη ζωή με τακτικά καθορισμένες ώρες γευμάτων, άθλησης, διασκέδασης και συγκεκριμένο πρόγραμμα ύπνου, που θα μας οδηγήσουν να βελτιώσουμε τη σωματική και ψυχική μας υγεία…

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Previous ArticleNext Article

Η ιδανική… συνταγή άσκησης για να προστατέψουμε την υγεία μας

Είναι γνωστό πως το να κάθεσαι όλη μέρα χωρίς να κινείς συχνά το σώμα σου δεν είναι και ό,τι καλύτερο. Δεκάδες έρευνες έχουν αποδείξει πως το να μένουμε ακούνητοι για μεγάλες χρονικές περιόδους (π.χ. από τις 9 το πρωί έως τις 5 το απόγευμα, σε μια τυπική δουλειά γραφείου) παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία μας.

Γρήγορο περπάτημα: Πόσα βήματα το λεπτό πρέπει να κάνεις;

Για το λόγο αυτό, πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν μικρά διαλείμματα μέσα στην ημέρα, να παίρνουν τις σκάλες αντί για το ασανσέρ, να περπατούν μέχρι το σούπερ μάρκετ αντί να οδηγούν για να φτάσουν εκεί κ.ο.κ. Μέχρι σήμερα όμως, δεν υπήρχε κάποια επιστημονική ένδειξη για το πόσο πρέπει να κινούμαστε κάθε μέρα ώστε να αντισταθμίζουμε τις ώρες που έχουμε μείνει καθιστοί.

Τώρα, μια νέα έρευνα έρχεται για να μας δώσει νέες πληροφορίες σχετικά με το θέμα. Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο The Lancet, υποδεικνύει την ιδανική συνταγή για να προστατεύουμε την υγεία μας ενάντια στη ζημιά που προκαλεί η καθιστική ζωή μιας δουλειάς γραφείου. Βάσει αυτής της συνταγής, η λύση δεν είναι να γυμναζόμαστε για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα κάθε μέρα αλλά να γυμναζόμαστε ανάλογα με τις ώρες που καθόμαστε.

Παραδείγματα

Για παράδειγμα, οι άνθρωποι που εργάζονται ένα τυπικό 8ωρο ημερησίως, πρέπει να αφιερώνουν τουλάχιστον μία ώρα κάθε μέρα στο να κινούν το σώμα τους. Για αυτούς που κάθονται κατά μέσο όρο 6 ώρες την ημέρα, ο χρόνος κίνησης μειώνεται στο μισάωρο. Επίσης, η έρευνα τονίζει πως η άσκηση δε χρειάζεται να γίνεται συνεχόμενα ή έντονα. Μπορεί να είναι χωρισμένη σε μικρά χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα και μπορεί να είναι τόσο απλή όσο το χαλαρό περπάτημα.

Τρέξιμο εναντίον περπατήματος: Ποια μορφή άσκησης είναι πιο χρήσιμη;

Η ερευνητική ομάδα που διεξήγαγε τη μελέτη, ανέλυσε στοιχεία από ένα δειγματολόγιο 100 ενήλικων ατόμων άνω των 45 ετών από τη Δυτική Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία. Χρησιμοποιώντας παλιότερα στοιχεία, οι επιστήμονες εξέτασαν τα αποτελέσματα 16 δημοσιευμένων ερευνών και τα χρησιμοποίησαν για να καθορίσουν πόση άσκηση χρειάζεται για να εξισορροπήσει τις ώρες καθισιού.

Το τελικό αποτέλεσμα που έβγαλαν, όπως το είδαμε παραπάνω, περιλαμβάνει περισσότερες ώρες άσκησης από όσες προτείνονταν στο παρελθόν, παραμένει όμως εφικτό καθώς η προτεινόμενη άσκηση μπορεί εύκολα να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Μην αρχίσετε λοιπόν τις δικαιολογίες περί δύσκολου ωραρίου στη δουλειά, φορτωμένου προγράμματος και εξάντλησης. Οι επιλογές που έχετε για να ασκείστε μόλις μία ώρα κάθε μέρα είναι δεκάδες. Ακόμη κι αν επιλέξετε απλά να περπατήσετε για 10 λεπτά ή να πάτε με τα πόδια μέχρι το γραφείο, το σώμα σας θα σας ευγνωμονεί.

Διαβάστε επίσης: Δυναμικό περπάτημα: 30 λεπτά την ημέρα για να λιώσει το λίπος

Η άσκηση μειώνει τον κίνδυνο καταρράκτη!

Κινέζοι και Αυστραλοί ερευνητές συνδύασαν μελέτες που αφορούσαν πάνω από 170.000 άτομα και βρήκαν πειστικά στοιχεία ότι η τακτική σωματική άσκηση μειώνει τον κίνδυνο καταρράκτη που σχετίζεται με την ηλικία. Η νόσος αποτελεί την αιτία της τύφλωσης για περίπου 13 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Στην ανασκόπησή τους που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Ophthalmology, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Xi’an Jiaotong και το Πανεπιστήμιο της Νότιας Αυστραλίας (UniSA) ανέλυσαν δεδομένα από 6 μελέτες που εξέτασαν πώς η άσκηση μειώνει την οξειδωτική βλάβη στο μάτι.

Λιγότερη ζάχαρη, περισσότερη υγεία…

Διαπίστωσαν μείωση κατά 10% στον καταρράκτη που σχετίζεται με την ηλικία μεταξύ ατόμων που ασκούνται τακτικά π.χ. περπατώντας ή κάνοντας ποδηλασία.

Ο επιδημιολόγος Ming Li είπε ότι η σωματική δραστηριότητα μειώνει το οξειδωτικό στρες στο μάτι αναστέλλοντας την υποβάθμιση των λιπιδίων η οποία οδηγεί σε βλάβη των κυττάρων. «Γνωρίζουμε ότι η άσκηση αυξάνει την αντιοξειδωτική ενζυμική δραστηριότητα η οποία έχει κάθε είδους οφέλη, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού των λοιμώξεων και της φλεγμονής στο μάτι», είπε ο Li.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η μακροχρόνια φυσική δραστηριότητα αυξάνει την HDL (λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας), γνωστή και ως «καλή χοληστερόλη», η οποία μπορεί να μεταφέρει περισσότερα αντιοξειδωτικά από το πλάσμα στον φακό του ματιού για την πρόληψη της οξειδωτικής βλάβης.

Ινσουλίνη και λιπίδια

Η άσκηση βελτιώνει επίσης την αντίσταση στην ινσουλίνη και τα προφίλ λιπιδίων -και τα δύο έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για καταρράκτη.

“Ο καταρράκτης που σχετίζεται με την ηλικία είναι μια από τις πιο κοινές αιτίες της όρασης και της τύφλωσης στον κόσμο και παρόλο που η χειρουργική επέμβαση είναι μια αποτελεσματική επιλογή για την ανάκτηση της όρασης, είναι πολύ δαπανηρή”, είπε ο Li.

“Ο φακός είναι πολύ ευαίσθητος σε οξειδωτική βλάβη λόγω της υψηλής συγκέντρωσης πολυακόρεστων λιπαρών οξέων και της ειδικής βιολογικής λειτουργίας του. Παρόλο που δεν κατανοούμε πλήρως τους μηχανισμούς που διέπουν τον καταρράκτη, γνωρίζουμε ότι η γήρανση και η οξειδωτική βλάβη διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της νόσου”.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο κίνδυνος ανάπτυξης καταρράκτη θα μπορούσε δυνητικά να μειωθεί κατά 2% για κάθε ώρα ποδηλασίας ή περπατήματος την ημέρα.

«Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το 24% των ενηλίκων είναι ανενεργό, αυτά τα ευρήματα θα ενθαρρύνουν ελπίζουμε τους ηλικιωμένους να αρχίσουν να ασκούνται σε τακτική βάση», είπε ο Λι.

Διαβάστε επίσης: Η σωματική δραστηριότητα αποτρέπει εκατομμύρια πρόωρους θανάτους

Πηγή: www.healthyliving.gr

x
Send this to a friend