Κιρκάδιος ρυθμός : Το «ρολόι» που ελέγχει τη ζωή μας

Κιρκάδιος ρυθμός : Το «ρολόι» που ελέγχει τη ζωή μας

Πώς ξέρετε τι ώρα πρέπει να κοιμηθείτε ή να ξυπνήσετε; Ποια είναι η κατάλληλη ώρα για να γυμναστείτε και ποια προσφέρει τα μέγιστα οφέλη στην απόδοση σας; Κάθε πότε πρέπει να τρέφεστε, ποιες τροφές δεν είναι καλό να καταναλώσετε πριν κοιμηθείτε και πώς είναι δυνατόν όλα αυτά να έχουν σχέση με την υγεία σας; Η απάντηση με μια λέξη είναι ο κιρκάδιος ρυθμός το αρχαιότερο από όλα τα ρολόγια που ελέγχει τη ζωή μας. Αλλά τι είναι ο κιρκάδιος ρυθμός;

Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνος Ντάλλας, Ερευνητή, στο Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab στο ΤΕΦΑΑ του πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η λέξη δημιουργείται από τις λατινικές λέξεις, circa = γύρω και diem = ημέρα, δηλαδή ρυθμός στη διάρκεια της ημέρας και χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια οποιαδήποτε βιολογική διαδικασία που παρουσιάζει ενδογενή περιοδική μεταβολή στη διάρκεια ενός 24ώρου.

Κάθε άτομο έχει τον δικό του κιρκάδιο ρυθμό, σε όλους μας όμως σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της σωστής λειτουργίας τού ρυθμού, παίζει ο ύπνος.

Οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής, οι βραδινές εργασίες και η έντονη κοινωνική ζωή επηρεάζουν τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης. Πιο συγκεκριμένα, διευκρινίζει ο ερευνητής, η έλλειψη ή η κακής ποιότητας ή οι ανεπαρκείς ώρες ύπνου έχουν σαν αποτέλεσμα να διαταράσσονται οι δραστηριότητες που είναι υπό τον έλεγχο του κιρκάδιου ρυθμού, όπως οι διατροφικές συνήθειες, η θερμοκρασία του σώματος, ο μεταβολισμός, ο κυτταρικός κύκλος και η κυτταρική διαφοροποίηση, η ομαλή λειτουργία του καρδιαγγειακού, του πεπτικού, του ενδοκρινικού και του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και γενικότερα η ψυχική και η σωματική υγεία.

Όταν ο κιρκάδιος ρυθμός διαταράσσεται έχει σαν αποτέλεσμα την απορρύθμιση των λειτουργιών που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Άλλες, επηρεάζονται σε μεγαλύτερο και άλλες σε μικρότερο βαθμό.

Επιπρόσθετα, όπως λέει ο κ. Ντάλλας , τα τελευταία χρόνια πολλές χρόνιες ασθένειες, όπως ο διαβήτης, η παχυσαρκία, η κατάθλιψη, η διπολική διαταραχή, η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή και διαταραχές του ύπνου έχουν συνδεθεί με τον κιρκάδιο ρυθμό. Ενδεικτικό του πόσες πτυχές της ζωής μας επηρεάζονται και καθορίζονται από τον κιρκάδιο ρυθμό είναι τα αποτελέσματα των παρακάτω ερευνών.

Μια έρευνα από το Ιατρικό Κέντρο Southwestern του Πανεπιστημίου του Τέξας έδειξε, τονίζει ο Ερευνητής, πως οι διαταραχές του κιρκάδιου ρυθμού μέσω νυκτερινών βαρδιών ή υπερατλαντικών ταξιδιών συνδέονται με παχυσαρκία και ανάπτυξη παθήσεων, όπως ο διαβήτης.

Πέρυσι, ερευνητές από το Βασιλικό Κολλέγιο του Λονδίνου διαπίστωσαν ότι η στέρηση ύπνου κάνει τους ανθρώπους να τρώνε περισσότερο για να αισθάνονται πλήρεις και ο λόγος είναι ότι διαταράσσονται οι σχετικές ορμόνες του οργανισμού. Συγκεκριμένα όσοι κοιμούνταν λιγότερο από πεντέμισι ώρες τη νύχτα κατανάλωναν κατά μέσο όρο 385 θερμίδες περισσότερες την ημέρα σε σύγκριση με όσους κοιμούνταν πάνω από 7 ώρες.

Επίσης, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Γιούτα προειδοποιούν για την ύπαρξη συγκεκριμένων τροφών, που η κατανάλωση τους, τις βραδινές ώρες, απορυθμίζει τον οργανισμό μας.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι ο σίδηρος που λαμβάνουμε από την τροφή επηρεάζει το βιολογικό ρολόι του ήπατος. Η κατανάλωση, λοιπόν, κρέατος το βράδυ, αποσυγχρονίζει το ρολόι του ήπατος με εκείνο του εγκεφάλου, προκαλώντας συχνά μεταβολικά προβλήματα, σημειώνει  ο κ. Ντάλλας.

Επιπρόσθετα η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή ψυχιατρικής Ντάνιελ Σμιθ και τη δρα Λόρα Λάιαλ του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης στη Σκωτία, δημοσίευσε στο περιοδικό ψυχιατρικής The Lancet Psychiatry, τα αποτελέσματα μιας έρευνάς τους όπου συμμετείχαν 91.100 άνθρωποι ηλικίας 37 έως 73 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως ένας άνθρωπος με διαταραγμένους βιολογικούς ρυθμούς έχει κατά μέσο όρο 6% περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστεί με κατάθλιψη, 10% με διαταραχή (αστάθεια) της διάθεσης και 11% με διπολική διαταραχή (μανιοκατάθλιψη), ενώ έχει και 9% περισσότερες πιθανότητες να βιώνει μοναξιά.

Παρόλα τα αποτελέσματα παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό προκαλεί την ψυχική διαταραχή η διατάραξη του βιολογικού ρολογιού ή αντίθετα αποτελεί ένα σύμπτωμά της, καθώς οι αλλαγές στις αντίστοιχες συνήθειες ενός ανθρώπου και στο βιολογικό ρολόι είναι συχνά το πρώτο σύμπτωμα μιας ψυχικής διαταραχής. Άλλα δεν είναι μόνο η σωματική και ψυχική υγεία που επηρεάζεται από τον κιρκάδιο ρυθμό αλλά και η αθλητική απόδοση.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα έρευνες, έχει αποδεχθεί πως στις 08:30 το πρωί έχουμε τη μέγιστη έκκριση τεστοστερόνης. Στις 14:30 έχουμε τον καλύτερο συντονισμό και καλύτερη αντίδραση. Ενώ στις 17:00 καλύτερη καρδιαγγειακή απόδοση και μυϊκή δύναμη. Στηριζόμενοι σε αυτά μπορούμε να πούμε πως η καλύτερη ώρα για προπόνηση εξαρτάται από το τι θέλουμε να βελτιώσουμε. Επιπλέον, όπως λέει ο κ. Ντάλλας κοντά στις 21:00 το βράδυ θα ήταν ωφέλιμο να αποφεύγεται η άσκηση, καθώς αρχίζει η έκκριση μελατονίνης με αποτέλεσμα η άσκηση να διαταράσσει την οδήγηση του οργανισμού σε κατάσταση ύπνου.

Βέβαια σημαντικό ρόλο παίζει και τι τύπος ανθρώπου είναι κάποιος σε σχέση με την ώρα που ξυπνά και κοιμάται. Αν είναι «πρωινός τύπος» (ξυπνά νωρίς το πρωί) οι παραπάνω οδηγίες μπορούν να βοηθήσουν, σε περίπτωση όμως που είναι «βραδινός τύπος» (ξύπνα κοντά στο μεσημέρι) τα πράγματα αλλάζουν.

Συνεπώς, αυτό που χρειάζεται να γίνει είναι να ακούμε το βιολογικό μας ρολόι και να ζούμε μια καλά δομημένη ζωή με τακτικά καθορισμένες ώρες γευμάτων, άθλησης, διασκέδασης και συγκεκριμένο πρόγραμμα ύπνου, που θα μας οδηγήσουν να βελτιώσουμε τη σωματική και ψυχική μας υγεία…

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Previous ArticleNext Article

Για να είσαι έτοιμος στο πρώτο σου open water

Για να είσαι έτοιμος στο πρώτο σου open water

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι αθλητές και αθλήτριες θέλουν να δοκιμάσουν τις αντοχές και τις δυνάμεις τους σε ένα αγώνα ανοικτής θαλάσσης. Αν είστε και εσείς από αυτούς/αυτές που θέλουν να κάνουν την μετάβαση από την πισίνα στην θάλασσα οι κάτωθι συμβουλές σίγουρα θα σας βοηθήσουν.

Κλείστε τα μάτια σας

Κολυμπήστε περίπου 8 με 10 χεριές με τα μάτια σας κλειστά και μετά κοιτάξτε έξω απο το νερό. Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσετε να βελτιώσετε την ικανότητα σας να κρατάτε σωστή πορεία, αφού δεν θα έχετε πλέον τον πυθμένα της πισίνας για οδηγό.

Μάθετε να ξεκινάτε δυνατά

Βάλτε στην προπόνηση σας μερικά σέτ με γρήγορες εκκινήσεις και στη συνέχεια συνεχίστε σε πιο χαλαρό ρυθμό. Αυτό θα σας εξοικιώσει με τις συνθήκες που θα αντιμετωπίσετε στην αρχή του αγώνα, όπου όλοι προσπαθούν να πάρουν μια καλή θέση και στην συνέχεια να ακολουθήσουν τον σταθερό αγωνιστικό τους ρυθμό.

Δελφινισμός: Προπονηθείτε στις βουτιές με δελφινισμό (συνεχόμενες βουτιές με κίνηση των ποδιών όπως στην πεταλούδα). Είναι ο καλύτερος και γρηγορότερος τρόπος να κινηθείτε, σε σημεία εξόδου ή εκεί όπου το νερό είναι ρηχό και προτιμότερο απ;o το προσπαθήσετε να περπατήσετε ή να τρέξετε αφού το νερό θα σας δυσκολέψει αρκετά.

Βάλτε σημάδια στον ορίζοντα:

Κατά την διάρκεια του αγώνα είναι πιθανόν να μhν έχετε την δυνατότητα να δείτε εύκολα τις σημαδούρες. Γιαυτό τον σκοπό φροντίστε να δείτε νωρίτερα προς τα πού πρέπει να κινηθείτε και βάλτε κάποια σημάδια στον ορίζοντα (;eνα βράχο, ένα δέντρο, ένα κτίριο κλπ). Σηκώστε το κεφάλι σας έξω από το νερό κάθε 8-10 χεριές προκειμένου να ελέγχετε την πορεία σας και να κάνετε τις σχετικές διορθώσεις πορείας αν αυτό απαιτηθεί.

Ρυθμός

Μην προσπαθείτε συνεχώς να περνάτε τους άλλους κολυμβητές που έχουν ίδιο ή παρόμοιο ρυθμό με εσάς. Οι εναλλαγές ρυθμού απαιτούν αρκετή ενέργεια και το πιθανότερο είναι να σας κουράσουν χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Κρατήστε τις δυνάμεις σας και κάντε την επίθεση σας στο τελευταίο κομμάτι του αγώνα.

Μην κάνετε πειράματα την ημέρα του αγώνα

Αυτό αφορά τόσο την αγωνιστική σας συμπεριφορά όσο και την επιλογή εξοπλισμού. Φροντίστε να ακολουθήσετε τον δικό σας ρυθμό και ένταση την ημέρα του αγώνα και να μην παρασυρθείτε απο τους άλλους γύρω σας. Ειδικά στις μεγάλες αποστάσεις θα πρέπει να έχετε εναν αποδοτικό ρυθμό με σταθερές χεριές ο οποίος θα διατηρήσει τις δυνάμεις σας έως το τέλος. Μην δοκιμάσετε καινούργια γυαλάκια, μαγιό ή στολή την ημέρα του αγώνα. Καλό θα είναι να έχετε πραγματοποιήσει προηγουμένως, τουλάχιστον 3-4 προπονήσεις με τον νέο σας εξοπλισμό

Θερμοκρασία νερού

Οι αγώνες που δεν γίνονται καλοκαίρι θέλουν ειδική διαχείριση.  Αν είστε από αυτούς που συνεχίζουν να κολυμπούν στην θάλασσα και τον χειμώνα, δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα. Αν όμως είστε από αυτούς που έχουν να κολυμπήσουν απ;o το καλοκαίρι και συνεχίζουν την προπόνηση τους σε πισίνα, καλό θα είναι να πρaγματοποιήσετε μερικές προπονήσεις σε ανοιχτή θάλασσα τις τελευταίες 2 εβδομάδες πριν τον αγώνα, προκειμένου να εξοικοιωθείτε με την θερμοκρασία του νερού.

Πηγή: xterragreece.gr

H αντικαταθλιπτική δράση της αερόβιας άσκησης

H αντικαταθλιπτική δράση της αερόβιας άσκησης

«Η αερόβια άσκηση ως συμπληρωματική μορφή παρέμβασης φέρει υψηλή αντικαταθλιπτική δράση σε ενήλικες ασθενείς με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή όταν καθοδηγείται από ειδικούς της άσκησης και πραγματοποιείται 3 φορές την εβδομάδα για περίπου 45 λεπτά με μέτρια ένταση επί 9 περίπου εβδομάδες».

Αυτά δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Δρ. Ιωάννης Δ. Μωρρές, στο πλαίσιο μελέτης επιστημονικής ομάδας της οποίας είναι επικεφαλής, για την αντικαταθλιπτική δράση της άσκησης, η οποία έλαβε υψηλή αναγνώριση από το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας στην Υγεία (National Institute for Health Research-NIHR) του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ακόμα και για ένα μήνα…

Επιπλέον, προσθέτει, η αερόβια άσκηση έδειξε μεγάλο αντικαταθλιπτικό όφελος ακόμα και όταν διήρκησε ένα μόλις μήνα ή όταν συγκρίθηκε με τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα ή διάφορες ψυχοθεραπευτικές τεχνικές.

Την ίδια μεγάλη βελτίωση είχαν ασθενείς που λάμβαναν θεραπεία είτε εντός είτε εκτός νοσοκομείου και ή παρουσίασαν σοβαρή, μέτρια ή ήπια κατάθλιψη. Επίσης, σύμφωνα με τον ίδιο, η αερόβια άσκηση έδειξε εξίσου μεγάλα αντικαταθλιπτικά οφέλη και με τη χρήση αλλά και χωρίς τη χρήση αθλητικού εξοπλισμού/εγκαταστάσεων. Είναι εξίσου σημαντικό να σημειωθεί ότι η αερόβια άσκηση έδειξε μεγάλη αντικαταθλιπτική δράση ακόμα και σε πειραματικές συνθήκες χαμηλού συστηματικού σφάλματος».

Κατόπιν δημοσίευσης στην επίσημη Ιατρική Επιθεώρηση της Αμερικανικής Ένωσης Κατάθλιψης και Άγχους, η μετα-ανάλυση του Δρ. Ιωάννη Δ. Μωρρέ έλαβε περαιτέρω διεθνή αναγνώριση και σηματοδοτήθηκε ως υπόδειγμα επιστημονικής τεκμηρίωσης υψηλής ποιότητας και κεντρικής σημασίας για τη λήψη αποφάσεων στον χώρο της ψυχικής υγείας του Εθνικού Συστήματος Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου. Tα ευρήματα αυτής τής διακεκριμένης μελέτης θα χρησιμοποιηθούν για να καθοδηγήσουν μελλοντικές ερευνητικές προσπάθειες και πιο αποτελεσματικές κλινικές πρακτικές στην θεραπεία της κλινικής κατάθλιψης.

Σωστή εφαρμογή

Ο επικεφαλής της έρευνας Δρ. Ιωάννης Δ. Μωρρές δεν παραλείπει να τονίσει επίσης, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι τα ευρήματα είναι πολύ σημαντικά για τους ασθενείς και τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και τονίζει ότι η σωστή εφαρμογή της αερόβιας άσκησης στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας για τη θεραπεία της κατάθλιψης μπορεί να βοηθήσει με πολλαπλούς τρόπους. Συγκεκριμένα, η άσκηση δεν είναι κοστοβόρα παρέμβαση και δεν συνδέεται με κοινωνικό στίγμα. Επιπλέον, βελτιώνει τη βεβαρυμμένη σωματική υγεία και ποιότητα ζωής των ασθενών με κατάθλιψη και μπορεί να μειώσει τις αυξημένες λίστες αναμονής που καταγράφονται στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Με βάση τα ευρήματα της μελέτης αλλά και την επαναλαμβανόμενη διεθνή επιστημονική τεκμηρίωση, οι ερευνητές του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας τονίζουν τη σπουδαιότητα συνταγογράφησης της άσκησης στη θεραπεία της κατάθλιψης στην Ελλάδα. Η συνταγογράφηση της άσκησης στην κατάθλιψη αποτελεί γεγονός εδώ και αρκετά χρόνια σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Εργαστήριο Ψυχολογίας της Άσκησης και Ποιότητας Ζωής του ΤΕΦΑΑ ΠΘ καλεί όσους ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν σε προγράμματα «άσκησης για την προώθηση της ψυχικής υγείας και βελτίωσης της ποιότητας ζωής για όλους τους συμπολίτες», να έρθουν σε επικοινωνία με το [email protected] και [email protected]. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να διαμένουν σε οποιοδήποτε μέρος της Ελλάδας και η συμμετοχή τους είναι δωρεάν.

Στους ερευνητές τής μελέτης από το Εργαστήριο Ψυχολογίας της Άσκησης και Ποιότητας Ζωής του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, εκτός από τον Δρ. Ιωάννη Δ. Μωρρέ, συμμετείχαν και ο καθηγητής Αντώνης Χατζηγεωργιάδης, ο καθηγητής Γιάννης Θεοδωράκης, ο αναπληρωτής καθηγητής Νίκος Κομούτος, ο δρ Χαράλαμπος Κρομμύδας και οι συνεργάτες/συνερευνητές στην ίδια μελέτη, η αναπληρώτρια καθηγήτρια Αφροδίτη Στάθη του πανεπιστημίου του Birmingham (Ηνωμένο Βασίλειο) και η αναπληρώτρια καθηγήτρια Chantal Arpin-Cribbie του πανεπιστημίου Laurentian (Καναδάς).

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το γρήγορο περπάτημα χαρίζει ζωή

Το γρήγορο περπάτημα χαρίζει ζωή

Το πιο γρήγορο περπάτημα, αυτό που μοιάζει με το πιο αργό τρέξιμο ή με το βάδην  χαρίζει ζωή και βελτιώνει την υγεία, όπως διαπιστώνουν οι ειδικοί σε πολλές σχετικές έρευνες. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ και συναδέλφων τους από άλλα τέσσερα πανεπιστήμια (Κέιμπριτζ, Εδιμβούργου, Λίμερικ και Ούλστερ) επικεφαλής των οποίων ήταν ο ελληνικής καταγωγής καθηγητής της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ Εμμανουήλ Σταματάκης, συνδέουν το γρήγορο περπάτημα με τη μείωση της θνησιμότητας.

Συγκεκριμένα, οι επιστήμονες αναφέρουν σε μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στην British Journal of Sports Medicine, ότι το περπάτημα σε έναν μέτριο ρυθμό συνδέεται με μείωση της θνησιμότητας κατά 20% -και μάλιστα θνησιμότητας που μπορεί να προέλθει από όλα τα αίτια- σε σύγκριση με το περπάτημα σε αργό ρυθμό.

Τα μεγαλύτερα οφέλη, όμως, για την υγεία έχει το περπάτημα σε γρήγορο ρυθμό το οποίο συνδέεται με μείωση του κινδύνου θανάτου από όλα τα αίτια κατά 24%, και με περισσότερο ωφελημένα να είναι τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω εμφάνιζαν μείωση του κινδύνου θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια κατά 46% όταν περπατούσαν με μέση ταχύτητα και κατά 53% όταν επιτάχυναν.

Σύμφωνα με τον ομογενή επικεφαλής Δρ. Σταματάκη «ως γρήγορος βηματισμός θεωρείται γενικώς το να καλύπτει το άτομο πέντε με επτά χιλιόμετρα την ώρα, ωστόσο αυτό εξαρτάται από τη φυσική κατάσταση του κάθε ανθρώπου. Ένας εναλλακτικός δείκτης για να καταλάβει κάποιος αν περπατά όντως με ταχύ ρυθμό είναι το να λαχανιάζει ελαφρώς ή και να ιδρώνει όταν περπατά για αρκετή ώρα». Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους οι επιστήμονες μελέτησαν αρχεία θανάτων και τα αποτελέσματα 11 πληθυσμιακών μελετών που είχαν διεξαχθεί στην Αγγλία και τη Σκωτία μεταξύ του 1994 και του 2008 και στις οποίες οι συμμετέχοντες είχαν δηλώσει με τι ρυθμό περπατούσαν.

Μεταξύ άλλων το περπατο-τρέξιμο, δηλαδή το όσο περισσότερο γρήγορο περπάτημα, μπορεί να χρησιμεύσει και ως ζέσταμα για την προπόνηση που θα ακολουθήσει, ειδικά στους ανθρώπους που είναι μιας κάποιας ηλικίας.

Send this to a friend