Αθλητές και ψυχολογία: Ο ρόλος, η μέθοδος και το αποτέλεσμα

Η Αθλητική Ψυχολογία είναι η επιστήμη που εξετάζει τις ψυχολογικές διαδικασίες και στρατηγικές μέσω των οποίων οι αθλητές αλλά και οι προπονητές στοχεύουν στη μεγιστοποίηση της απόδοσης.

Διακρίνεται στην Ψυχολογία του Αγωνιστικού Αθλητισμού, στην Ψυχολογία για Υγιής και Κλινικούς πληθυσμούς και στην Ψυχολογία της Φυσικής Αγωγής (σχολεία). Ο ρόλος του Αθλητικού Ψυχολόγου μπορεί να είναι (α) ερευνητικός, (β) εκπαιδευτικός και (γ) συμβουλευτικός.

Σε ποιους απευθύνεται

Υπάρχει η σκέψη ότι ο αθλητικός ψυχολόγος απευθύνεται και χειρίζεται «προβληματικούς» αθλητές. Αυτό απέχει πολύ από την αλήθεια. Ένας αθλητής/τρια δεν επισκέπτεται κάποιο διατροφολόγο γιατί έχει παραπανίσια κιλά πάντα, ή μεγαλύτερα από το κανονικό ποσοστά λίπους, αλλά γιατί πρέπει να εκπαιδευτεί να τρέφεται σωστά τόσο από πλευράς ποσοτήτων όσο και από πλευράς συνδυασμών και κατάλληλων ωρών. Κατά συνέπεια και η αθλητική ψυχολογία σκοπεύει στην εκπαίδευση του αθλητή/τριας ώστε να μπορέσει να γίνει πνευματικά δυνατότερος με

Με Στόχο
  • Τη μεγιστοποίηση της απόδοσης
  • Την ανάπτυξη των πνευματικών ικανοτήτων
  • Την υψηλότερη αντοχή στη ματαίωση
  • Τη μείωση (ελαχιστοποίηση) του άγχος και τη δημιουργία χαλάρωσης
  • Την αύξηση των επιπέδων συγκέντρωσης και προσοχής
  • Την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης
  • Την εκμάθηση και τοποθέτηση στόχων
  • Την ανάπτυξη της συνοχής και της ηγεσίας
  • Την εκλογίκευση και τον απολογισμό του αγώνα
  • Την ψυχολογική επαναφορά μετά από κάποιο τραυματισμό
Επιπλέον επιδιώκει να εκπαιδεύσει τον αθλητή/τρια να κάνει:
  • Warm down brain after physical activity
  • Meta-cognitive procedure

Δεν αφορά μόνο υψηλού επιπέδου αθλητές αλλά όλους εκείνους που στόχο έχουν τη βελτίωση και την ανάπτυξη των ικανοτήτων τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ανεξαρτήτως ηλικίας και αθλήματος.

Συνεργάζεται με προπονητές, φυσικοθεραπευτές και ιατρικό προσωπικό για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Ποιά είναι τα πιο κοινά προβλήματα των αθλητών/τριων;

Οι αθλητές/τριες συχνά αναφέρουν προβλήματα που αφορούν σε υψηλά επίπεδα άγχους, χαμηλά επίπεδα προσοχής, μειωμένη διέγερση, χαμηλά επίπεδα παρακίνησης και συνοχής και αδυναμία συγκέντρωσης και απόδοσης την πιο σημαντική στιγμή του αγώνα (choking).

Συνήθως υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ της φυσικής και της πνευματικής προετοιμασίας. Όλοι μιλούν για το πόσα χιλιόμετρα έκαναν ή πόσα βάρη σήκωσαν ή πόσο γρήγορα έτρεξαν αλλά κανείς δεν μιλά για το πόσες ώρες προετοιμάστηκε πνευματικά και ψυχολογικά.

Τι ισχύει;

  • Όσο αυξάνεται η ψυχολογική πίεση τόσο αυξάνονται και τα λάθη
  • Το ψυχολογικό στρες θα επηρεάσει όλες τις πτυχές της απόδοσης

Κατά τη διάρκεια των αγώνων

  • Οι ψυχολογικές πιέσεις
  • Οι εντάσεις
  • Οι προκλήσεις
  • Ο ανταγωνισμός
  • Οι απαιτήσεις ανεβαίνουν κατακόρυφα

Συχνά οι αθλητές/τριες εκφράζουν

«Μετά από εκείνη την ήττα και τα αρνητικά σχόλια «κλείδωσα» και δεν μπόρεσα να επανέλθω ξανά»
«Στο ζέσταμα είμαι πάντα εξαιρετικά και μόλις μπαίνω στον αγώνα αλλάζει όλο μου το σώμα»
«Νιώθω ότι πρέπει να αποδεικνύω συνεχώς ότι αξίζω»
«Οι διαρκείς εντάσεις με τον προπονητή μου και τα σχόλια του με έχουν κάνει να χάσω το κίνητρο μου»

Αναρωτιούνται:

«Γιατί δεν έχω αστοχήσει σε καμία ελεύθερη βολή στην προπόνηση αλλά στον αγώνα τα στατιστικά μου στις ελεύθερες βολές είναι πολύ χαμηλά?»
«Γιατί ενώ προηγούμαι με τρία game τελικά χάνω το set?»
«Γιατί στην προπόνηση πηδάω μακριά, στον αγώνα κάνω άκυρα άλματα?»
Ωστόσο υπάρχουν και εκείνοι που δηλώνουν
«Επιτυχία είναι να πηγαίνεις από αποτυχία σε αποτυχία χωρίς να χάνεις τον ενθουσιασμό σου»
«Ποτέ να μην εγκαταλείπεις τους στόχους σου»
«The body achives what the mind believes»

Ποιες είναι οι βασικές αρχές της Αθλητικής Ψυχολογίας;

• ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΗ/ΤΡΙΑ
• ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ
• ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΤΑΝΕΙ ΜΕΧΡΙ ΕΝΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟ ΣΗΜΕΙΟ.

Λανθασμένες αντιλήψεις για την Αθλητική Ψυχολογία

1. Η νίκη είναι αυτοσκοπός
2. Δίνει γρήγορες λύσεις

Πότε εφαρμόζεται;

1. Ιδανικά στην αρχή της προετοιμασίας και όταν ο αθλητής/τρια είναι μακριά από αγώνες ώστε να μπορέσει να δουλέψει και να εφαρμόσει μια σειρά ασκήσεων στην προπόνηση με στόχο να εσωτερικεύσει και να εγκαθιδρύσει συμπεριφορές.
2. Οποιαδήποτε στιγμή

Πώς χωρίζεται ένα πρόγραμμα αθλητικής ψυχολογικής υποστήριξης:

Χωρίζεται σε 4 φάσεις

1. Η φάση της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του αθλητή/τριας. Η φάση αυτή περιλαμβάνει επιπλέον τη λήψη ιστορικού και την ψυχομετρική αξιολόγηση
2. Η φάση της εκπαίδευσης μέσω τεχνικών νοερής απεικόνισης, χαλάρωσης, τοποθέτησης στόχων κ.α.
3. Η φάση της εφαρμογής από την πλευρά του αθλητή των στοιχείων που έμαθε στους αγώνες.
4. Η φάση της αξιολόγησης και του επανακαθορισμού στόχων. Τέλος αυτή η φάση περιλαμβάνει και την προετοιμασία για την αποχώρηση από την ενεργό δράση των μεγαλύτερων σε ηλικία αθλητών/τριων.

Ποια είναι η διάρκεια;

Μια συνήθης διάρκεια είναι 3-6 μήνες σε εβδομαδιαία βάση διάρκειας περίπου 45’.

Συμπερασματικά θα λέγαμε: Ένα οργανωμένο και δομημένο πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης το οποίο λαμβάνει υπόψη τα αιτήματα, τις αδυναμίες και τις ανάγκες του/της εκάστοτε αθλητή/τριας σε συνδυασμό με την ενεργό συμμετοχή του/της αλλά και τη συνεργασία με τους προπονητές μόνο ΘΕΤΙΚΑ αποτελέσματα μπορεί να φέρει στην απόδοση.

Ο αθλητισμός αποτελεί μέσο για την ανάπτυξη της προσωπικότητας του αθλητή/τριας τόσο μέσα όσο και έξω από τα στάδια. Κατά συνέπεια, η καταβολή της μέγιστης δυνατής προσπάθειας και η επίτευξη του ρεκόρ μέσω της υλοποίησης συγκεκριμένων ρεαλιστικών και επιτεύξιμων στόχων κάθε φορά συμβάλλουν στην ολοκλήρωσης της προσωπικότητας αλλά και στην απόλαυση του πρωταθλητισμού από τη μεριά του αθλητή/τριας.

Κλείνοντας θα πρέπει να τονιστεί ότι η συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης είναι πάντα μια χρήσιμη και πολύ ευχάριστη εμπειρία για όλους!!

Διαβάστε ακόμα: Πως η κακή ψυχολογία μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό!


ΦΡΟΣΩ ΠΑΤΣΟΥ
M.Sc. Ψυχολόγος – Αθλητική Ψυχολόγος
Επιστημονική Συνεργάτιδα Εθνικής Ομάδας Στίβου
Τηλ.: 6982.89.28.32
www.idealpsychology.gr

Previous ArticleNext Article

Ελληνικός Αθλητισμός: Η λογική της «χειροβομβίδας»

Γράφει ο Γιάννης Ψαρέλης (BSc, MSc, MBΑ- Ιδρυτής Triathlon Lab Athens & Εκδότης Triathlon Mag)

O Ελληνικός αθλητισμός διανύει μία πολύ δύσκολη περίοδο προσπαθώντας να επιβιώσει σε πρωτόγνωρες συνθήκες. Όμως δε είναι μόνο τα συνεχόμενα on/off στα πρωταθλήματα και στις εγκαταστάσεις και τα περιοριστικά μέτρα που αλλάζουν τις συνθήκες καθημερινότητας αθλητών και πρoπονητών.

Έχουμε παράλληλα μία συνεχόμενη παρατεταμένη εκλογική περίοδο στις ομοσπονδίες,  δυστυχώς ενίσχυση της κομματικοποίησης στα αθλητικά δρώμενα, μη ύπαρξη και δημοσιοποίηση οράματος και ξεκάθαρου στρατηγικού σχεδιασμού τόσο για τον μαζικό αθλητισμό και τον υψηλό αθλητισμό (ζητούμε συγνώμη εάν υπάρχει και δεν το έχουμε δει),

Όλα αυτά έρχονται να προστεθούν στα ήδη χρόνια προβλήματα και τις παθογένειες του Ελληνικού αθλητισμού. Ναι ο Ελληνικός Αθλητισμός είναι σε κρεββάτι ΜΕΘ και κάποιοι πάνω από τον «άγγλο ασθενή» καυχώνται ότι κάνουν επανάσταση. Ο ασθενής πρέπει να σωθεί εδώ και τώρα αλλιώς δεν θα υπάρχει μέλλον.

H νέα αθλητική ηγεσία προσπάθησε να φέρει αλλαγές στον ελληνικό αθλητισμό αλλά χρεώνεται από την αθλητική οικογένεια πολλά λάθη.

Αντί να ακολουθήσει τις βασικές αρχές του change management οι επικριτές της λένε ότι ακολούθησε την τακτική της χειροβομβίδας. Της χρεώνουν ότι ήρθε και αντί να έχει υπομονή και να αντιμετωπίσει με σεβασμό το αθλητικό οικοδόμημα συγκρούστηκε με όλους και με όλα και προσπάθησε  να γκρεμίσει όλα και όλους.

Τα ερωτήματα είναι τα εξής:

Η στρατηγική της είναι συνεπής με την φιλελεύθερη στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας ή ακολούθησε μία έντονα κρατικοκεντρική;

Τι σημαίνει φιλελεύθερη πολιτική και ποια ήταν η χρόνια θέση των στελεχών της Νέας Δημοκρατίας στον αθλητισμό επί χρόνια απέναντι στην πολιτική του ΠΑΣΟΚ και Σύριζα; Ότι είχαν ένα κρατικοκεντρικό μοπντέλο με  έντονη επέμβαση σε Ομοσπονδίες και Ολυμπιακή Επιτροπή. Προς έκπληξη όλων και κυρίως των Στελεχών της Νέας Δημοκρατίας τo ίδιο φαίνεται ότι κάνει και η ίδια η αθλητική ηγεσία όπως την καταγγέλλουν οι Ομοσπονδίες και η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή. Μία αθλητική διοίκηση που δεν προέρχεται από την βάση του κόμματος (τομέας αθλητισμού) αλλά είναι συνονθύλευμα πολλών στελεχών διαφορετικών παρατάξεων και ιδεολογιών. Γίνεται να έχεις αθλητική ηγεσία εάν δεν έχει συνέπεια στην ιδεολογία της;

Eίναι η πολιτική του Υπουργείου πραγματικά φιλελεύθερη; H απάντηση είναι πως όχι ; H φιλελεύθερη θεώρηση είναι ότι ο αθλητισμός (σύμφωνα και με την ευρωπαϊκή ένωση) είναι μεταξύ άλλων ίσως και πρωτίστως οικονομική δραστηριότητα. Δηλαδή το μοντέλο των αθλητικών σωματείων ως μοναδικός πυλώνας ανάπτυξης θεωρείται ξεπερασμένο και πλέον πάμε σε πιο φιλελεύθερες μορφές. Π.χ. Για να αναβαθμίσω την ποδηλασία ή το τρίαθλο μπορεί να χρειαστεί να φτιάξω μία ημιεπαγγελματική λίγκα (π.χ. international swimming league ή Super League Triathlon ή Xterra ή WTC- Ironman) ή ομάδα με αθλητές Έλληνες και ξένους από διάφορα σωματεία. Προφανώς και δεν μπορούν να γίνουν Ανώνυμες Εταιρείες σε όλα τα αθλήματα αλλά το μονοδιάστατο μοντέλο ανάπτυξης μέσω αθλητικών σωματείων έχει τελειώσει. Φτιάχνονται εταιρείες που φέρνουν έσοδα στο ταμείο πέρα από τεχνάσματα και φέρνουν πολλές θέσεις εργασίας πέρα από την ανάπτυξη του ελληνικού αθλητισμού και την βελτίωση των επιδόσεων λόγω ευελιξίας και καινοτομίας Π.χ. Στις Δυτικές Χώρες ένας προπονητής ξεκινάει τη δική του εταιρεία και φτιάχνει μία ομάδα. Ενας προπονητής που ειδικεύεται σε κάτι (στα σπριντ στην κολύμβηση,  στο Ironman στο τρίαθλο, ….) μπορεί να έχει αθλητές από διάφορες χώρες και πληρώνεται από αθλητές, αποδίδοντας φόρους στο κράτος, ενισχύοντας των αθλητικό τουρισμό, βοηθώντας να είναι αυτοχρηματοδοτούμενες οι εγκαταστάσεις κ.λπ..  Σε όλα τα αθλήματα δημιουργούνται άτυπες εθνικού ή διεθνούς επιπέδου ομάδες και φτιάχνονται λίγκες . Αυτό είναι ο φιλελευθερισμός. Καμία σχέση με την κρατικοκεντρική- σοσιαλιστική κατεύθυνση της αθλητικής ηγεσίας.

Βασικά στοιχεία διατροφής για αθλητές αντοχής

Γράφει ο Νίκος Σπυριδαντωνάκης*

Οι αθλητές έχουν μεγαλύτερες διατροφικές ανάγκες από τον υπόλοιπο κόσμο. Το σώμα χρειάζεται την απαραίτητη διατροφική υποστήριξη τόσο για αποκατάσταση μετά από προπόνηση όσο και για την αύξηση της απόδοσης.

Όσο πιο έντονη είναι η προπόνηση τόσο μεγαλύτερες είναι και οι ανάγκες του οργανισμού. Μια ισορροπημένη διατροφή περιλαμβάνει τα παρακάτω απαραίτητα διατροφικά συστατικά.

Ασβέστιο

Ενεργεί στην μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων και βοηθάει στην σύσπαση των μυών. Συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα είναι 1000-1500mg. Έρευνες έχουν δείξει ότι το πλεονάζον ασβέστιο μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη κατάγματος κόπωσης σε αθλήτριες με διαταραχές περιόδου. Πηγές ασβεστίου είναι το γάλα, το τυρί, το γιαούρτι, τα οστρακοειδή, το ψωμί, τα όσπρια.

Σίδηρος

Αθλητές που προπονούνται πάνω από 6 ώρες εβδομαδιαία παρουσιάζουν χαμηλά επίπεδα σιδήρου που μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία. 20-25mg είναι η συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα για αθλητές αντοχής. Πηγές σιδήρου είναι το κόκκινο κρέας, το συκώτι, τα ενισχυμένα δημητριακά, το ψωμί και τα ζυμαρικά ολικής αλέσεως, τα όσπρια, τα αποξηραμένα φρούτα.

Μαγνήσιο

Χαμηλά επίπεδα μαγνησίου οδηγούν σε πρόωρη κούραση, ναυτία και μυϊκές κράμπες. Το μαγνήσιο αποβάλλεται από τον ιδρώτα και τα ούρα. Συνιστώμενη ποσότητα για αθλητές αντοχής είναι 500-800mg ημερησίως. Πηγές μαγνησίου είναι τα δημητριακά, τα λαχανικά, τα φρούτα, οι πατάτες και το γάλα.

Σελήνιο

Προστατεύει τα κύτταρα από τον κίνδυνο οξείδωσης. Συνιστώμενη δόση 200mg ημερησίως. Πηγές είναι τα θαλασσινά, το συκώτι και το κρέας.

Νάτριο

Βοηθάει στην διατήρηση της ισορροπίας των υγρών στο σώμα και της πίεσης του αίματος. Μεγάλη προσοχή χρειάζεται για αγωνίσματα που κρατάνε πάνω από 5 ώρες. Κατά τη διάρκεια του αγώνα πρέπει να προσλαμβάνονται 100-300mg ανά ώρα. Πηγές νατρίου είναι το αλάτι, τα λαχανικά, τα ψάρια, το ψωμί. Κατά τη διάρκεια του αγώνα κάποιο σκεύασμα  με ηλεκτρολύτες κρίνεται απαραίτητο.

Ψευδάργυρος

Απαραίτητο συστατικό για την επιδιόρθωση του μυϊκού ιστού μετά την προπόνηση. Συνιστώμενη ποσότητα 30-60mg ημερησίως. Πηγές ψευδαργύρου είναι το συκώτι, το κρέας, το γάλα, τα θαλασσινά, οι ξηροί καρποί, τα λαχανικά.

Βιταμίνη Ε

Ισχυρό αντιοξειδωτικό. Προστατεύει τα κύτταρα από καταστροφή. Συνήθως οι ανάγκες των αθλητών σε βιταμίνη Ε δεν καλύπτονται από τη διατροφή. Πηγές βιταμίνης Ε είναι το λάδι, το ψωμί και τα δημητριακά ολικής αλέσεως, ο κρόκος αυγού, οι ξηροί καρποί.

Πρωτεϊνη

Οι αθλητές αντοχής έχουν αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνη. Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη για την διατήρηση του αερόβιου μεταβολισμού και την επιδιόρθωση του μυϊκού ιστού. Μειωμένη πρόσληψη πρωτεΐνης εμποδίζει την αποκατάσταση μετά από προπόνηση. Οι αθλητές αντοχής πρέπει να προσλαμβάνουν 1,2g/kg με 1,4g/kg σωματικού βάρους την ημέρα. Για παράδειγμα ένας αθλητής 70kg πρέπει να προσλαμβάνει 84 με 98g πρωτεΐνης την ημέρα.

Γλουταμίνη

Απαραίτητο αμινοξύ που ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Τα επίπεδα της γλουταμίνης πέφτουν σημαντικά μετά από έντονη άσκηση καθιστώντας τον οργανισμό ευάλωτο σε ιώσεις. Έρευνες έχουν δείξει ότι συμπλήρωμα γλουταμίνης αμέσως μετά την προπόνηση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο προσβολής του οργανισμού από μικρόβια. Συνιστώμενη ημερήσια δόση 2-5g.


  • Ο Νίκος Σπυριδαντωνάκης είναι Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού με ειδικότητα την κολύμβηση. Είναι πιστοποιημένος προπονητής τριάθλου από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Τριάθλου (ITU).

x
Send this to a friend