Διάρκεια ζωής παπουτσιών τρεξίματος: πότε αλλάζεις
Τα 400-500 μίλια είναι κατευθυντήριο νούμερο, όχι ημερομηνία λήξης. Τι λένε η Mizuno και δύο μελέτες, και πώς κάνεις τον δικό σου λογαριασμό χιλιομέτρων.

Τα παπούτσια τρεξίματος δεν χαλάνε μια μέρα. Η απόσβεση φθίνει σιγά σιγά, και η δυσάρεστη είδηση είναι ότι εσύ μπορεί να μην το καταλάβεις. Η διάρκεια ζωής των παπουτσιών τρεξίματος είναι μια από τις ερωτήσεις με τα πιο στρογγυλά και τα πιο αμφισβητούμενα νούμερα, γι’ αυτό εδώ ξεχωρίζουμε τι λέει μια κατασκευάστρια, τι μέτρησε μια μελέτη και πώς κάνεις έναν λογαριασμό που σε βολεύει.

Ο κανόνας των 400 έως 500 μιλίων
Το πιο γνωστό νούμερο είναι «αλλάζεις παπούτσια κάθε 400 έως 500 μίλια», δηλαδή περίπου 640 έως 800 χιλιόμετρα. Το γράφει σε blog της η Mizuno (2015), με την επιφύλαξη ότι κάποιοι δρομείς βγάζουν πολύ περισσότερο και κάποιοι πολύ λιγότερο. Για ένα καλό προπονητικό παπούτσι δίνει εύρος 300 έως 500 μίλια (περίπου 480 έως 800 χλμ.) σε κανονικές συνθήκες. Τα παπούτσια αγώνων και τα μινιμαλιστικά, προσθέτει, διαρκούν λιγότερο από τα συμβατικά.
Θυμήσου ποιος μιλά. Είναι κατασκευάστρια παπουτσιών, και το νούμερο είναι κατευθυντήριο και όχι μέτρηση. Για μέτρηση χρειάζεσαι μελέτη.

Τι μέτρησε μια μελέτη
Μια μελέτη του 2017 στο International Journal of Sports Physical Therapy, όπως τη συνοψίζει το Sports Performance Bulletin, πήρε 15 ερασιτέχνες δρομείς που έτρεχαν τουλάχιστον 24 χλμ. την εβδομάδα, με καινούργια παπούτσια, και τα έλεγξε στα 0, 160, 320, 480 και 640 χιλιόμετρα. Μετά τα 480 χλμ. (περίπου 300 μίλια), η απόσβεση στη μέσοσόλα της φτέρνας είχε πέσει 16 έως 33 τοις εκατό, και οι μετρήσεις σκληρότητας έδειχναν αντίστοιχη αύξηση.
Το πιο ενδιαφέρον: οι δρομείς δεν το κατάλαβαν. Σύμφωνα με τη σύνοψη, τα παπούτσια τούς φάνηκαν «τα ίδια» ακόμα και μετά από σημαντική απώλεια απόσβεσης. Η συμβουλή της πηγής είναι να αλλάζεις με βάση τα χιλιόμετρα και όχι την αίσθηση, και να κρατάς σύνολο. Σημείωση: αυτό είναι δευτερογενής αναφορά της μελέτης και όχι το ίδιο το κείμενο, και το δείγμα είναι μικρό, 15 άτομα.
Το υλικό μετράει
Μια παλιότερη μελέτη, των Wang, Hong και Li στο Journal of Sports Sciences (2012), έβαλε οκτώ άνδρες δρομείς να τρέξουν 500 χλμ. με τρία μοντέλα που διέφεραν μόνο στο υλικό της μέσοσόλας: EVA και δύο διαφορετικές πολυουρεθάνες. Το συμπέρασμα των συγγραφέων είναι ότι τόσο το είδος του αφρού όσο η σκληρότητα και η πυκνότητά του επηρεάζουν βασικές μηχανικές ιδιότητες του παπουτσιού, όπως η απόσβεση και η επιστροφή ενέργειας. Με απλά λόγια: δύο παπούτσια με το ίδιο κιλομετράζ δεν γερνάνε απαραίτητα το ίδιο.
Αν σε ενδιαφέρει πώς διαφέρουν τα νέα υλικά και οι πλάκες άνθρακα, έχουμε γράψει για το carbon plate στα παπούτσια τρεξίματος.
Πώς κάνεις τον λογαριασμό σου
Πάρε τα χιλιόμετρα που τρέχεις την εβδομάδα και υπολόγισε. Με 40 χλμ. την εβδομάδα, τα 480 χλμ. της μελέτης φτάνουν σε 12 εβδομάδες και τα 800 χλμ. της Mizuno σε 20 (απλή διαίρεση). Η Mizuno δίνει ένα παράδειγμα με περίπου 20 μίλια την εβδομάδα (περίπου 32 χλμ.), που αντιστοιχεί σε αντικατάσταση γύρω στους έξι μήνες.
Για να μην ξεχνάς, κράτα ένα σημείωμα ή, αν η εφαρμογή που χρησιμοποιείς για τις προπονήσεις έχει καταγραφή παπουτσιών, όρισε το ζευγάρι σου από την πρώτη μέρα. Το νούμερο που βγάζεις δεν είναι ημερομηνία λήξης αλλά ένα σημείο ελέγχου.
Σημάδια φθοράς που μπορείς να δεις
Η Mizuno δίνει μερικά πρακτικά τεστ:
- Η μέσοσόλα φθείρεται συνήθως πριν από το πέλμα. Ρυτίδες στο πλάι της είναι φυσιολογικές, αλλά όταν είναι πολλές και κοντά η μία στην άλλη, έχει χαθεί μεγάλο μέρος της απόσβεσης.
- Πίεσε με τον αντίχειρα το πέλμα προς τη μέσοσόλα: αν συμπιέζεται λιγότερο και φαίνεται ξερή, είναι φθαρμένη.
- Αν μετά από κανονικά τρεξίματα έχεις πόνους που δεν είχες, ή το παπούτσι φαίνεται πιο σκληρό από πριν από ένα μήνα, είναι σήμα.
Και μια διευκρίνιση για την εναλλαγή: κατά τη Mizuno, αν τρέχεις μία φορά τη μέρα, το να έχεις δύο ζευγάρια δεν παρατείνει τη ζωή τους, αφού το όριο δίνεται από τα χιλιόμετρα. Ισχύει αν τρέχεις περισσότερο από μία φορά ή κάνεις δεύτερη προπόνηση στο γυμναστήριο. Η εναλλαγή μπορεί να έχει άλλα οφέλη, αλλά αυτό δεν το στηρίζει η συγκεκριμένη πηγή, γι’ αυτό το αφήνουμε εκτός.
Φροντίδα που κρατά το παπούτσι περισσότερο
Η Mizuno προτείνει να βγάζεις τους πάτους και να στεγνώνεις τα παπούτσια μετά από κάθε τρέξιμο, να μην τα αφήνεις μέρες σε καυτό ή παγωμένο αυτοκίνητο και να τα φοράς μόνο για τρέξιμο ή περπάτημα, όχι για αθλήματα με πλάγιες κινήσεις όπως το μπάσκετ ή το τένις. Και σημειώνει ότι τα παπούτσια με πιο σκληρές μέσοσόλες συνήθως διαρκούν περισσότερο.
Για το drop, ένα ακόμα χαρακτηριστικό του παπουτσιού, έχουμε ξεχωριστό οδηγό: drop παπουτσιών τρεξίματος. Αν αγοράζεις νέο ζευγάρι, δες και τα λάθη που κάνουν οι δρομείς στην αγορά.
Αν παρατηρείς επίμονο πόνο που ξεκίνησε χωρίς άλλη αλλαγή στο πρόγραμμά σου, μην κατηγορείς αμέσως το παπούτσι. Μίλα με γιατρό ή φυσικοθεραπευτή.
Πηγές
Mizuno, Shoe durability: How long your shoes last and how to care for them, 2015 · Sports Performance Bulletin, A cushy life: why runners need to check shoe cushioning regularly · Wang L, Hong Y, Li JX, Durability of running shoes with ethylene vinyl acetate or polyurethane midsoles, Journal of Sports Sciences 30(16), 2012.


