Deep Water Running: Ένα σπουδαίο “εργαλείο” προπόνησης

Γράφει ο Ιωάννης Δημόπουλος*

Οι περισσότεροι δρομείς συστήνονται σε αυτήν τη μορφή προπόνησης εξαιτίας κάποιου τραυματισμού ωστόσο αποτελεί και ένα σπουδαίο εργαλείο για την αποτροπή τραυματισμών που συσχετίζονται με την υπερχρήση και υπερκόπωση που προκαλούνται κατά την διάρκεια του αυξημένου όγκου προπόνησης.

Μια μελέτη έδειξε ότι μπορεί  να διατηρηθεί η φυσική κατάσταση ενός γυμνασμένου αθλητή ως και 6 εβδομάδες με την προϋπόθεση ότι θα συνεχίσει με την ίδια συχνότητα και ένταση την προπόνηση του και  μπορεί να βελτίωση την φυσική κατάσταση ενός ανθρώπου που ακολουθεί καθιστική ζωή.

Σωστή εκτέλεση:

Η σωστή στάση του σώματος είναι πρώτιστης σημασίας. Το βάθος του νερού πρέπει να είναι τόσο που να καλύπτει ολόκληρο το σώμα. Μόνο το κεφάλι, ο λαιμός και το πάνω μέρος τον ώμων πρέπει να φαίνονται. Τα πόδια δεν πρέπει να αγγίζουν τον πάτο της πισίνας. Απαραίτητη είναι και μια ζώνη πλεύσης. Χωρίς την ώθηση της ζώνης η θέση του σώματος πιθανόν να μην είναι σωστή αφού θα δοθεί έμφαση στους μύες του πάνω κορμού και των χεριών για να επιπλεύσει το σώμα.

Η θέση μας πρέπει να είναι όπως όταν τρέχουμε και έξω από το νερό δηλαδή μια μικρή κλίση προς τα εμπρός με το στήθος προς τα έξω και οι ώμοι τραβηγμένοι πίσω όχι σκυμμένοι προς τα εμπρός. Οι αγκώνες πρέπει να έχουν μια κλίση 90 μοιρών.

Η κίνηση των ποδιών θυμίζει πιο πολύ γρήγορο τρέξιμο παρά αργό εξαιτίας της δύναμης που χρειάζεται να ξεπεράσεις την αντίσταση του νερού λόγω της πυκνότητας του. Το γόνατο έρχεται περίπου στις 75 μοίρες από τα ισχία (hip). Όταν το γόνατο βρίσκεται ψηλά το κάτω μέρος του ποδιού βρίσκεται σε θέση όπως όταν πατάει σε flat (επίπεδη) επιφάνεια και στο τεντωμένο πόδι τα δάχτυλα των ποδιών κοιτάνε προς τα κάτω (plantar flexion-πελματιαία κάμψη). Αυτή η κίνηση των ποδιών με την αντίσταση του νερού βοηθά την μηχανική του τρεξίματος και προάγει σταθερότητα των αρθρώσεων και μυϊκή δύναμη ως αποτέλεσμα της αντίστασης.

Τα οφέλη:

Είναι αποτελεσματικό επειδή αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς όπως το τρέξιμο και δυναμώνει τους μύες πιο πολύ από το κανονικό τρέξιμο λόγω της αντίστασης.

Προφυλάσσει από τραυματισμούς και συγκεκριμένα από τις χιλιάδες προσκρούσεις του ποδιού στο έδαφος.

Η ώθηση του νερού στηρίζει 90% το βάρος του σώματος μας, συνεπώς κινούμαστε πιο ελεύθερα και έχουμε μεγαλύτερο εύρος κινήσεων.

Οι μοναδικές ιδιότητες του νερού δίνουν την δυνατότητα στην καρδιά μας να δουλέψει πιο αποδοτικά. Η υδροστατική πίεση του νερού ασκεί ομοιόμορφη πίεση σε όλες της επιφάνειες του σώματος και δρα ως μια βοηθητική αντλία μειώνοντας τον αριθμό των καρδιακών χτύπων. Συνεπώς υπολογίζεται ότι οι χτύποι της καρδιάς θα είναι 10-15 χτύπους λιγότερους ανά λεπτό. Αυτό σημαίνει τα ίδια προπονητικά οφέλη με λιγότερους χτύπους.

Η θερμοκρασία του νερού συχνά μειώνει και την αυξήση της θερμοκρασίας επιτρέποντας στο κυκλοφορικό σύστημα να επικεντρωθεί στο να στέλνει αίμα στους μύες αντί για την επιφάνεια του δέρματος για να δροσιστεί.

Πως μπορεί να εισαχτεί στο πρόγραμμα μου;

Ποικιλόμορφα:

Βρισκόμενος μέσα στο νερό θα έχεις την αίσθηση ότι δουλεύεις έντονα όταν στην πραγματικότητα μάλλον δεν θα είναι έτσι. Αν φοράς παλμογράφο να υπολογίζεις μια διαφορά στο 10%, αν δηλαδή έχεις 140 παλμούς θα αντιστοιχεί περίπου στους 154 έξω από το νερό.

Οι περισσότερες προπονήσεις μπορούν να γίνουν σε μορφή fartlek.

Ενδεικτικά:

Α) Ζέσταμα 15’χαλαρής εντασης+5x 30’’σε ρυθμό 5Κ (αντιληπτής ικανότητας) με 30’’ χαλαρά

5×2’ σε ρυθμό 5Κ (αντιληπτής ικανότητας) με 2’ χαλαρά.

3×3’σε ρυθμό 5Κ (αντιληπτής ικανότητας) με 3’χαλαρά

3×2’ σε ρυθμό 5Κ (αντιληπτής ικανότητας) με  2’ χαλαρά

Αποθεραπεία 10’ Διάρκεια 1:20

Β) Ζέσταμα 15’χαλαρής εντασης+4x 30’’σε ρυθμό 5Κ(αντιληπτής ικανότητας)με 30’’ χαλαρά

2×10’ σε ρυθμό tempo η 10Κ (αντιληπτής ικανότητας) με 2’χαλαρά

Αποθεραπεία 9’  Διάρκεια 0:50

Γ) Ως διπλή προπόνηση, ακολουθώ το πρόγραμμα μου κανονικά και σε μια δεύτερη προπόνηση της ημέρας κάνω 30-40 λεπτά μέτριας έντασης.

Δ) Μετά από έντονη προπόνηση η και αγώνα. Σε άλλη μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε 30 άτομα μετά από έντονη προπόνηση βρέθηκε ότι το deep water running (DWR) ήταν πιο αποτελεσματικό στην μείωση του μυϊκού πιασίματος και στην επαναφορά της μυϊκής δύναμης. Αποτελέσματα: Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος ήταν όταν ακολουθήθηκαν 3 ημέρες DWR .

Πιο συγκεκριμένα, οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν:

-Τρεις ήμερες απόλυτης ξεκούρασης

-1 ημέρα ξεκούραση με 2 ημέρες DWR (75%)

-1 ημέρα ξεκούραση με 2 ημέρες τρέξιμο στο διάδρομο (75%)

-Τρέξιμο στο διάδρομο (75%) και της 3 ημέρες

-3 ημέρες DWR (75%)

Τέλος, αν επιλέξετε αυτού του είδους προπόνησης ίσως παρατηρήσετε ότι θα ανοίξει και η όρεξη σας και θα τρώτε περισσότερο, αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα παράγει περισσότερη θερμότητα για να ζεσταθεί και ως αποτέλεσμα θα καίτε περισσότερες θερμίδες. Μην ξεχάσετε ότι παρόλο που θα βρισκόσαστε μέσα στο υγρό στοιχείο θα χρειαστείτε καλή ενυδάτωση!!

* ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ, ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΔΡΟΜΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ. ΑΠΟΦΟΙΤΟΣ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ, NORTH AMERICAN ACADEMY OF SPORTS AND FITNESS PROFESSIONALS (NAASFP). ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΣΤΗΝ «ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΓΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΛΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ», INTERNATIONAL SOCIETY OF SPORTS NUTRITION (ISSN). ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ SPARTAN SGX COACH

Βιβλιογραφία:

Running Anatomy J Puleo,DR P Milroy.

Precision Heart Rate Training Edmund R. Burke PhD

Running Science Owen Anderson, PhD.-The efficacy of deep-water running.In contemporary ergonomics,P.McCabe, ed. London: Taylor & Francis, 2002,pp. 162-166

The physiology of deep water running , Reilly T, Dowzer CN, Cable NT, J Sports Sci 2003 Dec; 21(12):959-72

Gait Posture. 2013 Apr;37(4):558-63. doi: 10.1016/j.gaitpost.2012.09.019. Epub 2012 Nov 26.

Muscle activity during different styles of deep water running and comparison to treadmill running at matched stride frequency.

Masumoto K1, Applequist BC, Mercer JA.

Previous ArticleNext Article

Αθλητές και ψυχολογία: Ο ρόλος, η μέθοδος και το αποτέλεσμα

Η Αθλητική Ψυχολογία είναι η επιστήμη που εξετάζει τις ψυχολογικές διαδικασίες και στρατηγικές μέσω των οποίων οι αθλητές αλλά και οι προπονητές στοχεύουν στη μεγιστοποίηση της απόδοσης.

Διακρίνεται στην Ψυχολογία του Αγωνιστικού Αθλητισμού, στην Ψυχολογία για Υγιής και Κλινικούς πληθυσμούς και στην Ψυχολογία της Φυσικής Αγωγής (σχολεία). Ο ρόλος του Αθλητικού Ψυχολόγου μπορεί να είναι (α) ερευνητικός, (β) εκπαιδευτικός και (γ) συμβουλευτικός.

Σε ποιους απευθύνεται

Υπάρχει η σκέψη ότι ο αθλητικός ψυχολόγος απευθύνεται και χειρίζεται «προβληματικούς» αθλητές. Αυτό απέχει πολύ από την αλήθεια. Ένας αθλητής/τρια δεν επισκέπτεται κάποιο διατροφολόγο γιατί έχει παραπανίσια κιλά πάντα, ή μεγαλύτερα από το κανονικό ποσοστά λίπους, αλλά γιατί πρέπει να εκπαιδευτεί να τρέφεται σωστά τόσο από πλευράς ποσοτήτων όσο και από πλευράς συνδυασμών και κατάλληλων ωρών. Κατά συνέπεια και η αθλητική ψυχολογία σκοπεύει στην εκπαίδευση του αθλητή/τριας ώστε να μπορέσει να γίνει πνευματικά δυνατότερος με

Με Στόχο
  • Τη μεγιστοποίηση της απόδοσης
  • Την ανάπτυξη των πνευματικών ικανοτήτων
  • Την υψηλότερη αντοχή στη ματαίωση
  • Τη μείωση (ελαχιστοποίηση) του άγχος και τη δημιουργία χαλάρωσης
  • Την αύξηση των επιπέδων συγκέντρωσης και προσοχής
  • Την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης
  • Την εκμάθηση και τοποθέτηση στόχων
  • Την ανάπτυξη της συνοχής και της ηγεσίας
  • Την εκλογίκευση και τον απολογισμό του αγώνα
  • Την ψυχολογική επαναφορά μετά από κάποιο τραυματισμό
Επιπλέον επιδιώκει να εκπαιδεύσει τον αθλητή/τρια να κάνει:
  • Warm down brain after physical activity
  • Meta-cognitive procedure

Δεν αφορά μόνο υψηλού επιπέδου αθλητές αλλά όλους εκείνους που στόχο έχουν τη βελτίωση και την ανάπτυξη των ικανοτήτων τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ανεξαρτήτως ηλικίας και αθλήματος.

Συνεργάζεται με προπονητές, φυσικοθεραπευτές και ιατρικό προσωπικό για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Ποιά είναι τα πιο κοινά προβλήματα των αθλητών/τριων;

Οι αθλητές/τριες συχνά αναφέρουν προβλήματα που αφορούν σε υψηλά επίπεδα άγχους, χαμηλά επίπεδα προσοχής, μειωμένη διέγερση, χαμηλά επίπεδα παρακίνησης και συνοχής και αδυναμία συγκέντρωσης και απόδοσης την πιο σημαντική στιγμή του αγώνα (choking).

Συνήθως υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ της φυσικής και της πνευματικής προετοιμασίας. Όλοι μιλούν για το πόσα χιλιόμετρα έκαναν ή πόσα βάρη σήκωσαν ή πόσο γρήγορα έτρεξαν αλλά κανείς δεν μιλά για το πόσες ώρες προετοιμάστηκε πνευματικά και ψυχολογικά.

Τι ισχύει;

  • Όσο αυξάνεται η ψυχολογική πίεση τόσο αυξάνονται και τα λάθη
  • Το ψυχολογικό στρες θα επηρεάσει όλες τις πτυχές της απόδοσης

Κατά τη διάρκεια των αγώνων

  • Οι ψυχολογικές πιέσεις
  • Οι εντάσεις
  • Οι προκλήσεις
  • Ο ανταγωνισμός
  • Οι απαιτήσεις ανεβαίνουν κατακόρυφα

Συχνά οι αθλητές/τριες εκφράζουν

«Μετά από εκείνη την ήττα και τα αρνητικά σχόλια «κλείδωσα» και δεν μπόρεσα να επανέλθω ξανά»
«Στο ζέσταμα είμαι πάντα εξαιρετικά και μόλις μπαίνω στον αγώνα αλλάζει όλο μου το σώμα»
«Νιώθω ότι πρέπει να αποδεικνύω συνεχώς ότι αξίζω»
«Οι διαρκείς εντάσεις με τον προπονητή μου και τα σχόλια του με έχουν κάνει να χάσω το κίνητρο μου»

Αναρωτιούνται:

«Γιατί δεν έχω αστοχήσει σε καμία ελεύθερη βολή στην προπόνηση αλλά στον αγώνα τα στατιστικά μου στις ελεύθερες βολές είναι πολύ χαμηλά?»
«Γιατί ενώ προηγούμαι με τρία game τελικά χάνω το set?»
«Γιατί στην προπόνηση πηδάω μακριά, στον αγώνα κάνω άκυρα άλματα?»
Ωστόσο υπάρχουν και εκείνοι που δηλώνουν
«Επιτυχία είναι να πηγαίνεις από αποτυχία σε αποτυχία χωρίς να χάνεις τον ενθουσιασμό σου»
«Ποτέ να μην εγκαταλείπεις τους στόχους σου»
«The body achives what the mind believes»

Ποιες είναι οι βασικές αρχές της Αθλητικής Ψυχολογίας;

• ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΗ/ΤΡΙΑ
• ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ
• ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΤΑΝΕΙ ΜΕΧΡΙ ΕΝΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟ ΣΗΜΕΙΟ.

Λανθασμένες αντιλήψεις για την Αθλητική Ψυχολογία

1. Η νίκη είναι αυτοσκοπός
2. Δίνει γρήγορες λύσεις

Πότε εφαρμόζεται;

1. Ιδανικά στην αρχή της προετοιμασίας και όταν ο αθλητής/τρια είναι μακριά από αγώνες ώστε να μπορέσει να δουλέψει και να εφαρμόσει μια σειρά ασκήσεων στην προπόνηση με στόχο να εσωτερικεύσει και να εγκαθιδρύσει συμπεριφορές.
2. Οποιαδήποτε στιγμή

Πώς χωρίζεται ένα πρόγραμμα αθλητικής ψυχολογικής υποστήριξης:

Χωρίζεται σε 4 φάσεις

1. Η φάση της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του αθλητή/τριας. Η φάση αυτή περιλαμβάνει επιπλέον τη λήψη ιστορικού και την ψυχομετρική αξιολόγηση
2. Η φάση της εκπαίδευσης μέσω τεχνικών νοερής απεικόνισης, χαλάρωσης, τοποθέτησης στόχων κ.α.
3. Η φάση της εφαρμογής από την πλευρά του αθλητή των στοιχείων που έμαθε στους αγώνες.
4. Η φάση της αξιολόγησης και του επανακαθορισμού στόχων. Τέλος αυτή η φάση περιλαμβάνει και την προετοιμασία για την αποχώρηση από την ενεργό δράση των μεγαλύτερων σε ηλικία αθλητών/τριων.

Ποια είναι η διάρκεια;

Μια συνήθης διάρκεια είναι 3-6 μήνες σε εβδομαδιαία βάση διάρκειας περίπου 45’.

Συμπερασματικά θα λέγαμε: Ένα οργανωμένο και δομημένο πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης το οποίο λαμβάνει υπόψη τα αιτήματα, τις αδυναμίες και τις ανάγκες του/της εκάστοτε αθλητή/τριας σε συνδυασμό με την ενεργό συμμετοχή του/της αλλά και τη συνεργασία με τους προπονητές μόνο ΘΕΤΙΚΑ αποτελέσματα μπορεί να φέρει στην απόδοση.

Ο αθλητισμός αποτελεί μέσο για την ανάπτυξη της προσωπικότητας του αθλητή/τριας τόσο μέσα όσο και έξω από τα στάδια. Κατά συνέπεια, η καταβολή της μέγιστης δυνατής προσπάθειας και η επίτευξη του ρεκόρ μέσω της υλοποίησης συγκεκριμένων ρεαλιστικών και επιτεύξιμων στόχων κάθε φορά συμβάλλουν στην ολοκλήρωσης της προσωπικότητας αλλά και στην απόλαυση του πρωταθλητισμού από τη μεριά του αθλητή/τριας.

Κλείνοντας θα πρέπει να τονιστεί ότι η συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης είναι πάντα μια χρήσιμη και πολύ ευχάριστη εμπειρία για όλους!!

Διαβάστε ακόμα: Πως η κακή ψυχολογία μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό!


ΦΡΟΣΩ ΠΑΤΣΟΥ
M.Sc. Ψυχολόγος – Αθλητική Ψυχολόγος
Επιστημονική Συνεργάτιδα Εθνικής Ομάδας Στίβου
Τηλ.: 6982.89.28.32
www.idealpsychology.gr

Μια απάντηση που πρέπει να δοθεί στο άρθρο του κ. Χωμενίδη για τα παιδιά που κάνουν πρωταθλητισμό

Μια ευγενική απάντηση σε άρθρο του Χρήστου Χωμενίδη έδωσε με άρθρο του ο Γιάννης Ψαρέλης. Ο ιδρυτής της Triathlon Lab και προπονητής, μιλάει για την αξία του πρωταθλητισμού όταν γίνεται σωστά και όταν ακολουθούνται κανόνες. Διαβάστε αναλυτικά το άρθρο-απάντηση:

Αγαπητέ κ.Χωμενίδη,

Διάβασα με προσοχή το άρθρο σας με τίτλο «Ντροπή που περνιέται για καμάρι». Για να είμαι ειλικρινής περίμενα να υπάρχει μία απάντηση τόσο από την αθλητική ηγεσία του τόπου όσο και από την ακαδημαϊκή κοινότητα που ασχολείται με τον αθλητισμό. Καθώς δεν έχει υπάρξει κάτι τέτοιο επιτρέψτε μου να τοποθετηθώ. Ζητώ συγνώμη εάν έχει υπάρξει απάντηση και δεν το έχω αντιληφθεί.

Φυσικά εάν υπήρχε ανακοίνωση από ένα πολιτικό κόμμα τα αντανακλαστικά τους θα ήταν αστραπιαία. Όταν ένας πνευματικός άνθρωπος με υψηλού επιπέδου δεξιότητες γραφής τοποθετείται κανένας δεν αντιδρά. Και όφειλαν να αντιδράσουν γιατί έτσι δείχνουν ότι δεν έχουν όραμα για τον αθλητισμό ούτε κατανοούν τη δύναμη που έχει ένα επιδέξιος συγγραφέας όπως εσείς. Εάν δεν είχα την γνώση του αθλητικού πλαισίου και διάβαζα το άρθρο σας δεν θα ενθάρρυνα την κόρη μου να κάνει πρωταθλητισμό. Γι’ αυτό θεωρώ σημαντικό να σας απαντήσω γιατί πολλοί σας διαβάζουν και έχετε πολύ μεγάλη δύναμη επιρροής των αναγνωστών σας.

Επίσης είναι σημαντικό να σημειώσω ότι ο σεβασμός προς το πρόσωπό σας είναι αυτό που με οδήγησε να σας στείλω τούτη την επιστολή. Ανήκω σε μία γενιά που ως πρότυπα δεν είχαν τραγουδιστές, μοντέλα, chef, survivor… αλλά συγγραφείς.  Περιμέναμε κάθε εβδομάδα τι θα γράψει ο Πλωρίτης την Κυριακή και τι δίσκους θα προτείνει ο Πετρίδης. Οι τσακωμοί μας ήταν Σεφέρης ή Ρίτσος, Ελύτης ή Καβάφης, Σάρτρ ή Καμύ, Mario Vitti ή Καραντώνης, …

Θα συμφωνήσω με αρκετά σημεία της τοποθέτησής σας αλλά θα ήθελα να μου επιτρέψετε να διαφωνήσω με αρκετά και κυρίως με τον αφορισμό του πρωταθλητισμού. Είναι λάθος και θα ήθελα να μου επιτρέψετε να επιχειρηματολογήσω σχετικά. Ο ίδιος αφορισμός θα μπορούσε να αφορά τον αθλητισμό γενικότερα. Όπως προφανώς γνωρίζετε υπάρχουν δύο σχολές στους ερμηνευτές του μαρξισμού αναφορικά με τον αθλητισμό. Ο ίδιος ο Μαρξ δεν είχε αναφερθεί ποτέ σχετικά αλλά το έκαναν οι ερμηνευτές του. Η πιο σκληροπυρηνική σχολή θεωρεί τον αθλητισμό ως ένα «κακό» που το χρησιμοποιεί η άρχουσα τάξη για να κάνει το εργατικό δυναμικό πιο παραγωγικό ενώ η πιο μετριοπαθής αποδέχεται ότι μπορεί ανάλογα των συνθηκών να είναι κάτι χρήσιμο ή κάτι «κακό» για τους ανθρώπους. Και την θεωρία του Norbert Ellias να χρησιμοποιήσουμε ο αθλητισμός και ο πρωταθλητισμός ήταν φυσική ανάγκη από τον περιορισμό των βιολογικών αναγκών και ορμών των ανθρώπων ως αποτέλεσμα των περιοριστικών νορμών/ κανόνων/ νόμων και την εξέλιξη των κοινωνιών μας.

Σε συνέχεια των παραπάνω θα μου επιτρέψετε να σημειώσω ότι το ίδιο ισχύει και για τον πρωταθλητισμό. Ναι έχετε απόλυτο δίκιο ο πρωταθλητισμός σε πολλές περιπτώσεις στην Ελλάδα – πέρα από τα πολύ σωστά που αναφέρετε για τα ολοκληρωτικά καθεστώτα- χρησιμοποιήθηκε τα προηγούμενα χρόνια για λόγους εσωτερικής προπαγάνδας των κυβερνήσεων. π.χ. Όταν προσπαθούσαμε να μπούμε στην ΟΝΕ πρώην κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος συνέδεε τις διεθνείς επιτυχίες των ελλήνων αθλητών με τη δυναμική της χώρας : “Οι επιτυχίες των Ελλήνων αθλητών μας δείχνουν ότι όταν εργαστούμε σκληρά μπορούμε να πετύχουμε οτιδήποτε». Ο πρωταθλητισμός ίσως έχει λάβει αρνητική χροιά για αρκετούς από τους έλληνες γιατί τον χρησιμοποιήσαν για να εξυπηρετήσουν συμφέροντά τους και όχι γιατί ως έννοια έχει κάτι αρνητικό.

Ξεκινώ με τη τελευταία σας πρόταση καθώς είναι πολύ σημαντική για οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από την κοινωνική θέση του αθλητισμού. Ο αθλητισμός και το αθλητικό οικοδόμημα  στη σύγχρονη εποχή προέκυψε ως συνέχεια του εκπολιτισμού του ανθρώπου (civilization process) και οι αρχές του δεν βασίζονται -άσχετα με ότι υποστηρίζουμε στην Ελλάδα – στους Ολυμπιακούς Αγώνες της αρχαιότητας αλλά στον ερασιτεχνικό αθλητισμό (amateur athletics/ sports) στο Ηνωμένο Βασίλειο τον 19ο αιώνα. Παρότι αυτό είναι πολύ σημαντικό δεν θα ήθελα να μείνω παραιτέρω σε αυτό.

Η ενασχόληση με ένα άθλημα έχει πολλά οφέλη για την σωματική υγεία ενός ανθρώπου και σε επίπεδο πρωταθλητισμού ακόμα και σε ακραία αγωνίσματα όπως το δικό μας άθλημα (Τρίαθλο Ironman) οι τυχόν βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό από βίαια διατάραξη της ομοιόστασης όλα τα στοιχεία συνηγορούν ότι είναι αναστρέψιμες. Τα οφέλη υπερτερούν κατά πολύ τυχόν παρενεργειών για το σώμα. Ναι ίσως υπάρχουν αθλήματα που είναι καλύτερα από άλλα για το σώμα μας σε επίπεδο πρωταθλητισμού.

Φυσικά όπως ορθώς θέσατε η μονοδιάστατη ενασχόληση με κάτι (αθλητισμός, μουσική, συγγραφή, επιστήμη, ζωγραφική, επιχειρήσεις…) ίσως δεν βοηθάει στην ψυχική και κοινωνική ανάπτυξη του ατόμου. Γι’ αυτό στις προηγμένες Δυτικές Κοινωνίες έχει εγκαταλειφθεί το προπονητικοκεντρικό μοντέλο και πλέον έχει υιοθετηθεί το ουμανιστικό μοντέλο βασισμένο στην εργασία σε διάφορες επιστημονικές εργασίες και δοκίμια π.χ. των Lomardo & Kydman. Στόχος η ανάπτυξη του αθλητή ακόμα και σε επίπεδο πρωταθλητισμού να είναι ολιστική δηλαδή νοητικά, ψυχολογικά, κοινωνικά, συναισθηματικά και σωματικά κ.λπ.

Οι παθογένειες του ελληνικού αθλητισμού πέρα από την εκμετάλλευση από τα κόμματα και το κράτος είναι μεταξύ άλλων : Το λάθος προπονητικο μοντέλο που έχει χρησιμοποιηθεί, η έντονη πίεση σε νέα παιδιά να πετύχουν διακρίσεις σε μικρές ηλικίες (παγκόσμιοι πρωταθλητές σε κατηγορίες παίδων και εφήβων και μετά εξαφανίζονται), η μη συνεχής δια βίου επαγγελματική εκπαίδευση των προπονητών, η ασυδοσία των διοικητικών στελεχών, η μη εκπαίδευση των γονέων, η ύπαρξη ασφαλιστικών μέτρων για να περιοριστούν μέτρα διάφθοράς και κατάχρησης εξουσίας, η μη παρακολούθηση  και εφαρμογή των διεθνών βέλτιστων πρακτικών στα κρατικά προγράμματα ανάπτυξης αθλητισμού, η έλλειψη εθνικής στρατηγικής που άφηνε περιθώριο σε κάθε αθλητική ομοσπονδία να κάνει ότι θέλει, η έλλειψη οράματος από τις κυβερνήσεις κ.λπ.

Το προπονητιοκεντρικό μοντέλο που έχει κυριαρχήσει στην Ελλάδα -λόγω του κρατικοκεντρικού χαρακτήρα του αθλητισμού, τις προσπάθειες των κομμάτων να ελέγξουν και να εκμεταλλευτούν τον αθλητισμό καθώς της παρουσίας πολλών προπονητών από την Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια- οδηγεί σε αυταρχικό μοντέλο ηγεσίας εκ μέρους του προπονητή και δημιουργεί προϋποθέσεις λεκτικής και σωματικές βίας, κατάχρηση εξουσίας κ.λπ.

Πάνω από όλα ο παιδαγωγικός ρόλος του προπονητή που οφείλει να είναι ο βασικός του ρόλος  ανεξαρτήτως εάν έχει ανήλικους ή ενήλικες αθλητές εξαφανίζεται με αυτή την προπονητικοκεντρική φιλοσοφία. Στην Ελλάδα έχουμε τηλεοπτικές εικόνες από προπονητές υψηλού επιπέδου να φωνάζουν, να βρίζουν τους παίκτες τους, να τους πετούν μπουκάλια κλ.π. Στην καλύτερη περίπτωση τους ευνουχίζουν μην αφήνοντάς τους να αναπτυχθούν και να γίνουν ικανοί να λαμβάνουν αποφάσεις (“decision makers”):  “Δώσε την μπάλα δεξιά», «ρε παιδί μου τί έκανες, αυτό σου ζήτησα να κάνεις;»

Σε αντίθεση με αυτό σε αρκετές χώρες πλέον οι προπονητές για αθλητές άνω των 12 ετών δεν ομιλούν (υπάρχει σχετική οδηγία) όσο παίζεται το παιχνίδι και στα ταιμ άουτ δεν δίνουν οδηγίες αλλά κάνουν διάλογο με τους αθλητές. Σταδιακά έχουν εκχωρήσει την “εξουσία¨ στην ομάδα και την λήψη αποφάσεων στους αθλητές (delegation- let the athlete take the responsibility). Ωριμάζει η ομάδα και γίνεται εκχώρηση εξουσίας από τον προπονητή στους αθλητές και οι αποφάσεις λαμβάνονται από κοινού.

Στην σύγχρονη εποχή  ο προπονητής δεν υποδεικνύει τι έχει κάνει λάθος ο αθλητής ούτε του καθορίζει τι να κάνει. Χρησιμοποιώντας την Σωκρατική μέθοδο θέτει ερωτήματα στον αθλητή για να σκεφθεί γιατί μόνο έτσι θα γίνει αποτελεσματικός να λαμβάνει αποφάσεις (decision maker).

Όμως το παραπάνω πρόβλημα για το πως αντιλαμβανόμαστε την εξουσία και την ηγεσία στην ελληνική κοινωνία δεν αφορά μόνο τους προπονητές. Και οι δάσκαλοι στα σχολεία, οι καθηγητές στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, οι διευθυντές στο δημόσιο, οι manager στις επιχειρήσεις, οι γονείς με τα παιδιά τους κ.λπ. έχουν μάθει να ασκούν αυταρχική ηγεσία και όχι να αντιλαμβάνονται την «παιδαγωγική» διάσταση του ρόλου τους, δηλαδή να αναπτύξουν ανθρώπους και σταδιακά να εκχωρούν «εξουσία». Εχουμε παθογένειες ή έστω δεν ακολουθούμε τις πιο μοντέρνες κουλτούρες του Δυτικού κόσμου και αυτό είναι η αιτία. Όχι η αθλητική αριστεία είναι μία παιδαγωγική διαδικασία εάν πετάξουμε έξω από το αθλητικό πλαίσιο όσους προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τον αθλητισμό δηλαδή κράτη, κόμματα, διοικήσεις ομοσπονδιών, διοικήσεις σωματείων κ.λπ.

Ένα σημείο κλειδί για όσα αναφέρετε είναι ότι δεν υπάρχει εθνική οδηγία στην χώρα μας όπως υπάρχει στον Καναδά με το LTAD (Long Terms Athletes Development) και έτσι πιέζουν τα παιδιά από μικρή ηλικία να κάνουν πρωταθλητισμό σε ηλικία που δεν μπορούν να διαχειριστούν την ψυχολογική και σωματική πίεση και φορτία. Ναι πρέπει να κάνουν πρωταθλητισμό και θα τους ωφελήσει πολύ αλλά σε μεγαλύτερες ηλικίες, ιδανικά μετά τα 18. Τα πιο επικίνδυνα αθλήματα είναι αυτά  που τα παιδιά κάνουνε πρωταθλητισμό σε μικρή ηλικία (ενόργανη γυμναστική, ρυθμική γυμναστική, συγχρονισμένη κολύμβηση, κλασσική κολύμβηση όταν δεν υπάρχει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός ώστε μετά τα 18 να φτάνουν στην κορύφωση κ.λπ).

Ο αθλητισμός υψηλού επιπέδου είναι πολύ ευεργετικός για τους αθλητές εφόσον ο προπονητής ακολουθεί την ουμανιστική σχολή, ενδιαφέρεται για την εξέλιξη του ατόμου και όχι για την επίτευξη του αθλητικού στόχου. Ετσι η αθλητική επιτυχία που δεν είναι αυτοσκοπός αλλά είναι το φυσικό αποτέλεσμα μίας κοινής πορείας αυτογνωσίας και αριστείας και των δύο και αυτά δεν είναι θεωρητικά αλλά έχουν αποδειχθεί πολλές φορές στην πορεία σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Mε ειλικρινή εκτίμηση

Γιάννης Ψαρέλης, BSc, MSc, MBA

Triathlon Lab – Ιδρυτής

Email : [email protected]

Κινητό : 6937170260

www.triathlonwor.gr

www.triathlon.gr

www.roadrunning.gr

www.cyclingworld.gr

www.athensjournal.gr

x
Send this to a friend