Σπύρος Λούης: ο νερουλάς που κέρδισε τον μαραθώνιο του 1896
Ένας 23χρονος νερουλάς από το Μαρούσι κέρδισε τον πρώτο Ολυμπιακό μαραθώνιο το 1896 με 2:58:50. Η ιστορία του Σπύρου Λούη, από τον αγώνα ως τη ζωή μετά τη νίκη.

Το 1896, όταν ξεκίνησε ο πρώτος Ολυμπιακός μαραθώνιος της σύγχρονης εποχής, ο Σπύρος Λούης δεν ήταν το φαβορί. Ήταν ένας 23χρονος που μετέφερε νερό για το μαγαζί με τα μεταλλικά νερά του πατέρα του. Λίγες ώρες αργότερα έγινε ο πιο γνωστός άνθρωπος της Ελλάδας. Η ιστορία του έχει νούμερα, ανατροπές και ένα ασυνήθιστο «μετά», και αξίζει να τη διαβάσεις όπως ήταν, χωρίς τον μύθο που τη σκεπάζει.

Ένας νερουλάς από το Μαρούσι
Σύμφωνα με το Olympedia, ο Λούης γεννήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 1873 στο Μαρούσι. Η Olympics.com γράφει ότι δούλευε ως νερουλάς στο κατάστημα μεταλλικών νερών του πατέρα του. Για να βρεθεί στην εκκίνηση χρειάστηκε να περάσει από δοκιμαστικούς αγώνες. Στον δεύτερο από αυτούς τερμάτισε πέμπτος, πίσω από τον Δημήτριο Δεληγιάννη, και κανείς δεν τον θεωρούσε υποψήφιο για το χρυσό.
Τους δοκιμαστικούς τους οργάνωσε ο συνταγματάρχης Παπαδιαμαντόπουλος, πρώην διοικητής του Λούη στον στρατό. Η εικόνα είναι πολύ μακριά από το σημερινό τρέξιμο με προγράμματα και ρολόγια: ένας εθνικός αγώνας στήθηκε με δοκιμαστικούς που έστησε ένας αξιωματικός, και ένας νερουλάς βρέθηκε μέσα στη λίστα.

Η μέρα του αγώνα: 10 Απριλίου 1896
Το δρομολόγιο ακολουθούσε τη διαδρομή του Φειδιππίδη, από την πεδιάδα του Μαραθώνα ως την Αθήνα. Όπως γράφει η Olympics.com, στην εκκίνηση βρέθηκαν 17 αθλητές, 13 Έλληνες και 4 ξένοι. Η ιστορία του Μαραθωνίου έχει πολλά κεφάλαια, και αυτό είναι το πρώτο της σύγχρονης εποχής.
Ο αγώνας εξελίχθηκε σε τρία στάδια, και το καθένα έχει τον δικό του πρωταγωνιστή:
- Ο Γάλλος Albin Lermusiaux πήρε το προβάδισμα νωρίς και εγκατέλειψε γύρω στα 32 χιλιόμετρα.
- Τον διαδέχθηκε ο Αυστραλός Edwin Flack, νικητής των 800 και 1.500 μέτρων στους ίδιους Αγώνες. Ο Λούης τον πρόλαβε και ο Flack κατέρρευσε από την εξάντληση.
- Ο Λούης πήρε την πρώτη θέση περίπου τέσσερα χιλιόμετρα πριν τον τερματισμό και τερμάτισε με διαφορά πάνω από επτά λεπτά από τον πλησιέστερο αντίπαλό του.
Ο χρόνος του ήταν 2:58:50, ο καλύτερος που κατέγραψε ποτέ, κατά το Olympedia. Στο Στάδιο, σύμφωνα με την Olympics.com, παρακολουθούσαν περίπου 100.000 θεατές, και οι Έλληνες πήραν τις τρεις πρώτες θέσεις. Ο διάδοχος Κωνσταντίνος και ο πρίγκιπας Γεώργιος έτρεξαν μαζί του τον τελευταίο γύρο.
Για τον ερασιτέχνη δρομέα το ενδιαφέρον είναι η εικόνα του αγώνα. Ο Λούης δεν ήταν μπροστά στην αρχή: πρώτος πήγε ο Lermusiaux, μετά ο Flack, και ο Λούης πήρε το προβάδισμα στο τέλος, όταν οι άλλοι είχαν εξαντληθεί. Είναι το ίδιο μάθημα που ακούς και σήμερα για το πρώτο μισό ενός μαραθωνίου: ό,τι ξοδέψεις νωρίς, το πληρώνεις αργότερα.
Η επόμενη μέρα και τα δώρα
Η Olympics.com περιγράφει έναν άνθρωπο που έγινε εθνικός ήρωας από τη μια μέρα στην άλλη. Οι εφημερίδες δημοσίευαν τη ζωή και το πορτρέτο του, ήρθαν τηλεγραφήματα από όλο τον κόσμο, και ένα κουρείο της Αθήνας του υποσχέθηκε δωρεάν ξύρισμα για όλη του τη ζωή. Ομογενείς στην Αγγλία του χάρισαν ένα χωράφι, που μετονομάστηκε «Χωράφι του Μαραθώνα».
Ο βασιλιάς τού πρόσφερε να ζητήσει ό,τι θέλει. Ο Λούης ζήτησε ένα κάρο με γαϊδούρι για τη δουλειά του με το νερό.
Η ζωή μετά τη νίκη
Δεν ξανάτρεξε ποτέ αγώνα. Επέστρεψε στο Μαρούσι και, κατά τις δύο πηγές, δούλεψε σε αγροτικές δουλειές και ως αστυνομικός της υπαίθρου. Το Olympedia καταγράφει και ένα σκοτεινό κεφάλαιο: το 1926 φυλακίστηκε με την κατηγορία της πλαστογραφίας στρατιωτικών εγγράφων και έχασε τη δουλειά του. Έμεινε στη φυλακή πάνω από έναν χρόνο, και στη δίκη της 28ης Ιουνίου 1927 αθωώθηκε.
Το 1936 βρέθηκε στους Αγώνες του Βερολίνου. [ΕΛΕΓΧΟΣ: η Olympics.com τον αναφέρει ως σημαιοφόρο της ελληνικής αποστολής, ενώ το Olympedia ως προσκεκλημένο της Οργανωτικής Επιτροπής· οι δύο πηγές διαφωνούν στον ρόλο του] Πέθανε στις 26 Μαρτίου 1940, στο Μαρούσι, σε ηλικία 67 ετών. Το Olympedia σημειώνει ότι το πιστοποιητικό θανάτου γράφει 68, σε αντίθεση με την ηλικία του επιτύμβιου, κάτι που δείχνει πόσο δύσκολα ξεκαθαρίζουν οι ημερομηνίες εκείνης της εποχής.
Τι έμεινε από αυτόν σήμερα
Το Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αθηνών, κεντρικό στάδιο των Αγώνων του 2004, φέρει το όνομά του. Πολλοί σύλλογοι στην Ελλάδα και στο εξωτερικό το έχουν επίσης, και η φράση «γίνομαι Λούης» σημαίνει ότι εξαφανίζομαι γρήγορα, όπως σημειώνει η Olympics.com.
Αν θες να διαβάσεις και την άλλη όψη του πρώτου Ολυμπιακού μαραθωνίου, δες την ιστορία της Στάματας Ρεβίθη, που έτρεξε κι εκείνη τη διαδρομή του Μαραθώνα το 1896.
Την επόμενη φορά που θα σταθείς στην εκκίνηση ενός μαραθωνίου, θυμήσου ότι ο πρώτος νικητής δεν ήταν επαγγελματίας. Ήταν ένας άνθρωπος με δουλειά, που τερμάτισε μπροστά από αντιπάλους με πολύ μεγαλύτερο όνομα και κέρδισε στα τελευταία χιλιόμετρα, όχι στα πρώτα.
Πηγές: Olympics.com, «Local hero Spyridon Louis earns cult status in marathon» · Olympedia, Spyridon Louis


