Στέλιος Κυριακίδης: ο δρομέας που κέρδισε τη Βοστώνη το 1946

Στις 20 Απριλίου 1946, στη γραμμή εκκίνησης του Boston Marathon, στάθηκε ένας υποσιτισμένος 36χρονος που είχε να τρέξει σοβαρά πέντε χρόνια. Οι διοργανωτές αμφέβαλλαν αν θα αντέξει. Ο Στέλιος Κυριακίδης τερμάτισε πρώτος, και η νίκη του συνδέθηκε με μια έκκληση για βοήθεια προς την Ελλάδα. Εδώ βλέπεις τι ξέρουμε για εκείνον τον αγώνα, με τα νούμερα όπως τα δίνουν οι πηγές και με τις διαφορές τους εκεί που υπάρχουν.

Ο δρομέας από την Κύπρο που έτρεχε με τη φανέλα της Ελλάδας

Σύμφωνα με το Olympedia, ο Κυριακίδης γεννήθηκε το 1910 στον Στατό της Πάφου, στην Κύπρο. Οι πηγές διαφέρουν στην ημερομηνία: το Olympedia γράφει 15 Ιανουαρίου, ενώ το Greek Reporter γράφει 4 Μαΐου. Σίγουρο είναι μόνο το έτος.

Το Olympedia καταγράφει 14 τίτλους στους Παγκύπριους Αγώνες και 11 τίτλους πρωταθλητή Ελλάδας. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου το 1936 τερμάτισε 11ος στον μαραθώνιο. Στον πόλεμο ήταν μέλος της ελληνικής αντίστασης. Το Greek Reporter προσθέτει ότι περνούσε μηνύματα σε αντιστασιακές ομάδες, ότι συνελήφθη στις αρχές του 1943 και αφέθηκε ελεύθερος όταν ο Γερμανός αξιωματικός έμαθε ότι ήταν δρομέας.

Η Ελλάδα του 1946 και το εισιτήριο μιας διαδρομής

Το πλαίσιο το δίνει το Boston.com: η χώρα ήταν κατεστραμμένη από τον πόλεμο, ο εμφύλιος ξεκινούσε αμέσως μετά την αποχώρηση των Γερμανών και τα βασικά αγαθά έλειπαν. Ο Κυριακίδης, κατά την ίδια πηγή, πούλησε πολλά από τα υπάρχοντά του, τελικά ακόμα και το σπίτι, για να μην πεινάσει η οικογένειά του.

Η προετοιμασία έγινε στην Κύπρο, όπου μπορούσε να τρέχει σε εξωτερικό χώρο, και κράτησε έξι μήνες, όπως γράφει το Βήμα (To Vima). Το ίδιο δημοσίευμα λέει ότι ο Κυριακίδης δεν είχε πάρει σοβαρά μέρος σε αγώνα για πέντε χρόνια.

Ο αγώνας: 116 δρομείς, ένας αδύνατος Έλληνας

Στον αγώνα της 20ής Απριλίου έτρεξαν 116 δρομείς, σύμφωνα με το Βήμα. Ο Κυριακίδης ήταν τόσο αδύνατος που οι αμερικανικές εφημερίδες δυσκολεύτηκαν να τον περιγράψουν χωρίς να φανούν σκληρές, και ο Kelley τον είχε αποκαλέσει «gaunt Greek», δηλαδή κοκκαλιάρη Έλληνα.

Ο χρόνος του ήταν 2:29:27, όπως γράφουν το Boston.com, το Olympedia και το Greek Reporter. Στον τερματισμό, κατά το Βήμα, φώναξε «For Greece». Ο γιος του, ο Δημήτρης, θυμάται κάπως διαφορετική φράση, «Έλληνες, ενωθείτε για το καλό της πατρίδας». Οι φράσεις διαφέρουν από πηγή σε πηγή, και το μόνο που μένει σταθερό είναι το «For Greece».

Ο Kelley, ο κάτοχος του τίτλου, είπε, κατά το Boston.com, ότι ο Κυριακίδης δεν έτρεχε για τον εαυτό του αλλά για τη χώρα του. Το Βήμα τον παραθέτει να ρωτά πώς μπορείς να νικήσεις έναν τέτοιο άνθρωπο.

Το αληθινό διακύβευμα: η βοήθεια

Ο Κυριακίδης δεν έμεινε στη νίκη. Ο γιος του λέει στο Βήμα ότι ο πατέρας του δεν ήρθε στη Βοστώνη για να βάλει χρήματα στην τσέπη, αλλά για να βοηθήσει τη χώρα του, και τον αποκαλεί «τον πρώτο charity runner στον κόσμο». Το Greek Reporter γράφει ότι γύρισε την Αμερική για να συγκεντρώσει χρήματα, ώστε να τραφούν και να ντυθούν οι Έλληνες.

Οι αριθμοί της βοήθειας δεν επιβεβαιώνονται εύκολα, και γι’ αυτό τους αντιμετωπίζουμε με προσοχή. Το Βήμα αναφέρει ότι ο πρόεδρος Truman διέταξε την αποστολή 25.000 τόνων τροφίμων, φαρμάκων, ρούχων και καταφυγίων, το λεγόμενο «Πακέτο Κυριακίδη». Το Boston.com και το Greek Reporter δεν δίνουν ποσό. Ο δημοσιογράφος Jerry Nason έγραψε αργότερα ότι το δράμα του αγώνα «απελευθέρωσε εκατομμύρια δολάρια» σε συνεισφορές για την ελληνική εκστρατεία βοήθειας. Το κοινό σημείο των πηγών είναι ότι η νίκη του έφερε βοήθεια. Το ακριβές ποσό δεν είναι επιβεβαιωμένο.

Το 1947 επέστρεψε στη Βοστώνη και τερμάτισε δέκατος. Κατά το Βήμα, μάζεψε χρήματα και μεταχειρισμένο αθλητικό εξοπλισμό από αμερικανικά πανεπιστήμια για την ελληνική ομάδα του 1948, που μπήκε πρώτη στο στάδιο του Λονδίνου εκείνο το καλοκαίρι. Το Olympedia τον καταγράφει και ο ίδιος στο Λονδίνο, με 18η θέση στον μαραθώνιο.

Η κληρονομιά: ένα άγαλμα στο μίλι 1

Το άγαλμα «The Spirit of the Marathon» στέκεται στο πρώτο μίλι της διαδρομής στο Hopkinton. Σύμφωνα με το Boston.com έχει ύψος 12 πόδια, αποκαλύφθηκε το 2006 και απεικονίζει τον Κυριακίδη και τον Σπύρο Λούη. Ένα δίδυμο άγαλμα στέκεται στον Μαραθώνα, και η πρώτη αίθουσα του Μουσείου Μαραθωνίου εκεί είναι αφιερωμένη σε εκείνον, κατά το Βήμα. Ο Κυριακίδης πέθανε στην Αθήνα στις 10 Δεκεμβρίου 1987, σε ηλικία 77 ετών, σύμφωνα με το Olympedia.

Η ιστορία του δεν χρειάζεται στολίδια. Έχει ένα μετρήσιμο γεγονός (2:29:27, 20 Απριλίου 1946) και ένα πλαίσιο που εξηγεί γιατί ο αγώνας μετράει. Αν σε ενδιαφέρουν άλλες αληθινές ιστορίες από τα πρώτα χρόνια του μαραθωνίου, διάβασε και για τη Στάματα Ρεβίθη, τη γυναίκα που έτρεξε τον Μαραθώνιο του 1896, και για την Kathrine Switzer και το νούμερο 261.

Πηγές: Olympedia, «Stelios Kyriakidis» · Greek Reporter, «Stylianos Kyriakides: The Legendary Marathon Man Who Ran for Greece» · To Vima, «Boston Marathon, 1946: The Greek Runner Who Ran for a Starving Nation» · Boston.com, «The story behind the Spirit of the Marathon statue and Boston’s first charity runner»