Kathrine Switzer: η γυναίκα με το νούμερο 261

Το Boston Marathon του 1967 είχε ένα ασυνήθιστο θέμα στις εφημερίδες της επόμενης μέρας: μια φωτογραφία με έναν άντρα που προσπαθεί να τραβήξει ένα νούμερο από την πλάτη μιας δρομέως. Η δρομέας ήταν η Kathrine Switzer, 20 ετών τότε, και το νούμερο ήταν το 261. Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου που θα τρέξει ο Αυθεντικός Μαραθώνιος της Αθήνας, πολλές από όσες θα βρεθούν στην εκκίνηση θα τρέχουν χωρίς να χρειάζεται να ρωτήσει κανείς αν επιτρέπεται. Η ιστορία του 261 εξηγεί πώς φτάσαμε εδώ. Για τα πρακτικά της Κυριακής, δες τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και τους κλειστούς δρόμους του Μαραθωνίου.

Πώς μπήκε ένα κορίτσι σε αγώνα μόνο για άντρες

Η Switzer ήταν φοιτήτρια στο Syracuse και προπονούνταν ήδη μήνες για το Boston, συχνά με παρέα από άντρες δρομείς του πανεπιστημίου. Στη φόρμα εγγραφής έγραψε «K.V. Switzer», με τα αρχικά της, ώστε να μη φαίνεται το φύλο. Η ίδια ιστορία επιβεβαιώνεται από το NPR και από το Boston.com.

Σύμφωνα με το marathons.com, οι κανονισμοί δεν απαγόρευαν ρητά τη συμμετοχή γυναικών, όμως η AAU, η ομοσπονδία που κάλυπτε τους αγώνες, δεν επέτρεπε στις γυναίκες να τρέχουν σε δρόμο από το 1961. Οι διοργανωτές που τις δέχονταν κινδύνευαν με κυρώσεις. Το χαρτί της εγγραφής δεν έλεγε τίποτα για αυτό, και έτσι πήρε νούμερο.

Τι έγινε στα πρώτα χιλιόμετρα

Γύρω στη μιάμιση μίλια, δηλαδή περίπου 2,4 χιλιόμετρα, ο διευθυντής του αγώνα Jock Semple πήδηξε από όχημα του Τύπου και έτρεξε πίσω της. Προσπάθησε να της βγάλει τα νούμερα και της ζήτησε να φύγει από τη διαδρομή, όπως περιγράφει το NPR. Ο φίλος της, που έτρεχε δίπλα της, τον έκοψε με ένα σωματικό μπλοκ και τον έβγαλε από τον αγώνα.

Οι πηγές διαφέρουν σε μια λεπτομέρεια: το NPR γράφει ότι ο προπονητής της είχε αμφιβάλλει νωρίτερα αν μια γυναίκα μπορεί να τερματίσει και δεν παρενέβη, ενώ το marathons.com αναφέρει ότι προπονητής και φίλος κράτησαν μαζί τον Semple. Σε ένα σημείο συμφωνούν και οι δύο: η Switzer συνέχισε να τρέχει.

Τερμάτισε σε περίπου 4 ώρες και 20 λεπτά, κατά τα δύο δημοσιεύματα. Οι φωτογραφίες από τη σκηνή βγήκαν στα πρωτοσέλιδα και, όπως γράφει το Boston.com, την έκαναν σύμβολο του γυναικείου κινήματος. Η ίδια είχε πει ότι ήταν το χειρότερο πράγμα που της είχε συμβεί μέχρι τότε.

Η συνέχεια: από την αποβολή στους Ολυμπιακούς

Το marathons.com γράφει ότι η AAU την απέκλεισε και την ανέστειλε μετά τον αγώνα. Η αλλαγή ήρθε σταδιακά. Το NBC Sports καταγράφει ότι το 1972 ο αγώνας άνοιξε επίσημα σε γυναίκες: ξεκίνησαν οκτώ, τερμάτισαν και οι οκτώ, και νίκησε η Nina Kuscsik.

Η Switzer δεν σταμάτησε στο ένα νούμερο. Κέρδισε το Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης το 1974 και έτρεξε στη Βοστώνη μέχρι το 1976. Όπως αναφέρει το Boston.com, οργάνωσε αγώνες δρόμου για γυναίκες, που συνέβαλαν στο να μπει το γυναικείο μαραθώνιο στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων του 1984. Εκείνη τη χρονιά έγινε επίσημο άθλημα στο Λος Άντζελες.

Το 2017, σε ηλικία 70 ετών, ξαναέτρεξε το Boston με το ίδιο νούμερο και τερμάτισε σε 4:44:31, περίπου 25 λεπτά πιο αργά από το 1967. Η Boston Athletic Association απέσυρε τότε το νούμερο 261: ήταν το πρώτο νούμερο που αποσύρθηκε ποτέ από τον αγώνα. Μαζί της έτρεξαν 118 γυναίκες και επτά άντρες, για να μαζευτούν χρήματα για το ίδρυμά της, το 261 Fearless.

Τι σημαίνουν οι χρόνοι της, για έναν σημερινό ερασιτέχνη

Αν κάνουμε την πράξη, τα 4:20 του 1967 βγαίνουν περίπου 6:10 ανά χιλιόμετρο και τα 4:44:31 του 2017 περίπου 6:44. Είναι δικός μας υπολογισμός πάνω στα 42,195 χλμ., όχι νούμερο των πηγών. Είναι ρυθμοί που ένας ερασιτέχνης αναγνωρίζει εύκολα στον δικό του μαραθώνιο. Η ιστορία δεν είναι για ρεκόρ. Είναι για το ποιος είχε δικαίωμα να βρεθεί στη γραμμή και να τερματίσει σε ένα συνηθισμένο, καθόλου επικό ρυθμό.

Στην Ελλάδα έχουμε τη δική μας εκδοχή αυτής της ιστορίας. Αν δεν τη γνωρίζεις, διάβασε για τη Στάματα Ρεβίθη, τη γυναίκα που έτρεξε το Μαραθώνιο του 1896. Έχει το ίδιο θέμα: μια γυναίκα σε μια διαδρομή που δεν της είχαν ανοίξει επίσημα.

Για να το κρατήσεις

Την Κυριακή, όταν δεις στην εκκίνηση ένα πλήθος με διαφορετικά νούμερα, ηλικίες και ρυθμούς, κράτα αυτό: ο αγώνας είναι ανοιχτός επειδή κάποιοι τον άνοιξαν με πολύ πιο άβολο τρόπο. Και αν θες να μάθεις περισσότερα, το ίδρυμα 261 Fearless που αναφέρει το Boston.com είναι ένα καλό σημείο αφετηρίας.

Πηγές

• Boston.com: Boston Marathon retires bib No. 261 for Kathrine Switzer
• NPR: First woman to wear a Boston bib races again 50 years later
• marathons.com: Kathrine Switzer, the first woman to officially run a marathon
• NBC Sports: 2022 Boston Marathon celebrates 50th anniversary of official women’s division
• Protothema: Athens Marathon 2026 (ημερομηνία διεξαγωγής)