Η σημασία του πρωινού γεύματος για τα παιδιά και τους έφηβους

Του Γιάννη Χρύσου*

Η άρνηση των μικρών παιδιών, αλλά και των εφήβων, να ξεκινήσουν τη μέρα τους με ένα καλό πρωινό είναι ένα μόνιμο θέμα διένεξης σχεδόν σε κάθε οικογένεια.

Το θέμα αυτό δεν πρέπει να είναι αμελητέο καθώς το πρωινό όχι μόνο προσφέρει την απαραίτητη ενέργεια που απαιτείται στο ξεκίνημα της ημέρας, αλλά έχει βρεθεί πως τα παιδιά που παίρνουν καλό πρωινό έχουν 2-5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να καλύψουν τα 2/3 των συνιστώμενων ημερήσιων προσλήψεων από τις περισσότερες βιταμίνες και μέταλλα που απαιτούνται για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού.

Σε έρευνα που έγινε σε σχολείο της Louisiana και δημοσιεύτηκε στο Journal of Adolescent Health βρέθηκε ότι το 19% των μαθητών που παρέλειπαν εντελώς το πρωινό εμφάνιζαν πολύ χαμηλότερα ποσά διαφόρων μετάλλων και βιταμινών, συγκριτικά με τους συμμαθητές τους που έπαιρναν κανονικά πρωινό.

Αυτό που είναι πολύ βασικό να κατανοήσουν οι γονείς είναι ότι τα θρεπτικά συστατικά που χάνουν τα παιδιά και οι έφηβοι όταν παραλείπουν το πρωινό τους, σπάνια αναπληρώνονται από άλλα γεύματα. Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι ένα σωστό πρωινό βελτιώνει την απόδοση στο σχολείο και την ευκολία παρακολούθησης του μαθήματος. Ακόμη, τα παιδιά που παίρνουν πρωινό εμφανίζουν σπανιότερα κατάθλιψη, άγχος ή υπερκινητικότητα. Επίσης, σκέφτονται γρηγορότερα και πιο καθαρά, αισθάνονται λιγότερη κούραση και υπνηλία (ιδιαίτερα κατά τα πρωινά μαθήματα) και έχουν μικρότερες πιθανότητες να παραπονεθούν για πόνους στην κοιλιά ή ζάλη.

Ιδιαίτερης σημασίας, όμως, δεν είναι μόνο η ύπαρξη του πρωινού ως γεύμα αλλά και η ποιότητά του. Ένα καλό πρωινό θα πρέπει να παρέχει στο παιδί το 25-30% των ημερήσιων αναγκών του οργανισμού σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά. Ένα ισορροπημένο πρωινό πρέπει να παρέχει πρωτεΐνες, καλής ποιότητας λιπαρά, υδατάνθρακες καθώς και πολύ σημαντικά θρεπτικά συστατικά που τα παιδιά συχνά δεν προσλαμβάνουν επαρκώς όπως οι φυτικές ίνες, η βιταμίνη C, το φυλικό οξύ, ο σίδηρος και το ασβέστιο.

Μια εξαιρετική επιλογή στο πρωινό γεύμα των παιδιών μπορεί να αποτελέσει το ταχίνι, που είναι 100% αλεσμένο σουσάμι. Το ταχίνι είναι ένα κατεξοχήν φυσικό προϊόν που περιέχει πολύ καλής ποιότητας πρωτεΐνες (υψηλής βιολογικής αξίας) απαραίτητες για την ανάπτυξη του μυϊκού συστήματος των παιδιών και των εφήβων, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα τα οποία συμβάλουν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και σχετίζονται με την καλύτερη πνευματική ανάπτυξη των παιδιών και υδατάνθρακες, οι οποίοι παρέχουν την απαραίτητη ενέργεια που θα τους επιτρέψει να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της καθημερινής πνευματικής και σωματικής δραστηριότητας.

Παράλληλα, το ταχίνι περιέχει βιταμίνες του συμπλέγματος Β που ενεργοποιούν ακόμη καλύτερα τις πνευματικές διαδικασίες του παιδιού και ασβέστιο, απαραίτητο για την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και άλλα προϊόντα που παράγονται από το σουσάμι, όπως το παστέλι με σουσάμι και ο χαλβάς από ταχίνι.

Συνεπώς, γίνεται εύκολα αντιληπτό το πόσο σημαντικό είναι να μάθουμε στα παιδιά μας πριν ξεκινήσουν τις δραστηριότητες της ημέρας να τρώνε στο σπίτι πρωινό που να περιλαμβάνει συστατικά όπως το ταχίνι καθώς επίσης και να αποφεύγουν την κατανάλωση τροφίμων που είναι φτωχά σε θρεπτικά συστατικά και περιέχουν πολλές θερμίδες, ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά (π.χ. τυρόπιτες, πατατάκια, γαριδάκια κ.α.) στο σχολείο ή και έξω από αυτό.

Διαβάστε ακόμα: 4 σημαντικοί λόγοι για να φάτε πρωινό πλούσιο σε πρωτεΐνες

Πηγή: http://medlabgr.blogspot.com


* Ο Γιάννης Χρυσός είναι Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος


 

Previous ArticleNext Article

Πώς η διατροφή μας επηρεάζει την κλιματική αλλαγή

Της Μάιρας-Ευαγγελίας Στεφανάκου*

Κατά το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η ακτινοβολία που απορροφά η ατμόσφαιρα από τον ήλιο θερμαίνει την επιφάνεια της γης, μία φυσική διαδικασία απαραίτητη για τη συντήρηση της ζωής στον πλανήτη μας. Από την άλλη, από τα μέσα του 20ου αι., εξαιτίας της υπερβολικής βιομηχανικής δραστηριότητας του ανθρώπου, το φαινόμενο αυτό έχει λάβει μεγαλύτερες από τις φυσιολογικές διαστάσεις, σε σημείο να μιλάμε πλέον για υπερθέρμανση του πλανήτη και κλιματική αλλαγή.

Από τι επηρεάζεται η κλιματική αλλαγή;

Στην ατμόσφαιρα, συγκεκριμένα αέρια εμποδίζουν τη θερμότητα από το να δραπετεύσει. Κάποια από αυτά, όπως οι υδρατμοί, ανταποκρίνονται με φυσικό ή χημικό τρόπο σε θερμοκρασιακές αλλαγές, και δε συνεισφέρουν στην ένταση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Αντίθετα, κάποια άλλα αέρια παραμένουν για πολύ καιρό στην ατμόσφαιρα, όπως για παράδειγμα το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), το υποξείδιο του αζώτου (N2O), το μεθάνιο (CH4), κι οι χλωροφθοράνθρακες (CFCs). Αυτά παράγονται κι εκπέμπονται, εκτός από κάποιες φυσικές διεργασίες, κυρίως από τις πρακτικές καλλιέργειας του εδάφους και την καύση ορυκτών καυσίμων. Μετά τη βιομηχανική επανάσταση, όλα τα παραπάνω προκάλεσαν πρωτοφανή για τον πλανήτη μας αύξηση των βλαβερών αερίων του θερμοκηπίου, φέρνοντάς μας σήμερα αντιμέτωπους με την κλιματική αλλαγή.

Η κλιματική αλλαγή μπορεί να θεωρηθεί ως πανδημία, εξαιτίας των σαρωτικών επιδράσεων που επιφέρει στην ανθρώπινη υγεία και τον πλανήτη. Η επιστημονική κοινότητα κάνει λόγο για τον όρο «συνδημία», δηλαδή τη συνέργεια των ακόλουθων επιδημιών: παχυσαρκία, υποσιτισμός, και κλιματική αλλαγή, τα οποία απειλούν την υγεία και την επιβίωση. Επομένως , η κλιματική αλλαγή και η διατροφή είναι έννοιες αλληλοεξαρτώμενες. Η παραγωγή της τροφής, όπως θα δούμε και παρακάτω, είναι ένα ταξίδι με μεγάλο περιβαλλοντικό αντίκτυπο κι επηρεάζει την κλιματική αλλαγή, ενώ η κλιματική αλλαγή σύντομα θα αρχίσει να επηρεάζει και την ποιότητα και ποσότητα της παραγόμενης τροφής στο μέλλον.

Η ανθρώπινη διατροφή, η χρήση νερού και γης και η μόλυνση του περιβάλλοντος που σχετίζονται με την παραγωγή τροφής συνεισφέρουν στην εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου. Το ταξίδι των τροφίμων μέχρι το πιάτο μας περικλείει κάθε πλευρά αγροτικής παραγωγής, αποθήκευσης, επεξεργασίας, διανομής, και κατανάλωσης. Σε κάθε στάδιο παράγονται απόβλητα, ενώ υπάρχουν κι απώλειες θρεπτικών συστατικών. Μάλιστα, το 19% των αερίων του θερμοκηπίου προέρχονται από την κτηνοτροφία (μεθάνιο, οξείδιο του αζώτου, συνεισφορά από τις σοδιές που χρησιμοποιούνται ως τροφή για τα ζώα, αποψίλωση των δασών).

Πώς συνδέεται η εκτροφή ζώων με την κλιματική αλλαγή;

Από μετρήσεις που έχουν γίνει όσον αφορά στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ανά βάρος τροφίμου, φαίνεται ότι το βοδινό κρέας έχει ασύγκριτα μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα από οποιοδήποτε άλλο τρόφιμο. Ακολουθεί το αρνίσιο κρέας,το τυρί και τα γαλακτοκομικά, και τα λευκά κρέατα, όπως ψάρι και πουλερικά, και τα αυγά. Αντιθέτως, το ρύζι, τα σιτηρά, τα όσπρια, και τα φρούτα και τα λαχανικά που είναι οι κύριες φυτικές ομάδες τροφίμων που στηρίζουν την ανθρώπινη διατροφική πυραμίδα έχουν πολλές φορές λιγότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Ειδικά οι ξηροί καρποί φαίνεται ότι έχουν και θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Ενώ λοιπόν τα δεδομένα δείχνουν ότι τα ζωικής προέλευσης τρόφιμα είναι πολύ επιβαρυντικά για την ατμόσφαιρα, την ίδια στιγμή είναι πολύ δημοφιλής διατροφική επιλογή για το σύγχρονο (κυρίως δυτικό) άνθρωπο. Η παραγωγή του κόκκινου κρέατος έχει αυξηθεί 4-5 φορές από τη δεκαετία του 1960 (από 71 σε 318 εκατομμύρια τόνους), κι αναμένεται να φτάσει τους 455 εκατομμύρια τόνους έως το 2059. Αυτή η αύξηση αντικατοπτρίζει την αυξημένη ζήτηση του κρέατος, την αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού, και την αυξημενη κατα κεφαλήν κατανάλωση του κόκκινου κρέατος από 20 kg σε 43 kg ανά άτομο.

Σχετικά με τη χρήση γης που εκμεταλλεύεται η κτηνοτροφία, πριν από μία χιλιετία μόνο το 4% της κατοικίσιμης (που δεν είναι έρημος) ξηράς χρησιμοποιείτο στις καλλιέργειες, ενώ πλέον αυτό το ποσοστό έχει φτάσει στο 50%. Από αυτήν, τα τρία τέταρτα είναι αφιερωμένα σε βοσκοτόπια και σε γη για σοδειές για την εκτροφή των ζώων. Από την άλλη, η κτηνοτροφία αποδίδει μόνο το 18% των θερμίδων και το 37% των πρωτεϊνών της ανθρώπινης διατροφής παγκοσμίως. Όλη αυτή η ραγδαία γεωργική επέκταση έχει επηρεάσει αρνητικά τη φυσιογνωμία του περιβάλλοντος και τη βιοποικιλότητα. Συνεπώς, είναι κρίσιμο ζήτημα η ανθρωπότητα να αναθεωρήσει το θέμα της κατανάλωσης τόσο μεγάλων ποσοτήτων κρέατος, ειδικά κόκκινου, λόγω του πολύ μεγάλου οικολογικού κόστους που έχει, παράλληλα με το κόστος που έχει στην ανθρώπινη υγεία.

Vegan και κλιματική αλλαγή

Πολλοί άνθρωποι τις τελευταίες δεκαετίες έχουν στραφεί για ηθικούς και οικολογικούς λόγους σε διατροφικά πρότυπα που περιορίζουν ή αποκλείουν το κρέας ή και γενικά τα ζωικής προέλευσης τρόφιμα. Έτσι, βλέπουμε τάσεις όπως η χορτοφαγία και η αυστηρή χορτοφαγία (βηγκανισμός) να κερδίζουν έδαφος.

Παρ’όλα αυτά, ο αποκλεισμός του κρέατος, ακόμη και του βοδινού, και των ζωικών τροφίμων γενικά, δεν είναι απαραίτητος. Μπορεί η εργοστασιακού τύπου εκτροφή να απαιτεί τη σίτιση των ζώων με σοδειές που καταλαμβάνουν επιπλέον χωράφια, όμως η φυσική μέθοδος σίτισης των αγελάδων είναι η ελεύθερη βοσκή σε εκτάσεις οι οποίες έτσι κι αλλιώς έχουν φτωχό έδαφος και δεν είναι εκμεταλλεύσιμες. Η βόσκηση, εντούτοις, παράγει κοπριά η οποία γονιμοποιεί τις σοδειές, με αποτέλεσμα να υπάρχει τελικά παραγωγή φαγητού. Ουσιαστικά, το ιδανικό για το περιβάλλον είναι η σύμπραξη των σοδειών με το μεγάλωμα των ζώων.

Το κρέας και τα γαλακτοκομικά είναι αναμφίβολα πολύ θρεπτικές τροφές, εφόσον καταναλώνονται με μέτρο. Ειδικά κάποια απαραίτητα θρεπτικά μόρια, όπως οι βιταμίνες D3, και B12, και το λιπαρό DHA, και κάποια άλλα χρήσιμα συστατικά όπως η κρεατίνη, η καρνοσίνη, ο αιμικός σίδηρος, και η ταυρίνη είναι διαθέσιμα μόνο στο κρέας. Άτομα τα οποία αποκλείουν το κρέας μπορούν να λάβουν αυτά τα θρεπτικά συστατικά αναγκαστικά μέσω συμπληρωμάτων διατροφής ή εμπλουτισμένων τροφίμων.

Μεσογειακή Διατροφή φιλική προς το περιβάλλον

Η Μεσογειακή Δίαιτα έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια ως μία από τις πιο μακροβιοτικές και ωφέλιμες για την υγεία δίαιτες. Εκτός όμως από απλά ένα διατροφικό μοτίβο, είναι κι ένα πολιτισμικό μοντέλο του πώς τα τρόφιμα διαλέγονται, παράγονται, επεξεργάζονται, και διανέμονται. Το 2010 μάλιστα ανακηρύχτηκε από την UNESCO ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ανθρωπότητας.

Η Μεσογειακή Διατροφή,αντίθετα με το βηγκανισμό, δεν αποκλείει τα ζωικά τρόφιμα, όμως στηρίζεται όντως στα φυτικής προέλευσης τρόφιμα. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο διατροφής, η μερίδα του λέοντος της δίαιτας πρέπει να αποτελείται από φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, καρπούς, σπόρους, φυτικά έλαια, και όσπρια, και σε μικρότερες ποσότητες τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Όσο για το κρέας, η μεσογειακή διατροφική πυραμίδα ορίζει να καταναλώνονται σποραδικά το ψάρι και τα πουλερικά από 1-2 φορές την εβδομάδα, και το κόκκινο κρέας το πολύ 1 φορά το μήνα. Με αυτό τον τρόπο η διατροφή έχει την απαραίτητη ποικιλία που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός, χωρίς να αποκλείονται ολόκληρες ομάδες τροφίμων.

Συνοψίζοντας

Από τα παραπάνω φαίνεται ότι η Μεσογειακή Δίαιτα θα μπορούσε εύκολα να θεωρηθεί «βιώσιμη διατροφή», αφού οι αρχές της συνάδουν με τις επιλογές τροφίμων που έχουν να κάνουν με μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η έμφαση, τέλος, πρέπει να δωθεί στη μείωση του κόκκινου κρέατος στη μία φορά το μήνα, και την αντικατάστασή του με φυτικά τρόφιμα ή κρέατα όπως τα πουλερικά και το ψάρι με, που επιβαρύνουν πολύ λιγότερο το περιβάλλον.

* Το άρθρο της Μάιρας-Ευαγγελίας Στεφανάκου δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

H κατάλληλη διατροφή για να… κοιμήσεις τις αλλεργίες!

Έρευνα – απόδοση: Παρασκευής Κουστουράκη, Δέσποινα Γκακνή, Κατερίνα Φαντούση και Δέσποινα Μαρσέλου*

Ο όρος αλλεργία αναφέρεται σε μία πληθώρα αντιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού. Πρόκειται για αντιδράσεις σε διάφορες ουσίες που θεωρεί ξένες και ονομάζονται αλλεργιογόνες. Όταν οι ουσίες αυτές εισέρχονται στο ανθρώπινο σώμα, εκκρίνονται αντισώματα ή απελευθερώνεται ισταμίνη με αποτέλεσμα, τα γνωστά σε όλους συμπτώματα των αλλεργιών.

Οι αλλεργίες επηρεάζουν περισσότερο από το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ οι τροφικές αλλεργίες περίπου το 6% των παιδιών και 2-3% των ενηλίκων. Τα τελευταία 20 χρόνια μάλιστα ,έχει αυξηθεί η επικράτηση των αλλεργιών στα πιο ανεπτυγμένα κράτη, ενώ παρουσιάζεται αντίστοιχη αύξηση και στα περιστατικά άσθματος.

Αν ένας γονέας είναι αλλεργικός, τότε ο απόγονος έχει 48% πιθανότητα να εμφανίσει αλλεργίες, ενώ το ποσοστό φτάνει στο 70% εάν και οι δυο γονείς είναι αλλεργικοί

Κατά πόσο ένα άτομο θα εμφανίσει συμπτώματα αλλεργίας εξαρτάται από τις συνδυασμένες επιδράσεις γενετικών, περιβαλλοντικών, λοιμογόνων, φυσικών ή και ορμονικών παραγόντων. Η συνέργεια και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ αυτών των παραγόντων δεν είναι πλήρως κατανοητές, ενώ πρόσφατες πληροφορίες οδηγούν στην ανάπτυξη νέων υποθέσεων όπως η υπόθεση υγιεινής. Η γενετική προδιάθεση για την εμφάνιση αλλεργιών καλείται ατοπία.

Πού και πότε εμφανίζονται τα κλινικά σημεία;

Τα κλινικά σημεία των αλλεργιών, συνήθως εμφανίζονται σε περιοχές του σώματος οι οποίες είναι άμεσα εκτεθειμένες στο περιβάλλον όπως είναι το δέρμα, το γαστρεντερικό σύστημα καθώς οι ανώτερες και κατώτερες αναπνευστικοί οδοί. Εξωγενείς εκκινητές αλλεργικών αντιδράσεων μπορεί να είναι είτε περιβαντολλογικοί παράγοντες είτε ουσίες που περιέχονται στα τρόφιμα της διατροφής μας. Στα βρέφη, για παράδειγμα, το πρώτο και μεγαλύτερο αλλεργικό φορτίο προέρχεται από την τροφή, η οποία γενικά μπορεί να προκαλέσει δερματικές και γαστρεντερικές εκδηλώσεις. Ο επιπολασμός των ανεπιθύμητων αντιδράσεων από τρόφιμα και των τροφικών αλλεργιών είναι δύσκολο να εκτιμηθεί εξαιτίας της φύσης των διαταραχών που προκαλούν.

Σχεδόν όλα τα συστατικά των τροφών μπορούν να προκαλέσουν αλλεργίες σε ασθενείς με τροφική υπερευαισθησία αλλά το 90% αυτών προκαλούνται από οκτώ τρόφιμα. Τα περισσότερα τροφικά αλλεργιογόνα είναι πρωτεΐνες ή γλυκοπρωτεΐνες, ενώ πολλά τρόφιμα περιέχουν πολλαπλές πρωτεΐνες που προκαλούν αλλεργία. Τα αλλεργιογόνα μπορούν να ταξινομηθούν σε ανωτέρα και κατώτερα αλλεργιογόνα. Για παράδειγμα μια πρωτεΐνη που προκαλεί αλλεργίες στο 50% ή στους περισσότερους από τους αλλεργικούς ασθενείς, αποτελεί ένα ανώτερο αλλεργιογόνο.

Ποια είναι τα συνηθισμένα αλλιεργιογόνα;

Οι χιλιάδες αλλεργιογόνες ουσίες της φύσης δε δρουν σε όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο. Συνεπώς, δεν προκαλούν σε όλους αλλεργίες. Τα πιο συνηθισμένα αλλεργιογόνα στη χώρα μας είναι τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, η γύρη της ελιάς, τα οικόσιτα ζώα, το δηλητήριο της μέλισσας και των σφηκών, τα αντιβιοτικά (κυρίως η πενικιλίνη), οι ξηροί καρποί, το ψάρι, τα οστρακοειδή, το αυγό, οι φράουλες και το γάλα.

Αυγό

Η αλλεργία από αυγά είναι η πιο συνήθης σε άτομα που πάσχουν από τροφικές αλλεργίες (73%). Ο κρόκος του αυγού δεν είναι γενικά τόσο αλλεργιογόνος όσο είναι το ασπράδι.

Φιστίκια

Μέχρι πρόσφατα η αλλεργία στα φιστίκια θεωρούνταν ως μια από τις λίγες τροφικές αλλεργίες που παραμένουν καθ’όλη την διάρκεια της ζωής. Παρόλα αυτά, μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι περισσότερα από το 20% των αλλεργικών ατόμων στα φιστίκια ξεπερνούν την αλλεργία μετά από μερικά χρόνια.  H αλλεργία στα φιστίκια πιθανόν να εξελιχτεί σε πολύ επικίνδυνη, με εκδηλώσεις όπως το αγγειοοίδημα και η κνίδωση καθώς και δυσκολία στην κατάποση. Οι αλλεργίες στα φιστίκια αυξάνονται στο δυτικό κόσμο, αφού η εμφάνιση τους έχει σχεδόν διπλασιαστεί, γεγονός που έχει αποδοθεί στην αύξηση του αριθμού των χορτοφάγων ατόμων και επομένως στην αύξηση της κατανάλωσης των φιστικιών).

Σίτος

Η αλλεργία στα δημητριακά είναι αρκετά συνήθης. Το σιτάρι αποτελεί το συχνότερο αλλεργιογόνο στην ομάδα των δημητριακών. Το κύριο αλλεργιογόνο συστατικό του σίτου φαίνεται πως είναι ένας αναστολέας της α-αμυλάσης, πρωτεΐνη που ίσως είναι υπεύθυνη για την εκδήλωση μιας επαγγελματικής μορφής άσθματος: το άσθμα του αρτοποιού.

Ψάρι

Τα αλλεργικά άτομα στο ψάρι παρουσιάζουν συνήθως αλλεργία σε πολλαπλά είδη ψαριών. Το αλλεργιογόνο του ψαριού φαίνεται πως είναι πιο ευπαθές στις διαφορές ομάδες επεξεργασίας: κάποια άτομα αλλεργικά στο μαγειρεμένο ψάρι μπορούν να ανεχθούν κονσερβοποιημένο ψάρι του ίδιου είδους. Κάποια άτομα είναι αλλεργικά σε ένα μόνο είδος ψαριού. Για τα άτομα αυτά οι τρέχουσες διατροφικές συστάσεις δεν απαιτούν τον πλήρη αποκλεισμό όλων των ειδών ψαριού.

Σόγια

Η σόγια αποτελεί ένα τρόφιμο εναλλακτικό του αγελαδινού γάλακτος για τα βρέφη και τα παιδιά που εμφανίζουν αλλεργία σε αυτό. Η αλλεργία στη σόγια είναι αρκετά συχνή. Περισσότερο από 15 πρωτεϊνικά συστατικά της σόγιας είναι αλλεργιογόνα.

Άλλα τρόφιμα

Άλλες συχνά προκαλούμενες από τρόφιμα, αλλεργίες σχετίζονται με τα φρούτα, τα λαχανικά, τις γαρίδες και αλλά οστρακοειδή, καθώς και με πρόσθετα τροφίμων. Οι αλλεργιογόνες πρωτεΐνες μπορεί να είναι δομικές, αποθηκευτικές, μεταφορικές πρωτεΐνες ή ενζυμα. Η έκθεση σε μεγάλες ποσότητες ενός συγκεκριμένου τροφίμου, όπως το ρύζι στις χώρες της Ασίας, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα ποσοστά ευαισθητοποίησης.

Διασταυρούμενες τροφικές και περιβαλλοντικές αλλεργίες

Η ομολογία στη δομή των πρωτεϊνών που υπάρχουν στην φύση μπορεί να προκαλέσουν διασταυρούμενες αντιδράσεις ανάμεσα σε ποικίλα τρόφιμα και αλλεργιογόνα της γύρης. Για παράδειγμα οι αλλεργικοί στη σημύδα, μπορεί να εμφανίζουν αλλεργία και στις ωμές πατάτες, στα καρότα, στα μήλα, στα φουντούκια και στο σέλινο ενώ οι αλλεργικοί στη γύρη της αμβροσίας μπορεί να εμφανίζουν σημάδια αλλεργίας στο πεπόνι και στην μπανάνα. Αυτές οι κατηγορίες διασταυρούμενων αντιδράσεων σχετίζονται με την εκδήλωση πολλών συνδρόμων όπως το σύνδρομο της στοματικής αλλεργίας, το σύνδρομο latex-φρούτων και το σύνδρομο tree-nut

Σύνδρομο της στοματικής αλλεργίας

Προσβάλλει τα χείλη, την γλώσσα, τον ουρανίσκο οδηγώντας σε κνησμό, εξάνθημα και αγγείο-οίδημα. Το σύνδρομο είναι συχνότερο σε άτομα με αλλεργίες στη γύρη, κυρίως της σημύδας ή της αμβροσίας.

Σύνδρομο latex-φρούτων

Έχει διαπιστωθεί η ύπαρξη διασταυρούμενης ευαισθητοποίησης μεταξύ φρούτων και φυσικού λάστιχου. Στα φρούτα αυτά περιλαμβάνονται η παπάγια, το αβοκάντο, η μπανάνα, το κάστανο, το ροδάκινο κλπ.

Σύνδρομο tree-nut

Oι ασθενείς, οι όποιοι είναι αλλεργικοί στα φιστίκια μπορεί να παρουσιάσουν διασταυρούμενη αντίδραση σε αλλά όσπρια ή καρπούς δέντρων. Για παράδειγμα, τα αλλεργικά άτομα στα φιστίκια μπορεί να εμφανίζουν αλλεργία στα φουντούκια και στα αμερικάνικα καρύδια.

Συμπτώματα της αλλεργίας

Τα συμπτώματα μίας τροφικής αλλεργίας συνήθως εμφανίζονται μέσα στα επόμενα λεπτά έως και λίγες ώρες μετά τη λήψη της τροφής. Διαφοροποιούνται από άνθρωπο σε άνθρωπο, ενώ ακόμα και στο ίδιο άτομο η ίδια τροφή μπορεί να φέρει διαφορετικά συμπτώματα σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Τα συμπτώματα μίας τροφικής αλλεργίας:

  • Αναπνευστικό σύστημα: καταρροή, συμφόρηση και κνησμός στη μύτη, βήχας, δύσπνοια, άσθμα, σφύριγμα κατά την αναπνοή
  • Πεπτικό σύστημα: πόνος στην κοιλιά, ναυτία, έμετος, διάρροια
  • Δέρμα: κνησμός, γενικευμένο εξάνθημα, δάκρυα στα μάτια, οίδημα βλεφάρων, χειλιών και γλώσσας
  • Πονοκέφαλος
  • Ταχυκαρδία

Πώς να ενισχύσετε το ανοσοποιητικό σύστημα;

Η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα σημαντική στην αντιμετώπιση των αλλεργιών, γι’ αυτό και ο ρόλος της διατροφής στις αλλεργίες είναι ιδιαίτερα σημαντικός.

Βιταμίνες

Διάφορες βιταμίνες, με κύρια εκπρόσωπο την αντιοξειδωτική βιταμίνη C, έχουν μελετηθεί ως προς τη δράση τους στο ανοσοποιητικό σύστημα και κατ’ επέκταση, στις αλλεργίες. Φαίνεται πως η βιταμίνη C μειώνει την ισταμίνη ενώ, σε πολλές έρευνες παρατηρήθηκε πως παιδιά που έπασχαν από άσθμα, παρουσίαζαν έλλειψη της βιταμίνης. Έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε παιδιά προσχολικής ηλικίας στη χώρα μας, απέδειξε επίσης την προστατευτική δράση της βιταμίνης C. Κύριες πηγές της βιταμίνης C είναι το μπρόκολο, το πεπόνι, το ακτινίδιο, τα πορτοκάλια, οι κόκκινες πιπεριές, ο ανανάς και οι φράουλες.

Από τις υπόλοιπες βιταμίνες, η Ε, με την αντιοξειδωτική της δράση, πιθανώς συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση των αλλεργιών. Στην Κρήτη, παιδιά που κατανάλωναν τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα ξηρούς καρπούς, την κύρια δηλαδή πηγή της βιταμίνης Ε μετά το ελαιόλαδο, είχαν μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν αλλεργικά συμπτώματα.

Οι βιταμίνες Β6 και Β12 φαίνεται να παρουσιάζουν χαμηλές συγκεντρώσεις, σε παιδιά και ενήλικες με άσθμα, ενώ η χορήγηση συμπληρωμάτων τους, φάνηκε να βοηθάει την αντιμετώπισή του. Πηγές της βιταμίνης Β6 είναι τα ψάρια, το συκώτι, το κρέας, τα δημητριακά ολικής αλέσεως και τα εμπλουτισμένα δημητριακά ενώ της Β12 τα εντόσθια (καρδιά, νεφρά, συκώτι), το κρέας γενικά, τα ψάρια, τα θαλασσινά, το τυρί , το αυγό και το γάλα.

Φλαβονοειδή

Τα φλαβονοειδή, είναι ουσίες που βρίσκονται φυσικά σε φρούτα και λαχανικά και αποτελούν τμήμα των αμυντικών μηχανισμών των φυτών. Φαίνεται πως ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα και μειώνουν την παραγωγή της ισταμίνης. Βρίσκονται στις πράσινες πιπεριές, στα πορτοκάλια, στα σταφύλια και στα κεράσια.

Ιδιαίτερο λόγος γίνεται τα τελευταία χρόνια για μια ουσία που λέγεται κερκιτίνη και ανήκει και αυτή στην κατηγορία των φλαβονοειδών. Βρίσκεται σε διάφορα φρούτα και λαχανικά με κύριες πηγές της τα μήλα, τα κρεμμύδια, τα μπρόκολο, τα πράσινο και το μαύρο τσάι και το κόκκινο κρασί. Φαίνεται, πως η κερκιτίνη μειώνει την απελευθέρωση ισταμίνης και άλλων ουσιών που παίζουν ρόλο στην εμφάνιση των αλλεργιών. Οι σχετικές έρευνες όμως, έχουν πραγματοποιηθεί μόνο σε ποντίκια.

Ω-3 λιπαρά οξέα

Τα ω-3 λιπαρά οξέα, διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη μείωση της φλεγμονής που συνοδεύει μία αλλεργική αντίδραση. Με την προσθήκη ψαριού, που είναι πλούσιο σε ω-3, στη διατροφή παιδιών μείωσε κατά 30%-50% την  πιθανότητα εμφάνισης άσθματος.

Μαγνήσιο

Το μαγνήσιο διευκολύνει την αναπνοή και με αυτό τον τρόπο βοηθάει την αντιμετώπιση των αλλεργιών. Μεγάλη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στη Μ. Βρετανία σε ενήλικες που έπασχαν από άσθμα, φανέρωσε την ιδιαίτερη σημασία που έχει η επαρκής πρόσληψη μαγνησίου. Ωστόσο, η πρόσληψή του απαιτεί προσοχή, καθώς αν είναι υπερβολική, ενδέχεται να οδηγήσει σε διάρροιες. Οι καλύτερες διατροφικές πηγές μαγνησίου είναι το αβοκάντο, οι μπανάνες, το μπρόκολο, το μαύρο ρύζι, ο μπακαλιάρος, τα φασόλια, τα μπαρμπούνια, το σπανάκι, οι γλυκοπατάτες, το γιαούρτι και τα καρύδια.

Σελήνιο και Ψευδάργυρος

Υπάρχουν ενδείξεις πως η επαρκής πρόσληψη σεληνίου και ψευδαργύρου μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά έναντι των αλλεργιών. Και τα δύο στοιχεία συμβάλλουν σημαντικά στη λειτουργία της βλέννας, ενός από τους πιο σημαντικούς αμυντικούς μηχανισμούς του ανθρώπινου οργανισμού.

Ασθενείς με άσθμα εμφανίζουν σε μελέτες, χαμηλές τιμές των δύο αυτών ιχνοστοιχείων στο πλάσμα, συγκριτικά με τους μη πάσχοντες.

Κύριες πηγές σεληνίου είναι τα οστρακοειδή, τα ψάρια, το κρέας, οι ξηροί καρποί και τα εμπλουτισμένα με σελήνιο δημητριακά, ενώ βασικές πηγές ψευδαργύρου είναι τα οστρακοειδή, τα φασόλια, τα καρύδια, τα δημητριακά ολικής αλέσεως, ο πασατέμπος και οι ηλιόσποροι.

Προβιοτικά

Αν και η έρευνα για τη δράση των προβιοτικών στις αλλεργίες απαιτεί μεγαλύτερη διερεύνηση, υπάρχουν ενδείξεις πως συγκεκριμένα στελέχη προβιοτικών μπορεί να έχουν θεραπευτικά αποτελέσματα.

Μεσογειακή Διατροφή

Η Μεσογειακή Διατροφή αποτελεί έναν εξαιρετικό τρόπο να ενισχυθεί το ανοσοποιητικό  και να αντιμετωπιστούν οι αλλεργίες. Πολλές έρευνες αποδεικνύουν ότι μία διατροφή χαμηλή σε φρούτα, λαχανικά και ψάρι σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο άσθματος. Έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη από Έλληνες, Βρετανούς και Ισπανούς επιστήμονες έδειξε, ότι τα παιδιά εκεί παρουσίαζαν πιο σπάνια αλλεργίες ή άσθμα. Το αποτέλεσμα αυτό αποδόθηκε στο τρόπο ζωής και στις διατροφικές συνήθειες. Κι αυτό, γιατί οκτώ στα δέκα παιδιά κατανάλωναν φρέσκα φρούτα, τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, ενώ τα 2/3 αυτών, έτρωγαν φρέσκα λαχανικά επίσης δύο φορές την ημέρα.

Φάνηκε λοιπόν, πως μία καθημερινή διατροφή με μήλα, πορτοκάλια και τομάτες δρα προστατευτικά έναντι των αλλεργιών και του άσθματος. Σημαντικό ρόλο φάνηκε να έχουν και τα καρύδια, αφού τα παιδιά που τα κατανάλωναν, παρουσίαζαν λιγότερη δύσπνοια. Όλες οι τροφές που προαναφέρθηκαν, είναι ιδιαίτερα πλούσιες σε αντιοξειδωτικά συστατικά που ενισχύουν το ανοσοποιητικό. Όσοι λοιπόν ταλαιπωρούνται από τα δυσάρεστα συμπτώματα των αλλεργιών καλό είναι να ακολουθούν τις αρχές της Μεσογειακής Διατροφής στην καθημερινότητά τους: με καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, κατανάλωση ξηρών καρπών και ψαριών. Χαρακτηριστικό επίσης της Μεσογειακής Διατροφής είναι η μη συχνή κατανάλωση κόκκινου κρέατος και κορεσμένων λιπαρών. Πρέπει να τονισθεί ότι όλα τα παραπάνω είναι χρήσιμα κυρίως προληπτικά.

Διατροφικές Συμβουλές για την αλλεργία

  • Υιοθετήστε το πρότυπο της Μεσογειακής διατροφής.
  • Προτιμήστε ψάρια εώς 2 φορές μέσα στην εβδομάδα.
  • Καταναλώστε ποικιλία φρούτων και λαχανικών, ανάλογα με την εποχή.
  • Αποφύγετε τα τηγανητά.
  • Μην καταναλώνετε τροφές πλούσιες σε ζάχαρη.
  • Πέιτε όχι στα κορεσμένα και τρανς λιπαρά που βρίσκονται σε προϊόντα εμπορίου, όπως τα κουλουράκια, τα γλυκά αρτοπαρασκευάσματα

Διάγνωση τροφικής αλλεργίας

Για τη διάγνωση της τροφικής αλλεργίας, ο αλλεργιολόγος είναι ο υπεύθυνος ιατρός για τη λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού. Στη συνέχεια, για την επιβεβαίωση ή τον αποκλεισμό της διάγνωση, μπορεί να ακολουθήσουν διάφορα δερματικά τεστ, προσδιορισμός ειδικών αντισωμάτων στο αίμα, τροφικές προκλήσεις ή δίαιτες αποφυγής.

Θεραπεία τροφικής αλλεργίας

Πρωταρχικός στόχος για την αποφυγή μίας αλλεργικής αντίδρασης είναι ο εντοπισμός του ένοχου τροφίμου και η πλήρης αποφυγή του. Καθότι αυτό μπορεί να είναι κάτι εύκολο για ορισμένα τρόφιμα, για άλλα όπως το γάλα και το αυγό είναι δυσκολότερο για τον λόγο ότι συχνά αυτά τα τρόφιμα περιέχονται σαν συστατικά σε πολλές μαγειρικές παρασκευές και τυποποιημένα προϊόντα. Για το λόγο αυτό, τα άτομα με τροφική αλλεργία θα πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους αδρεναλίνη ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν άμεσα τα συμπτώματα σε περίπτωση που αυτά προκύψουν καθώς και αντιισταμινικά και κορτικοστεροειδή μέχρι να μεταφερθούν σε χώρο στον οποίο θα τους παρασχεθεί ιατρική φροντίδα.

Απαντώντας στο κουιζ θα γνωρίσετε τους κρυφούς ενόχους, θα πάρετε πληροφορίες επιστημονικά τεκμηριωμένες, που ίσως δεν γνωρίζατε, όπως την σοβαρότητα ή μη της αναφυλαξίας, ποιά είναι τα αλλεργιογόνα, καθώς επίσης και τους τρόπους – μεθόδους αντιμετώπισης αλλά και αναγνώρισης της.

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

x
Send this to a friend