Tempo run: ρυθμός, διάρκεια και πρώτο πρόγραμμα
Το tempo run είναι η προπόνηση που εξασκεί έναν σταθερό, δύσκολο ρυθμό. Δες σε ποιον ρυθμό τρέχεις, πόσο διαρκεί και πώς το χτίζεις αν ξεκινάς.

Το tempo run είναι η προπόνηση που μοιάζει ευκολότερη στο χαρτί απ’ ό,τι είναι στον δρόμο. Δεν έχει διαλείμματα, δεν έχει σπριντ, έχει μόνο ένα κομμάτι όπου τρέχεις «δυσάρεστα άνετα» για αρκετά λεπτά. Αν τρέχεις 10άρια ή ημιμαραθώνιους και θέλεις να σταθεί ο ρυθμός σου στο τέλος του αγώνα, είναι από τις πιο χρήσιμες προπονήσεις που μπορείς να βάλεις στην εβδομάδα σου.
Παρακάτω θα δεις τι είναι, σε ποιον ρυθμό γίνεται, πόση ώρα κρατάει και πώς το χτίζεις αν δεν έχεις ξανακάνει κάτι τέτοιο. Οι αριθμοί βγαίνουν από δύο δημοσιευμένους οδηγούς, του Canadian Running Magazine και του Healthline, και σημειώνω πού διαφέρουν.

Τι είναι το tempo run
Το Healthline το περιγράφει ως προπόνηση ταχύτητας που σε μαθαίνει να τρέχεις πιο γρήγορα για μεγαλύτερο διάστημα. Ανήκει στη λεγόμενη προπόνηση κατωφλίου, δηλαδή στην ένταση που βρίσκεται λίγο κάτω από το κατώφλι γαλακτικού ή ακριβώς πάνω του. Με απλά λόγια, είναι ο ρυθμός που αρχίζει να σε κουράζει σοβαρά, αλλά που εξακολουθείς να μπορείς να κρατήσεις.
Ο λόγος που αξίζει είναι πρακτικός. Σε αγώνες από 10 χλμ έως ημιμαραθώνιο μετράει πολύ το πόσο καλά αντέχεις έναν σταθερό, σχετικά δύσκολο ρυθμό. Το tempo run είναι η προπόνηση που τον εξασκεί χωρίς να σου ζητάει να τρέξεις στο όριο.
Σε ποιον ρυθμό τρέχεις
Εδώ οι δύο οδηγοί δίνουν διαφορετικούς δείκτες, και καλό είναι να τους δεις μαζί. Ο Canadian Running Magazine, με βάση τον προπονητή Rejean Chiasson, προτείνει τον ρυθμό που μπορείς να κρατήσεις περίπου μία ώρα σε αγώνα. Για έναν έμπειρο δρομέα αυτός βγαίνει λίγο πιο γρήγορος από τον ρυθμό ημιμαραθωνίου. Αν δεν έχεις πρόσφατο αγώνα, ένας υπολογιστής ρυθμών όπως ο VDOT του Jack Daniels μπορεί να σου δώσει μια εκτίμηση.
Το Healthline δίνει περισσότερα σημεία αναφοράς:
- Προσπάθεια τόσο δυνατή που η συζήτηση γίνεται δύσκολη.
- Περίπου 80-90% του VO₂max ή 85-90% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας.
- Ρυθμός ανάμεσα στον ρυθμό ημιμαραθωνίου και στον ρυθμό των 10 χλμ.
- Αν προπονείσαι για συγκεκριμένο στόχο, περίπου 15-30 δευτερόλεπτα ανά μίλι πιο γρήγορα από τον ρυθμό στόχο.
Η εκτίμηση της μέγιστης καρδιακής συχνότητας με τον τύπο «220 μείον την ηλικία» είναι πολύ πρόχειρη, και το ίδιο το Healthline τη χρησιμοποιεί μόνο ως παράδειγμα (για 37 ετών βγαίνουν περίπου 183 παλμοί, και το 85% είναι περίπου 155). Αν δεν ξέρεις τη δική σου μέγιστη, το «δύσκολη συζήτηση» είναι πιο αξιόπιστο εργαλείο από έναν αριθμό που δεν έχεις μετρήσει.
Πόσο διαρκεί
Η διάρκεια του κομματιού στον ρυθμό tempo, χωρίς ζέσταμα και αποθεραπεία, είναι το σημείο όπου οι πηγές συμφωνούν αρκετά. Το Healthline μιλάει για 20-40 λεπτά και όχι πάνω από μία ώρα, με δυνατότητα να σπάσεις την προπόνηση σε τμήματα, για παράδειγμα δύο φορές 15 λεπτά. Ο Canadian Running Magazine προτείνει για αρχάριους στα 10 χλμ 20 λεπτά συνεχόμενα και για έμπειρους 35-40 λεπτά.
Ένα ολόκληρο tempo χρειάζεται και πλαίσιο γύρω του. Ο ίδιος οδηγός βάζει περίπου 10 λεπτά άνετο ζέσταμα πριν και 10 έως 15 λεπτά αποθεραπείας μετά. Το Healthline συμφωνεί στα 10-12 λεπτά ζέσταμα και στα περίπου 10 λεπτά χαλάρωσης.

Πώς το χτίζεις αν δεν το έχεις ξανακάνει
Αν δεν αντέχεις ακόμη 20 συνεχόμενα λεπτά, δεν χρειάζεται να τα αναγκάσεις. Ο Canadian Running Magazine προτείνει να τα σπάσεις σε διαστήματα με 60 έως 90 δευτερόλεπτα εύκολο τζόκινγκ ανάμεσά τους:
- 6 έως 7 επαναλήψεις των 3 λεπτών.
- 5 επαναλήψεις των 4 λεπτών.
- 4 επαναλήψεις των 5 λεπτών.
Κάθε εβδομάδα μειώνεις τον αριθμό των διαλειμμάτων ή μεγαλώνεις τα διαστήματα, μέχρι να φτάσεις στα 20 συνεχόμενα. Έτσι η προπόνηση δεν γίνεται αγώνας με τον εαυτό σου από την πρώτη φορά.
Ένα απλό πρώτο πρόγραμμα, με βάση τα παραπάνω: 10 λεπτά εύκολα, 4 φορές 5 λεπτά σε ρυθμό tempo με 90 δευτερόλεπτα τζόκινγκ ανάμεσα, και 10 λεπτά εύκολα στο τέλος. Συνολικά είναι περίπου 45 λεπτά, και η δουλειά στον δύσκολο ρυθμό είναι 20 λεπτά.
Πότε και πόσο συχνά
Το Healthline προτείνει ένα ή δύο tempo την εβδομάδα το πολύ, με ξεκούραση ανάμεσα, ώστε να μην πέσεις σε υπερπροπόνηση. Ο Canadian Running Magazine προσθέτει ότι οι προπονήσεις αυτές ταιριάζουν στο κομμάτι του προγράμματος με τον περισσότερο όγκο χιλιομέτρων, όχι στις πρώτες εβδομάδες όταν χτίζεις βάση.
Αν είσαι ακόμη στη φάση της βάσης, οι εύκολες βόλτες έχουν προτεραιότητα. Για να θυμηθείς πώς γίνονται σωστά, δες το άρθρο μας για το zone 2, και αν ξεκινάς από το μηδέν, ξεκίνα από τον οδηγό τρέξιμο από το μηδέν.
Τα λάθη που χαλάνε την προπόνηση
Το πιο συχνό λάθος είναι να τρέξεις το tempo πολύ γρήγορα. Ο Canadian Running Magazine προειδοποιεί ότι έτσι θα επηρεάσεις την επόμενη προπόνηση και θα αυξήσεις τον κίνδυνο τραυματισμού. Το αντίθετο λάθος, να τρέχεις πολύ αργά, σημαίνει ότι χάνεις το όφελος. Το Healthline τονίζει ότι το tempo πρέπει να είναι δύσκολο αλλά βιώσιμο και να μην είναι η πιο σκληρή προπόνησή σου.
Το δεύτερο λάθος είναι να παραλείπεις το ζέσταμα. Το Healthline βάζει το ζέσταμα πρώτο στις οδηγίες ασφάλειας, και ο λόγος είναι απλός: δεν θέλεις να μπεις σε έντονο ρυθμό με κρύο σώμα. Αν έχεις καρδιολογικό ιστορικό, ζαλάδες ή πόνο στο στήθος στην προσπάθεια, μίλα με γιατρό πριν βάλεις έντονες προπονήσεις στο πρόγραμμά σου.
Ο διάδρομος γυμναστηρίου είναι και αυτός επιλογή για tempo τον χειμώνα. Το Healthline λέει ότι γίνεται, με κάποιες επιφυλάξεις που δεν αναλύει, οπότε ξεκίνα με τον ρυθμό που ξέρεις ότι αντέχεις. Το blog της Marathon Sports προτείνει κλίση 1% για να μοιάζει πιο πολύ με δρόμο.
Το κρατάς απλό
Επέλεξε μία μέρα την εβδομάδα. Ζέσταμα 10 λεπτά, 20 λεπτά σε ρυθμό που σου επιτρέπει μόνο μισές προτάσεις, και 10 λεπτά ηρεμίας. Γράψε πώς ένιωσες και τι ρυθμό κράτησες, και την επόμενη φορά κάνε το ίδιο με πέντε λεπτά παραπάνω. Αυτό είναι όλο το σύστημα.
Πηγές
Canadian Running Magazine: Tempo runs, how fast and how long? · Healthline: Tempo run · Marathon Sports: Treadmill vs outside


