Μακρύ τρέξιμο: πόσο, πόσο αργά και πόσο συχνά
Το μακρύ τρέξιμο έχει απαντήσεις με αριθμούς: πόσο μακρύ, πόσο αργά και πού βάζεις το ταβάνι. Τρεις δημοσιευμένοι οδηγοί γίνονται ένα πλάνο για την επόμενη Κυριακή σου.

Το μακρύ τρέξιμο είναι η προπόνηση που όλοι κάνουν την Κυριακή και λίγοι ξέρουν γιατί τη βάζουν εκεί. Το «πόσο μακρύ» και το «πόσο γρήγορα» έχουν απαντήσεις με αριθμούς, και οι αριθμοί αυτοί βγαίνουν από δημοσιευμένους οδηγούς προπόνησης, όχι από την παρέα στον καφέ μετά το τρέξιμο. Εδώ μαζεύουμε τρεις από αυτούς και τους κάνουμε ένα πλάνο που μπορείς να εφαρμόσεις αύριο.

Τι είναι το μακρύ τρέξιμο και τι δουλειά κάνει
Είναι η μία προπόνηση της εβδομάδας που διαρκεί πιο πολύ από όλες τις άλλες. Στόχος της δεν είναι να τρέξεις γρήγορα, αλλά να μάθει το σώμα σου να αντέχει περισσότερο χρόνο στα πόδια του: μύες, τένοντες και κόκαλα συνηθίζουν το φορτίο, και το κεφάλι σου συνηθίζει την ιδέα ότι η ώρα πέρασε και συνεχίζεις.
Ο οδηγός μαραθωνίου του TrainingPeaks προβλέπει ένα μακρύ τρέξιμο την εβδομάδα, συνήθως Σαββατοκύριακο, και ζητά ένα με δύο ημέρες απόσταση από την προπόνηση ταχύτητας. Αν κάνεις διαστήματα την Πέμπτη και βγεις για μακρύ την Κυριακή, είσαι εντός πλαισίου. Αν κάνεις και τα δύο σε διαδοχικές μέρες, η μία από τις δύο θα πληρώσει.

Πόσο μακρύ: δύο τρόποι να το υπολογίσεις
Η Brittany Hambleton, στο Canadian Running Magazine (Φεβρουάριος 2021), δίνει δύο απλούς κανόνες. Ο πρώτος: το μακρύ τρέξιμο είναι «μιάμιση έως δύο φορές» όσο μια κανονική σου προπόνηση. Αν τρέχεις συνήθως 30 λεπτά, το μακρύ είναι 45 έως 60 λεπτά. Αν τρέχεις 5 χλμ., το μακρύ είναι 7,5 έως 10 χλμ.
Ο δεύτερος: το μακρύ τρέξιμο να είναι περίπου 20 έως 30 τοις εκατό των εβδομαδιαίων χιλιομέτρων σου. Σε εβδομάδα 50 χλμ. αυτό βγάζει 10 έως 15 χλμ., όπως υπολογίζει και το άρθρο. Αν κάνεις 40 χλμ., το εύρος είναι 8 έως 12 χλμ. (απλή αριθμητική πάνω στον κανόνα).
Η ίδια πηγή προσθέτει δύο προσαρμογές. Οι αρχάριοι να μένουν στο χαμηλό άκρο του εύρους για να μειώσουν τον κίνδυνο τραυματισμού, και η απόσταση να ταιριάζει στον αγώνα που στοχεύεις: ένα τρέξιμο 45 λεπτών δεν σε προετοιμάζει για ημιμαραθώνιο.
Πόσο αργά: γιατί το «εύκολο» είναι πραγματικά εύκολο
Εδώ γίνεται το πιο συχνό λάθος. Το μακρύ τρέξιμο δεν είναι αγώνας με μέτρηση του χρόνου. Η Hambleton το θέλει σε εύκολο, συνομιλητικό ρυθμό, και δίνει νούμερα: οι πιο αργοί δρομείς, που τρέχουν στην προπόνηση σχεδόν όσο στον αγώνα, να πάνε 30 δευτερόλεπτα έως 1 λεπτό ανά χιλιόμετρο πιο αργά από τον ρυθμό αγώνα, και οι πιο γρήγοροι ή έμπειροι έως 1:30 ανά χιλιόμετρο πιο αργά.
Η Kinetic Revolution γράφει για μαραθώνιο 60 έως 90 δευτερόλεπτα ανά μίλι πιο αργά από τον ρυθμό στόχου, με καρδιακούς παλμούς γύρω στο 65 έως 75 τοις εκατό του μέγιστου, δηλαδή στο «zone 2». Αν θέλεις να καταλάβεις πώς δουλεύει αυτός ο ρυθμός, έχουμε ξεχωριστό κείμενο για το zone 2 στο τρέξιμο.
Το πρακτικό τεστ είναι γνωστό: αν δεν μπορείς να πεις μια ολόκληρη πρόταση χωρίς να σταματήσεις να αναπνεύσεις, πήγαινε πιο αργά. Στο τέλος του μακρύ τρεξίματος πρέπει να νιώθεις ότι θα μπορούσες να συνεχίσεις λίγο ακόμα.
Πόσο μακριά είναι υπερβολικά μακριά
Η Kinetic Revolution βάζει ταβάνι σε χρόνο και όχι σε χιλιόμετρα: για τους περισσότερους δρομείς το μακρύ τρέξιμο δεν χρειάζεται να ξεπεράσει τις 3 έως 3,5 ώρες. Πιο πάνω, γράφει, το στρες ανεβαίνει απότομα, το όφελος για τη φόρμα μικραίνει, η ανάρρωση κρατά μέρες και η επόμενη εβδομάδα προπόνησης βγαίνει χειρότερη. Μερικοί έμπειροι με γερή αερόβια βάση πάνε έως 4 ώρες, αλλά αυτό είναι εξαίρεση.
Η ίδια πηγή δίνει ενδεικτικές κορυφαίες αποστάσεις ανά στόχο μαραθωνίου, που τις μετατρέπουμε σε χιλιόμετρα:
- Κάτω από 3:00: 18 έως 20 μίλια, δηλαδή περίπου 29 έως 32 χλμ., μέσα σε 2,5 έως 3 ώρες.
- 3:00 έως 3:30: 17 έως 20 μίλια (27 έως 32 χλμ.), μέσα σε 2,5 έως 3,5 ώρες.
- 3:30 έως 4:30: 16 έως 19 μίλια (26 έως 31 χλμ.), σε περίπου 3 έως 3,5 ώρες.
- 4:30 έως 5:30 και πάνω: ένα μόνο μακρύ δεν φτάνει τα 18 μίλια μέσα στο ταβάνι των 3 έως 3,5 ωρών. Η πηγή προτείνει δύο διαδοχικές μέρες: περίπου 60 έως 90 λεπτά εύκολα το Σάββατο και 2,5 έως 3 ώρες την Κυριακή.
Ο οδηγός του TrainingPeaks κοιτά ψηλότερα: κορυφαίο τρέξιμο 20 έως 22 μιλίων (περίπου 32 έως 35 χλμ.). Οι δύο οδηγοί διαφωνούν λοιπόν στο πού βάζεις το ταβάνι. Ο λόγος είναι ο ρυθμός: ένας γρήγορος δρομέας καλύπτει 32 χλμ. σε λιγότερο χρόνο από έναν αργό, οπότε το κριτήριο του χρόνου προστατεύει περισσότερο όσους τρέχουν πιο αργά.
Πώς χτίζεις τα χιλιόμετρα χωρίς να τραυματιστείς
Ο οδηγός του TrainingPeaks προτείνει να φτάσεις περίπου τα 10 μίλια (16 χλμ.) γύρω στις εβδομάδες 12 έως 14 πριν τον αγώνα, και μετά να προσθέτεις ένα με δύο μίλια την εβδομάδα. Όχι κάθε εβδομάδα όμως: ανά τρεις με τέσσερις εβδομάδες βάζεις εβδομάδα ανάπαυσης χωρίς πρόσθετη απόσταση.
Η Kinetic Revolution περιγράφει ένα μοτίβο για τις τελευταίες 8 έως 12 εβδομάδες: ένα έως τρία κορυφαία τρεξίματα με απόσταση τουλάχιστον δύο εβδομάδες το ένα από το άλλο, και το τελευταίο, το μεγαλύτερο, τρεις με τέσσερις εβδομάδες πριν τον αγώνα. Το TrainingPeaks αναφέρει το κορυφαίο μακρύ «περίπου τέσσερις έως έξι εβδομάδες» πριν τον αγώνα σε ένα κεφάλαιο και «περίπου τέσσερις εβδομάδες» σε άλλο. Δεν είναι αντίφαση που θα σε χαλάσει: είναι ένα παράθυρο και όχι μια ακριβής ημερομηνία.
Όσον αφορά τον όγκο, το ίδιο εγχειρίδιο μιλά για αύξηση περίπου 10 τοις εκατό στα εβδομαδιαία σύνολα όταν χτίζεις. Για το τι ισχύει πραγματικά με αυτόν τον κανόνα, δες το άρθρο μας για τον κανόνα του 10%.
Και τι κάνεις τις τελευταίες εβδομάδες
Στο taper τα μακριά τρεξίματα μικραίνουν. Ο οδηγός του TrainingPeaks βάζει το μέγιστο στα 10 έως 13 μίλια (περίπου 16 έως 21 χλμ.), και η Kinetic Revolution μιλά για μείωση του συνολικού όγκου 20 έως 40 τοις εκατό την εβδομάδα. Αν χρειάζεσαι τη συνολική εικόνα των τριών εβδομάδων, διάβασε και το κείμενό μας για το taper.
Ένα πλάνο για την επόμενη Κυριακή
Πάρε τον εβδομαδιαίο όγκο σου και υπολόγισε το 20 έως 30 τοις εκατό. Διάλεξε ένα νούμερο στο κάτω μισό του εύρους αν είσαι αρχάριος ή αν επιστρέφεις από διακοπή. Τρέξε το σε ρυθμό που σου επιτρέπει να μιλάς, και μην κοιτάς το ρολόι για ρυθμό τα πρώτα 20 λεπτά. Κράτα το σημείωμα: χρόνο, απόσταση, και πώς ένιωσες την επόμενη μέρα. Αυτό το τελευταίο λέει περισσότερα από τον ρυθμό.
Αν μετά το μακρύ τρέξιμο νιώθεις πόνο που επιμένει ή μεγαλώνει, αυτό δεν είναι «φυσιολογικός κόπος». Σταμάτα και συμβουλέψου γιατρό ή φυσικοθεραπευτή πριν συνεχίσεις το πρόγραμμα.
Πηγές
Brittany Hambleton, How long should your long run be?, Canadian Running Magazine, 2 Φεβρουαρίου 2021 · Kinetic Revolution, Marathon Training Longest Run: How Far Should You Really Go? · TrainingPeaks, The Complete Marathon Training Guide.


