Μέλι: Όλα τα είδη της υπερτροφής της Ελληνικής φύσης

Μέλι: Όλα τα είδη της υπερτροφής της Ελληνικής φύσης

Γράφει η Εβιτα Σιατιτσα*

Μέλι ακούω και το μυαλό μου ταξιδεύει κατευθείαν σε ζεστούς λουκουμάδες πλημμυρισμένους με άφθονο μέλι ή ακόμη σε ζεστές φέτες φρέσκου ψωμιού με μέλι που πάντα είχαν την τιμητική τους στο οικογενειακό πρωινό. Ποιος άλλωστε δεν θα ζήλευε οτιδήποτε περιέχει αυτό το γλυκό έδεσμα; Οι λάτρεις του πολλοί, οι μη λάτρεις του νομίζω ελάχιστοι.

Ποια είναι η ιστορία αυτού του γνωστού σε όλους γλυκού πειρασμού, πως παράγεται και τι είδη μελιού υπάρχουν; Λεπτομέρειες που ίσως αγνοούμε όσο και αν μας συνεπαίρνει η γλυκιά του γεύση.

Το μέλι είναι ένα κολλώδες υλικό, με ιδιαίτερα ευχάριστο άρωμα. Όπως ίσως γνωρίζετε παράγεται από τις μέλισσες οι οποίες μαζεύουν το νέκταρ των φυτών, το μετατρέπουν σε μέλι, το οποίο αποτελεί και την τροφή τους, και το αποθηκεύουν στις κηρήθρες τους.

Θα μπορούσαμε να χωρίσουμε το μέλι σε δύο ,μεγάλες κατηγορίες:

  • Το μέλι που παράγεται από το νέκταρ των λουλουδιών και αποκαλείται για το λόγο αυτό ανθόμελο και
  • Το μέλι των μελιτωμάτων, που παράγεται από το χυμό του πεύκου, της ελάτης και άλλων δασικών φυτών.

Ξεκινώντας από το ανθόμελο ποια είναι τα άνθη εκείνα από τα οποία παίρνουμε μέλι;

Θυμάρι

Η παραγωγή του ανέρχεται περίπου στο 10% της συνολικής παραγωγής μελιού στην Ελλάδα. Δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν ότι από το θυμάρι παράγεται το καλύτερο και πιο γευστικό μέλι. Το συναντάμε συχνά στα ελληνικά νησιά, όπου το θυμάρι αφθονεί.

Έχει μεγάλη αντοχή και έτσι κρυσταλλώνει σε διάστημα 6-18 μηνών από την παραγωγή του.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Το θυμαρίσιο μέλι έχει ένα ανοιχτό κεχριμπαρένιο χρώμα. Μάλιστα το θυμαρίσιο μέλι της Aττικής και των Kυκλάδων είναι πιο ανοιχτό από το θυμαρίσιο μέλι της Kρήτης και των Δωδεκανήσων που είναι σκούρο πορτοκαλί. Το θυμαρίσιο μέλι διαθέτει τονωτικές και αντισηπτικές ιδιότητες, ενώ συνίσταται για την πρόληψη ή/και αντιμετώπιση λοιμωδών, πεπτικών και αναπνευστικών παθήσεων. Είναι πλούσιο σε μέταλλα όπως ο χαλκός και ο σίδηρος, ενώ περιέχει και βόριο.

Πορτοκαλιά

Το μέλι των εσπεριδοειδών σε συνδυασμό με το μέλι των άλλων οπωροφόρων αποτελεί το 25% της ελληνικής παραγωγής. Το μέλι που παράγεται από τα άνθη της πορτοκαλιάς είναι ιδιαίτερα αρωματικό και γευστικό.

Μειονέκτημά του είναι πως όντας αρκετά ευαίσθητο κρυσταλλώνει μέσα σε λίγους μόνο μήνες από την παραγωγή του.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Διαθέτει ένα ανοιχτό ξανθό χρώμα, ενώ η κρυστάλλωση μπορεί να το κάνει σχεδόν άσπρο. Το μέλι των εσπεριδοειδών έχει την υψηλότερη περιεκτικότητα ψευδαργύρου συγκριτικά με τα υπόλοιπα μέλια. Λόγω της ευαισθησίας του είναι καλό να καταναλώνεται σε σύντομο χρονικό διάστημα από την παραγωγή του και να προφυλάσσεται από υψηλές θερμοκρασίες προκειμένου να παραμένει αναλλοίωτη η θρεπτική του αξία.

 Ρείκι

Πρόκειται για έναν μικρό αειθαλή θάμνο που τον συναντάμε σε αφθονία στις ημιορεινές περιοχές της Ηπειρωτικής Ελλάδας. Από το φυτό αυτό παράγεται το ρεικόμελο που θεωρείται από κάποιους το πιο υγιεινό μέλι. Το μέλι αυτό κρυσταλλώνει γρήγορα, μέσα σε μόλις 1-3 μήνες από την παραγωγή του.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Έχει σκούρο ξανθό χρώμα, το οποίο αλλάζει σε κοκκινωπό καθώς περνάει ο καιρός. Λέγεται πως το ανοιξιάτικο ρεικόμελο έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε σίδηρο. Επίσης φημίζεται για τις θεραπευτικές του ιδιότητες που είναι παρόμοιες με αυτές του βοτάνου.

Κουμαριά

Το μέλι που παράγεται από αυτή χαρακτηρίζεται από μια ελαφρώς υπόπικρη γεύση και γι’ αυτό το λόγο έχει και μικρή εμπορική αξία. Συνήθως το αφήνουν μέσα στην κυψέλη για το ξεχειμώνιασμα του μελισσιού.

Θρεπτική αξία
Το μέλι από κουμαριά χαρακτηρίζεται από τη χαμηλότερη περιεκτικότητα σε σάκχαρα, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα μέλια.

Καστανιά

Το μέλι που μας δίνει η καστανιά διαθέτει μια απαλή, ελαφρώς πικρή γεύση και έντονο άρωμα. Η συλλογή του αρχίζει το Μάιο και συνεχίζεται μέχρι τον Ιούλιο. Είναι ένα αρκετά ανθεκτικό μέλι καθώς κρυσταλλώνει αργά, μέσα σε 1-2 χρόνια.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Μπορεί να το βρούμε από ανοιχτό έως σκούρο καφέ και συχνά κοκκινωπό, ανάλογα με την προέλευσή του. Το καστανόμελο είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία και αμινοξέα. Θεωρείται ότι έχει εφιδρωτικές ιδιότητες και ενθαρρύνει την κυκλοφορία του αίματος.

Ηλιάνθος

Ένα ευαίσθητο μέλι που κρυσταλλώνει σε μόλις έναν με δύο μήνες από την παραγωγή του.

Χρώμα Θρεπτική αξία
 Το μέλι που παράγεται από τον ηλίανθο είναι ανοιχτόχρωμο ενώ στην κρυσταλλική του μορφή γίνεται κιτρινωπό. Είναι πλούσιο σε πολυφαινόλες οι οποίες ως αντιοξειδωτικές ουσίες που είναι βοηθούν στην καταπολέμηση του οξειδωτικού στρες

Βαμβάκι

Κρυσταλλώνει μέσα σε ένα δύο μήνες από την παραγωγή του.

Χρώμα
Ανοιχτόχρωμο μέλι που μετατρέπεται σε ασπριδερό μετά την κρυστάλλωσή του.

Ψευδοακακία

Το λουλούδι της γνωστής σε όλους μας ακακίας με τα αγκάθια, που φύεται παντού, μας δίνει μέλι με απαλή γεύση και εξαίσιο άρωμα. Το μέλι αυτό θεωρείται πολύ καλής ποιότητας με το μειονέκτημα ότι κρυσταλλώνει γρήγορα.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Είναι ανοιχτόχρωμο ενώ με το πέρασμα του χρόνου σκουραίνει. Είναι πάρα πολύ γλυκό, γιατί έχει από τις υψηλότερες συγκεντρώσεις σακχάρων (φρουκτόζη) που συναντάμε στα ανθόμελα. Έχει επίσης χαμηλή περιεκτικότητα σε ένζυμα.

Και κάπως έτσι περνάμε στη δεύτερη μεγάλη κατηγορία μελιού, το μέλι των μελιτωμάτων που μας δίνουν τα δασικά φυτά. Ποια είναι αυτά;

Πεύκο

Ιδιαίτερα διαδεδομένο στην Ελλάδα το πευκόμελο αποτελεί περίπου το 65% της συνολικής παραγωγής. Έχει έντονη γεύση αλλά λόγω της χαμηλής συγκέντρωσης σακχάρων δεν είναι ιδιαίτερα γλυκό. Το μέλι αυτό ανήκει στις ποικιλίες μελιού που δεν κρυσταλλώνουν. Συλλέγεται κυρίως από τον Αύγουστος έως τον Οκτώβριο. Το πευκόμελο που παράγεται στην Ελλάδα και στην Τουρκία θεωρούνται τα καλύτερα του κόσμου.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Το χρώμα του πευκόμελου είναι χαρακτηριστικό και πιο σκούρο από το θυμαρίσιο. Εκείνο μάλιστα που παράγεται την άνοιξη είναι πιο ανοιχτόχρωμο και πιο διαυγές από εκείνο που παράγεται το φθινόπωρο. Tο πευκόμελο θεωρείται μέλι υψηλής θρεπτικής αξίας. Έχει χαμηλή συγκέντρωση σε σάκχαρα ενώ είναι πλούσιο σε μέταλλα και ιχνοστοιχεία όπως ασβέστιο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο, σίδηρο και χαλκό.

Έλατο

Υπολογίζεται ότι το 5% περίπου του μελιού που παράγεται στην Ελλάδα είναι από έλατο. Το αγαπημένο αυτό δέντρο μας δίνει μέλι με έντονη γεύση. Όπως και το πευκόμελο έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε γλυκόζη και έτσι έχει το ατού ότι δεν κρυσταλλώνει σχεδόν ποτέ.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή προέλευσής του. Έτσι, το μέλι ελάτης από τη Bυτίνα Αρκαδίας ξεχωρίζει λόγω των κρεμ ανταυγειών που δημιουργούνται στο εσωτερικό του και λέγεται «Bανίλια ελάτης». Γενικά, το μέλι ελάτης έχει έντονα μελί χρώμα, σε άλλες περιοχές πιο σκούρο και σε άλλες πιο ανοιχτό. Όπως και το πευκόμελο έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε γλυκόζη και είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία όπως κάλιο, μαγνήσιο, φώσφορο και σίδηρο.

Βελανιδιά

Το μέλι της θεωρείται το πιο σπάνιο και έχει ιδιαίτερη γεύση. Η διαδικασία συλλογής του ξεκινά τον Ιούνιο και μπορεί να φτάσει έως τα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Το μέλι που παράγεται από τη βελανιδιά είναι σκούρου χρώματος (σχεδόν μαύρο) και οι μελισσοκόμοι συχνά το αποκαλούν μέλι «μελούρα» ή «μέλι από δέντρο». Έχει σημαντική αντιοξειδωτική δράση.

Στην αγορά συχνά συναντάμε και άλλα σπάνια είδη μελιού:

  • Μέλι από τριφύλλι: προέρχεται κυρίως από τις μεγάλες πεδιάδες καλλιεργειών του Θεσσαλικού κάμπου και της Μακεδονίας
  • Μέλι από ηλιοτρόπιο (ή αγριοσουσαμιά ή αγριοβαμβακιά): είναι ανοιχτόχρωμο κίτρινο, διαθέτει διακριτικό άρωμα και γεύση που αφήνει την αίσθηση πορτοκαλιού. Είναι το πιο παχύρρευστο μέλι από όλα τα ανθόμελα στην Ελλάδα.
  • Μέλι από ευκάλυπτο: μέλι με ζωηρό άρωμα και γεύση ευκάλυπτου
  • Μέλι από δεντρολίβανο: διαθέτει φινετσάτο άρωμα και γεύση ενώ είναι αρκετά ρευστό.
  • Μέλι από ακακία: αραιό, με εξαιρετικά λεπτό άρωμα και γεύση ακακίας.
  • Μέλι ελαιοκράμβης: συμπαγές μέλι, με υφή σαν γλυκό βανίλια και γεύση που, παρά την πυκνότητά της, διαλύεται γρήγορα στο στόμα, αφήνοντας μια περίεργη δροσιά και μια πολύ γλυκιά ελαιώδη γεύση.
  • Μέλι από παλιούρι: παράγει μέλι με φωτεινό κίτρινο χρώμα και άριστη ποιότητα.

Διαβάστε ακόμα: Superfoods που ανεβάζουν διάθεση και ενεργοποιούν τον μεταβολισμό


*H Σιατίτσα Εβίτα είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην κλινική διαιτολογία. Έχει διατελέσει επιστημονικός συνεργάτης του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών από το 2008 έως το 2016 και σήμερα διατηρεί διαιτολογικό γραφείο στο Αγρίνιο Αιτωλοακαρνανίας. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο www.mednutrition.gr


Previous ArticleNext Article

Γιατί το σώμα μας… ενθαρρύνει την αύξηση του βάρους;

Η απώλεια βάρους είναι ένα θέμα που δυσκολεύει τους περισσότερους ανθρώπους, καθώς, ακόμα κι όταν καταφέρουν να χάσουν κιλά, αυτά συχνά επιστρέφουν. Γιατί, λοιπόν, το σώμα δείχνει να «ενθαρρύνει» την παχυσαρκία;

Νέα έρευνα υποδεικνύει ότι η απάντηση στο ερώτημα αυτό ίσως να εντοπίζεται στην ανθρώπινη εξέλιξη, όταν ο μηχανισμός καταπολέμησης της πείνας έκανε το σώμα να αποθηκεύει το λίπος.

Το κλειδί του μηχανισμού αυτού είναι μια πρωτεΐνη που ονομάζεται «RAGE», όπως αναφέρουν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU) που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο Cell Reports. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η πρωτεΐνη αυτή εξελίχθηκε για να βοηθά τους προγόνους μας να γλιτώνουν τη λιμοκτονία, όταν η εύρεση φαγητού ήταν δύσκολη.
Το λίπος συσσωρεύεται εύκολα και φεύγει δύσκολα

Σήμερα, όμως, που διανύουμε τις ημέρες της αφθονίας, η διαδικασία αυτή έχει αναχθεί σε δυσλειτουργία. Η πρωτεΐνη RAGE, που παράγεται για να καταπολεμήσει το κυτταρικό στρες που δημιουργείται από την υπερφαγία, φαίνεται πως εκλαμβάνει -λανθασμένα- το στρες αυτό ως πείνα, με αποτέλεσμα να «κλείνει» τον διακόπτη του σώματος που καίει το λίπος. Γι’αυτό και το λίπος συσσωρεύεται τόσο εύκολα, ενώ αποβάλλεται δύσκολα.

Ξεκινήσατε γυμναστική και αντί να χάνετε παίρνετε βάρος. Γιατί;

Σύμφωνα με την ερευνητικά ομάδα, όμως, φαίνεται να υπάρχει ελπίδα, καθώς η μελέτη πιθανόν να οδηγήσει σε φάρμακα κατά της παχυσαρκίας. «Πιστεύουμε ότι η πρωτεΐνη RAGE μπορεί να στοχευθεί. Όταν βάλαμε ποντίκια χωρίς έκφραση της πρωτεΐνης να ακολουθήσουν μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά, έτρωγαν μεν το φαγητό, χωρίς, ωστόσο, να καταλήξουν παχύσαρκα», σημείωσε σχετικά η Ann Marie Schmidt από την Ιατρική Σχολή του NYU, συγγραφέας της μελέτης.

Όπως ανέφερε η ίδια, μάλιστα, ακόμα και η έλλειψη της συγκεκριμένης πρωτεΐνης φάνηκε να είναι ασφαλής, τουλάχιστον για τα ποντίκια, αφού όταν οι ερευνητές διέγραψαν την RAGE από τα γονίδια των ποντικιών, εκείνα είχαν φυσιολογική αναπαραγωγική λειτουργία και δεν παρουσίασαν γνωστικά προβλήματα.

7 λόγοι που παίρνετε βάρος ενώ κάνετε σκληρή προπόνηση

Οι ερευνητές ελπίζουν ότι, από τη στιγμή που η πρωτεΐνη RAGE φαίνεται να είναι ενεργή κατά την περίοδο του μεταβολικού στρες και όχι στις καθημερινές λειτουργίες, πιθανότατα η απομάκρυνσή της από το σώμα να μη δημιουργήσει προβλήματα.

Όπως και να έχει, πάντως, οι επιστήμονες σημειώνουν ότι η δημιουργία ενός τέτοιου φαρμάκου απέχει προς το παρόν αρκετά από την πραγματικότητα, καθώς οι μελέτες έχουν επικεντρωθεί προς το παρόν αποκλειστικά στα ποντίκια και τα αποτελέσματά τους δεν είναι δεδομένο ότι θα μεταφραστούν και στους ανθρώπους.

Διαβάστε επίσης: Τι συμβαίνει με το σωματικό σας βάρος όταν δεν κοιμάστε καλά;

Τροφές που προκαλούν ενοχλητικούς πονοκεφάλους

Αυτές οι τροφές (δυστυχώς) προκαλούν αφόρητους πονοκεφάλους

Ταλαιπωρείστε έντονα από πονοκεφάλους; Μπορεί να μην είναι ευρέως διαδεδομένο αλλά οι διατροφικές σας συνήθειες παίζουν πολύ μεγαλύτερο ρόλο απ’ ότι νομίζετε.

Όπως άλλωστε τονίζει και η ετήσια Επιστημονική Έκθεση της Διαιτητικής Συμβουλευτικής Επιτροπής (DGAC) τα τρόφιμα που παίρνουμε καθημερινά μπορεί να ευθύνονται για μια σειρά από συμπτώματα όπως όπως ζάλη, απώλεια μνήμης και πονοκεφάλους.

Ορισμένα από τα τρόφιμα που μας προκαλούν πονοκεφάλους -και  σε περίπτωση που υποφέρουμε από αυτούς μάλλον πρέπει να αποφεύγουμε- είναι τα εξής:

Ψωμί

Το ψωμί εμπεριέχει γλουτένη, η οποία (όχι μόνο στο ψωμί αλλά και σε όλα τα τρόφιμα που εμπεριέχεται) προκαλεί τόσο προβλήματα πέψης όσο και πονοκέφαλους σε κάποιους οργανισμούς που είναι ευαίθηση σε αυτή. Το ψωμί και γενικότερα οτιδήποτε παρασκευάζεται με σιτάρι, φύτρο σιταριού, σίκαλη, αλεύρι και καρυκεύματα καλό είναι να αποφεύγεται στην ημερήσια διατροφή όσων πάσχουν από πονοκεφάλους.

Παγωτό

Είναι πολύ συχνό το φαινόμενο να απολαμβάνει κανείς τις πρώτες κουταλιές ενός λαχταριστού παγωτού και ξαφνικά να του προκαλείται ένας έντονος και «παγωμένος» πόνος στο κεφάλι, αυτό που λέμε «πονοκέφαλος παγωτού». Ο πόνος αυτός υποχωρεί μετά από λίγες στιγμές αλλά υπάρχει εξήγηση για την παρουσία του. Ένα πολύ κρύο φαγητό όπως το παγωτό προκαλεί μια αντανακλαστική συστολή των αιμοφόρων αγγείων γύρω από το κεφάλι σας. Αυτός είναι ο λόγος που πολλές φορές νιώθετε αυτό το εκνευριστικό πόνο όταν τρώτε παγωτό. Απλά μην το τρώτε τόσο λαίμαργα, φάτε το αργά και χαλαρά.

Καφές και ημικρανίες: Μια… περίεργη σχέση

Τσίχλα

Κι όμως, το να μασάς τσίχλα μπορεί να σου προκαλέσει πονοκέφαλο και αυτό έχει να κάνει με το υπερβολικό μάσημα που ταλαιπωρεί τα σαγόνια μας με αποτέλεσμα αυτό να έχει επιπτώσεις στο κεφάλι μας. Δεν είναι τυχαίο ότι μια πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι 19 στους 30 εφήβους που έκοψαν μαχαίρι το να τρώνε τσίχλα απαλλάχθηκαν από συστηματικούς πονοκεφάλους.

Τυρί

Όσο παλιότερο είναι ένα είδος τυριού τόσο ποιοτικότερο είναι στη γεύση αλλά ταυτόχρονα τόσο περισσότερη τυραμίνη περιέχει. Το ροκφόρ, το τσένταρ, η φέτα, η μοτσαρέλα, η παρμεζάνα και το ελβετικό τυρί έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε τυραμίνη, η οποία προκαλεί αφόρητους πονοκεφάλους ημικρανίας.

Κόκκινο κρασί

Για πολλούς ανθρώπους ένα ποτήρι κόκκινο κρασί στο τέλος της ημέρας ισοδυναμεί με μια στιγμή χαλάρωσης ωστόσο μπορεί να γίνει αιτία και για το ακριβώς ανάποδο, δηλαδή να προκαλέσει πονοκεφάλους. Το κρασί άλλωστε περιέχει υψηλά ποσοστά τυραμίνης, η οποία είναι ένα αμινοξύ που το σώμα μας δύσκολα μπορεί να ενσωματώσει με αποτέλεσμα να μας δημιουργεί πόνους στο κεφάλι.

Tροφές που καταπολεμούν την ημικρανία

Σοκολάτα

Συγνώμη, αλλά ναι: αυτή η ευτυχία υπό μορφή τροφής μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο. Η σοκολάτα περιέχει μερικές ουσίες που μπορεί όπως η καφεΐνη, τυραμίνη και φαινυλαιθυλαμίνη, συνδυασμός που για ορισμένους ανθρώπους είναι η απόλυτη συνταγή για πονοκέφαλο.

Διαβάστε ακόμα: Τροφές που μας φέρνουν υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας

x

Send this to a friend