Μέλι: Όλα τα είδη της υπερτροφής της Ελληνικής φύσης

Μέλι: Όλα τα είδη της υπερτροφής της Ελληνικής φύσης

Γράφει η Εβιτα Σιατιτσα*

Μέλι ακούω και το μυαλό μου ταξιδεύει κατευθείαν σε ζεστούς λουκουμάδες πλημμυρισμένους με άφθονο μέλι ή ακόμη σε ζεστές φέτες φρέσκου ψωμιού με μέλι που πάντα είχαν την τιμητική τους στο οικογενειακό πρωινό. Ποιος άλλωστε δεν θα ζήλευε οτιδήποτε περιέχει αυτό το γλυκό έδεσμα; Οι λάτρεις του πολλοί, οι μη λάτρεις του νομίζω ελάχιστοι.

Ποια είναι η ιστορία αυτού του γνωστού σε όλους γλυκού πειρασμού, πως παράγεται και τι είδη μελιού υπάρχουν; Λεπτομέρειες που ίσως αγνοούμε όσο και αν μας συνεπαίρνει η γλυκιά του γεύση.

Το μέλι είναι ένα κολλώδες υλικό, με ιδιαίτερα ευχάριστο άρωμα. Όπως ίσως γνωρίζετε παράγεται από τις μέλισσες οι οποίες μαζεύουν το νέκταρ των φυτών, το μετατρέπουν σε μέλι, το οποίο αποτελεί και την τροφή τους, και το αποθηκεύουν στις κηρήθρες τους.

Θα μπορούσαμε να χωρίσουμε το μέλι σε δύο ,μεγάλες κατηγορίες:

  • Το μέλι που παράγεται από το νέκταρ των λουλουδιών και αποκαλείται για το λόγο αυτό ανθόμελο και
  • Το μέλι των μελιτωμάτων, που παράγεται από το χυμό του πεύκου, της ελάτης και άλλων δασικών φυτών.

Ξεκινώντας από το ανθόμελο ποια είναι τα άνθη εκείνα από τα οποία παίρνουμε μέλι;

Θυμάρι

Η παραγωγή του ανέρχεται περίπου στο 10% της συνολικής παραγωγής μελιού στην Ελλάδα. Δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν ότι από το θυμάρι παράγεται το καλύτερο και πιο γευστικό μέλι. Το συναντάμε συχνά στα ελληνικά νησιά, όπου το θυμάρι αφθονεί.

Έχει μεγάλη αντοχή και έτσι κρυσταλλώνει σε διάστημα 6-18 μηνών από την παραγωγή του.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Το θυμαρίσιο μέλι έχει ένα ανοιχτό κεχριμπαρένιο χρώμα. Μάλιστα το θυμαρίσιο μέλι της Aττικής και των Kυκλάδων είναι πιο ανοιχτό από το θυμαρίσιο μέλι της Kρήτης και των Δωδεκανήσων που είναι σκούρο πορτοκαλί. Το θυμαρίσιο μέλι διαθέτει τονωτικές και αντισηπτικές ιδιότητες, ενώ συνίσταται για την πρόληψη ή/και αντιμετώπιση λοιμωδών, πεπτικών και αναπνευστικών παθήσεων. Είναι πλούσιο σε μέταλλα όπως ο χαλκός και ο σίδηρος, ενώ περιέχει και βόριο.

Πορτοκαλιά

Το μέλι των εσπεριδοειδών σε συνδυασμό με το μέλι των άλλων οπωροφόρων αποτελεί το 25% της ελληνικής παραγωγής. Το μέλι που παράγεται από τα άνθη της πορτοκαλιάς είναι ιδιαίτερα αρωματικό και γευστικό.

Μειονέκτημά του είναι πως όντας αρκετά ευαίσθητο κρυσταλλώνει μέσα σε λίγους μόνο μήνες από την παραγωγή του.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Διαθέτει ένα ανοιχτό ξανθό χρώμα, ενώ η κρυστάλλωση μπορεί να το κάνει σχεδόν άσπρο. Το μέλι των εσπεριδοειδών έχει την υψηλότερη περιεκτικότητα ψευδαργύρου συγκριτικά με τα υπόλοιπα μέλια. Λόγω της ευαισθησίας του είναι καλό να καταναλώνεται σε σύντομο χρονικό διάστημα από την παραγωγή του και να προφυλάσσεται από υψηλές θερμοκρασίες προκειμένου να παραμένει αναλλοίωτη η θρεπτική του αξία.

 Ρείκι

Πρόκειται για έναν μικρό αειθαλή θάμνο που τον συναντάμε σε αφθονία στις ημιορεινές περιοχές της Ηπειρωτικής Ελλάδας. Από το φυτό αυτό παράγεται το ρεικόμελο που θεωρείται από κάποιους το πιο υγιεινό μέλι. Το μέλι αυτό κρυσταλλώνει γρήγορα, μέσα σε μόλις 1-3 μήνες από την παραγωγή του.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Έχει σκούρο ξανθό χρώμα, το οποίο αλλάζει σε κοκκινωπό καθώς περνάει ο καιρός. Λέγεται πως το ανοιξιάτικο ρεικόμελο έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε σίδηρο. Επίσης φημίζεται για τις θεραπευτικές του ιδιότητες που είναι παρόμοιες με αυτές του βοτάνου.

Κουμαριά

Το μέλι που παράγεται από αυτή χαρακτηρίζεται από μια ελαφρώς υπόπικρη γεύση και γι’ αυτό το λόγο έχει και μικρή εμπορική αξία. Συνήθως το αφήνουν μέσα στην κυψέλη για το ξεχειμώνιασμα του μελισσιού.

Θρεπτική αξία
Το μέλι από κουμαριά χαρακτηρίζεται από τη χαμηλότερη περιεκτικότητα σε σάκχαρα, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα μέλια.

Καστανιά

Το μέλι που μας δίνει η καστανιά διαθέτει μια απαλή, ελαφρώς πικρή γεύση και έντονο άρωμα. Η συλλογή του αρχίζει το Μάιο και συνεχίζεται μέχρι τον Ιούλιο. Είναι ένα αρκετά ανθεκτικό μέλι καθώς κρυσταλλώνει αργά, μέσα σε 1-2 χρόνια.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Μπορεί να το βρούμε από ανοιχτό έως σκούρο καφέ και συχνά κοκκινωπό, ανάλογα με την προέλευσή του. Το καστανόμελο είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία και αμινοξέα. Θεωρείται ότι έχει εφιδρωτικές ιδιότητες και ενθαρρύνει την κυκλοφορία του αίματος.

Ηλιάνθος

Ένα ευαίσθητο μέλι που κρυσταλλώνει σε μόλις έναν με δύο μήνες από την παραγωγή του.

Χρώμα Θρεπτική αξία
 Το μέλι που παράγεται από τον ηλίανθο είναι ανοιχτόχρωμο ενώ στην κρυσταλλική του μορφή γίνεται κιτρινωπό. Είναι πλούσιο σε πολυφαινόλες οι οποίες ως αντιοξειδωτικές ουσίες που είναι βοηθούν στην καταπολέμηση του οξειδωτικού στρες

Βαμβάκι

Κρυσταλλώνει μέσα σε ένα δύο μήνες από την παραγωγή του.

Χρώμα
Ανοιχτόχρωμο μέλι που μετατρέπεται σε ασπριδερό μετά την κρυστάλλωσή του.

Ψευδοακακία

Το λουλούδι της γνωστής σε όλους μας ακακίας με τα αγκάθια, που φύεται παντού, μας δίνει μέλι με απαλή γεύση και εξαίσιο άρωμα. Το μέλι αυτό θεωρείται πολύ καλής ποιότητας με το μειονέκτημα ότι κρυσταλλώνει γρήγορα.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Είναι ανοιχτόχρωμο ενώ με το πέρασμα του χρόνου σκουραίνει. Είναι πάρα πολύ γλυκό, γιατί έχει από τις υψηλότερες συγκεντρώσεις σακχάρων (φρουκτόζη) που συναντάμε στα ανθόμελα. Έχει επίσης χαμηλή περιεκτικότητα σε ένζυμα.

Και κάπως έτσι περνάμε στη δεύτερη μεγάλη κατηγορία μελιού, το μέλι των μελιτωμάτων που μας δίνουν τα δασικά φυτά. Ποια είναι αυτά;

Πεύκο

Ιδιαίτερα διαδεδομένο στην Ελλάδα το πευκόμελο αποτελεί περίπου το 65% της συνολικής παραγωγής. Έχει έντονη γεύση αλλά λόγω της χαμηλής συγκέντρωσης σακχάρων δεν είναι ιδιαίτερα γλυκό. Το μέλι αυτό ανήκει στις ποικιλίες μελιού που δεν κρυσταλλώνουν. Συλλέγεται κυρίως από τον Αύγουστος έως τον Οκτώβριο. Το πευκόμελο που παράγεται στην Ελλάδα και στην Τουρκία θεωρούνται τα καλύτερα του κόσμου.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Το χρώμα του πευκόμελου είναι χαρακτηριστικό και πιο σκούρο από το θυμαρίσιο. Εκείνο μάλιστα που παράγεται την άνοιξη είναι πιο ανοιχτόχρωμο και πιο διαυγές από εκείνο που παράγεται το φθινόπωρο. Tο πευκόμελο θεωρείται μέλι υψηλής θρεπτικής αξίας. Έχει χαμηλή συγκέντρωση σε σάκχαρα ενώ είναι πλούσιο σε μέταλλα και ιχνοστοιχεία όπως ασβέστιο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο, σίδηρο και χαλκό.

Έλατο

Υπολογίζεται ότι το 5% περίπου του μελιού που παράγεται στην Ελλάδα είναι από έλατο. Το αγαπημένο αυτό δέντρο μας δίνει μέλι με έντονη γεύση. Όπως και το πευκόμελο έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε γλυκόζη και έτσι έχει το ατού ότι δεν κρυσταλλώνει σχεδόν ποτέ.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή προέλευσής του. Έτσι, το μέλι ελάτης από τη Bυτίνα Αρκαδίας ξεχωρίζει λόγω των κρεμ ανταυγειών που δημιουργούνται στο εσωτερικό του και λέγεται «Bανίλια ελάτης». Γενικά, το μέλι ελάτης έχει έντονα μελί χρώμα, σε άλλες περιοχές πιο σκούρο και σε άλλες πιο ανοιχτό. Όπως και το πευκόμελο έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε γλυκόζη και είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία όπως κάλιο, μαγνήσιο, φώσφορο και σίδηρο.

Βελανιδιά

Το μέλι της θεωρείται το πιο σπάνιο και έχει ιδιαίτερη γεύση. Η διαδικασία συλλογής του ξεκινά τον Ιούνιο και μπορεί να φτάσει έως τα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου.

Χρώμα Θρεπτική αξία
Το μέλι που παράγεται από τη βελανιδιά είναι σκούρου χρώματος (σχεδόν μαύρο) και οι μελισσοκόμοι συχνά το αποκαλούν μέλι «μελούρα» ή «μέλι από δέντρο». Έχει σημαντική αντιοξειδωτική δράση.

Στην αγορά συχνά συναντάμε και άλλα σπάνια είδη μελιού:

  • Μέλι από τριφύλλι: προέρχεται κυρίως από τις μεγάλες πεδιάδες καλλιεργειών του Θεσσαλικού κάμπου και της Μακεδονίας
  • Μέλι από ηλιοτρόπιο (ή αγριοσουσαμιά ή αγριοβαμβακιά): είναι ανοιχτόχρωμο κίτρινο, διαθέτει διακριτικό άρωμα και γεύση που αφήνει την αίσθηση πορτοκαλιού. Είναι το πιο παχύρρευστο μέλι από όλα τα ανθόμελα στην Ελλάδα.
  • Μέλι από ευκάλυπτο: μέλι με ζωηρό άρωμα και γεύση ευκάλυπτου
  • Μέλι από δεντρολίβανο: διαθέτει φινετσάτο άρωμα και γεύση ενώ είναι αρκετά ρευστό.
  • Μέλι από ακακία: αραιό, με εξαιρετικά λεπτό άρωμα και γεύση ακακίας.
  • Μέλι ελαιοκράμβης: συμπαγές μέλι, με υφή σαν γλυκό βανίλια και γεύση που, παρά την πυκνότητά της, διαλύεται γρήγορα στο στόμα, αφήνοντας μια περίεργη δροσιά και μια πολύ γλυκιά ελαιώδη γεύση.
  • Μέλι από παλιούρι: παράγει μέλι με φωτεινό κίτρινο χρώμα και άριστη ποιότητα.

Διαβάστε ακόμα: Superfoods που ανεβάζουν διάθεση και ενεργοποιούν τον μεταβολισμό


*H Σιατίτσα Εβίτα είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην κλινική διαιτολογία. Έχει διατελέσει επιστημονικός συνεργάτης του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών από το 2008 έως το 2016 και σήμερα διατηρεί διαιτολογικό γραφείο στο Αγρίνιο Αιτωλοακαρνανίας. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο www.mednutrition.gr


Previous ArticleNext Article

Μια εύκολη ιδέα για παγωτό καρπούζι

Είναι ένα από τα αγαπημένα φρούτα του καλοκαιριού και βρίσκεται στην εποχή του. Το καρπούζι το απολαμβάνουμε με διάφορους τρόπους. Σε κάποιες περιοχές συνδυάζεται με φέτα, ενώ γίνεται και σαλάτα.
Η πιο δροσιστική εκδοχή του, όμως, είναι το παγωτό. Παρακάτω μπορείτε να δείτε μια εύκολη και γευστική συνταγή για να φτιάξετε εύκολα και γρήγορα σπιτικό παγωτο καρπούζι.

Συστατικά

4 φλ. καρπούζι χωρίς κουκούτσια κομμένο σε κυβάκια
½ φλ. ζάχαρη
2 κουταλιές μέλι
2 κουταλιές κομματάκια σοκολάτας (Chocolate Chips)

Οι εκπληκτικές ιδιότητες που έχει η φλούδα του καρπουζιού!

Eκτέλεση

Βήμα 1

Σε ένα μπλέντερ βάζετε το καρπούζι, τη ζάχαρη και το μέλι και αλέθετε μέχρι να πετύχετε ένα ομογενοποιημένο μίγμα. Το ρίχνετε σε μία κατσαρόλα και τοποθετείτε στη φωτιά.

Βήμα 2

Όταν κοχλάσει χαμηλώνετε τη φωτιά και βράζετε για 8 λεπτά. Αφήνετε να κρυώσει. Γεμίζετε τις ειδικές θήκες καλούπια για παγωτό ξυλάκι (θα σας βγουν περίπου 8 παγωτά ανάλογα με τις φόρμες που έχετε) και σκορπάτε λίγα κομματάκια σοκολάτας για να φαίνονται όπως τα κουκούτσια του καρπουζιού. Βάζετε στο κέντρο ένα ξυλάκι.

Πέντε λόγοι που ένας δρομέας πρέπει να τρώει καρπούζι

Βήμα 3

Αν δεν έχουν ειδική εισδοχή οι θήκες σας, τότε τις βάζετε στην κατάψυξη για 2 ώρες και μετά τοποθετείτε στο κέντρο τους το ξυλάκι. Βάζετε το παγωτό στην κατάψυξη και το αφήνετε για 6-8 ώρες ή για ολόκληρο το βράδυ. Για να βγει πιο εύκολα το παγωτό από τις θήκες – καλούπια τις βυθίζετε για 10-15 δευτερόλεπτα σε ζεστό νερό.

Ανα πάλι δεν διαθέτετε τις ειδικές θήκες, τότε βάλτε το καρπούζι σε μικρά πλαστικά ποτήρια ή φόρμες. Ξεφορμάρετε με τον ίδιο τρόπο.

Με πληροφορίες από το: xrysessyntages.com

Δείξε μου το φίλο σου να σου πω τι τρως!

Εlevate SnnhGYNqm on Unsplash

Της Φωτεινής Ρέβη*

Το φαγητό αποτελεί αναμφισβήτητα απαραίτητο στοιχείο για το ανθρώπινο σώμα. Πέρα από αυτό όμως το φαγητό αποτελεί και μέσο επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης με τους γύρω μας.

Οικογενειακά γεύματα, επαγγελματικά δείπνα ή φαγητό με φίλους αποτελούν λίγες μόνο από τις περιπτώσεις στις οποίες συνηθίζουμε να γευματίζουμε με άλλα άτομα. Πληθώρα μελετών αποδεικνύουν ότι η διατροφική μας συμπεριφορά επηρεάζεται άμεσα από τις κοινωνικές επιδράσεις που δεχόμαστε από τους συνδαιτυμόνες μας. Έως σήμερα λοιπόν γνωρίζαμε ότι «είμαστε ότι τρώμε», μήπως όμως τελικά είμαστε και ότι τρώει ο διπλανός μας;

Όσοι τρέχουν ή προπονούνται με παρέα, γυμνάζονται περισσότερο

Οι 5 παράγοντες που μας ωθούν να τρώμε περισσότερο

1. Κατανάλωση φαγητού μαζί με άλλους

Ένα αποτέλεσμα το οποίο έχει φανεί από την πλειοψηφία των ερευνών είναι ότι τα άτομα συνηθίζουν να τρώνε πιο πολύ, όταν γευματίζουν μαζί με τον σύντροφό τους, με συγγενείς ή με φίλους, παρά όταν τρώνε μόνοι τους, ενώ η ποσότητα του καταναλισκόμενου φαγητού φαίνεται να αυξάνεται αναλογικά με το μέγεθος της παρέας. Πολύ μηχανισμοί είναι πιθανό να συμμετέχουν σε αυτή την διαδικασία με πιο σημαντικό την μείωση της αντίληψης του αισθήματος κορεσμού, λόγω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και της διέγερσης των συναισθημάτων.

2. Ο μιμητισμός

Χαρακτηριστικό είναι επίσης το γεγονός ότι η παρουσία ενός ή περισσοτέρων ατόμων δημιουργεί έντονες τάσεις μιμητισμού ως προς την διατροφική κατανάλωση. Όπως γνωρίζουμε από την ψυχολογία, οι άνθρωποι τείνουν να μιμούνται πολλές πτυχές των ατόμων με τα οποία έρχονται σε αλληλεπίδραση, συμπεριλαμβανομένης της στάσης του σώματος, των χειρονομιών και του τρόπου ομιλίας. Στο πεδίο της διατροφής, ο μιμητισμός έχει ως αποτέλεσμα η εικόνα ενός ατόμου που τρώει μια «μπουκιά» φαγητό να πυροδοτεί την ίδια αντίδραση και στον διπλανό του. Έτσι έχουμε σχεδόν συγχρονισμό στην πρόσληψη τροφής.

3. Το φύλο

Ο μιμητισμός αποτελεί ένα μόνο από τα στοιχεία που διαμορφώνουν την διατροφική μας συμπεριφορά όταν γευματίζουμε με άλλα άτομα. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει επίσης το φύλο του συνδαιτυμόνα μας, η οικειότητα που αισθανόμαστε μαζί του και η φύση της σχέσης που έχουμε. Πιο συγκεκριμένα, οι γυναίκες συνηθίζουν να καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες φαγητού όταν η παρέα τους στο γεύμα είναι άντρες, απ’ ό,τι όταν είναι άτομα του ίδιου φύλου. Το ίδιο δεν φαίνεται να ισχύει και για τους άντρες, αφού σε σχετική έρευνα δεν επηρεάστηκαν οι διατροφικές τους επιλογές ανάλογα με το φύλο του συνδαιτυμόνα. Ένας λόγος που μπορεί να εξηγήσει αυτή τη συμπεριφορά, είναι ότι οι γυναίκες, όχι άδικα, συνδέουν την θηλυκότητα τους με την πρόσληψη φαγητού, αφού από μελέτες αποδεικνύεται ότι γυναίκες που τρώνε λιγότερο είναι πιο αρεστές από εκείνες που τρώνε πολύ.

4. Η οικειότητα

Όσον αφορά στην επίδραση της οικειότητας στην ποσότητα φαγητού που προσλαμβάνουμε, φαίνεται ότι και οι γυναίκες και οι άντρες τείνουν να καταναλώνουν λιγότερο φαγητό παρουσία ενός αγνώστου ή ενός ατόμου με το οποίο δεν έχουν αρκετή οικειότητα. Αυτό πιθανόν συμβαίνει επειδή στα πρώτα στάδια μιας γνωριμίας η επιθυμία μας να δημιουργήσουμε καλή εντύπωση μας οδηγεί σε πιο συγκρατημένη ενεργειακή πρόσληψη. Μεταξύ των διαφόρων σχέσεων που μπορούν να αναπτυχθούν μεταξύ δύο ατόμων, σε αντίστοιχη έρευνα που πραγματοποιήθηκε, φάνηκε ότι οι γυναίκες μαζί με τον σύντροφό τους κατανάλωναν την μεγαλύτερη ποσότητα φαγητού ενώ στους άντρες αυτό συμβαίνει όταν βρίσκονται με τους φίλους τους.

Γιατί η παρέα είναι ο καλύτερος… προπονητής στο τρέξιμο;

5. Το σωματικό βάρος

Ένας ακόμα παράγοντας που επιδρά στην διατροφική μας συμπεριφορά είναι το σωματικό μας βάρος αλλά και το σωματικό βάρος του ατόμου με το οποίο τρώμε μαζί. Μελέτη που πραγματοποιήθηκε με δείγμα υπέρβαρους και νορμοβαρείς (φυσιολογικού βάρους) νεαρούς, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα υπέρβαρα άτομα που γευμάτιζαν με ένα άλλο υπέρβαρο άτομο έτρωγαν περισσότερο απ’ ό,τι όταν ο διπλανός τους ήταν φυσιολογικού βάρους. Στους νορμοβαρείς δεν αποδείχτηκε κάτι αντίστοιχο, αφού η κατανάλωσή τους δεν επηρεάστηκε από το βάρος του άλλου ατόμου. Τα λανθασμένα στερεότυπα που θέλουν τα υπέρβαρα άτομα να καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες φαγητού, προφανώς αποτελεί ένα λόγο για τον οποίο άτομα με αυξημένο βάρος μπροστά στην παρουσία ενός νορμοβαρούς ή ενός μη οικείου ατόμου μειώνουν την ενεργειακή τους πρόσληψη. Αντιθέτως, το γεύμα μαζί με άλλο ένα υπέρβαρο άτομο μάλλον μειώνει τις αναστολές τους, με αποτέλεσμα την κατανάλωση περισσότερου φαγητού.

Συμπερασματικά

Καταλήγοντας, το συμπέρασμα που μπορούμε να εξάγουμε είναι ότι η διατροφική μας στάση γύρω από ένα τραπέζι είναι πολυδιάστατη και επηρεάζεται κυρίως από κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες. Τα διατροφικά μας «πιστεύω» μάλλον παραμερίζονται και την θέση τους παίρνουν τα συναισθήματα που έχουμε για τους συνδαιτυμόνες μας και η ανάγκη μας να είμαστε αποδεκτοί.

* Η Φωτεινή Ρέβη είναι κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση (M.Sc) στην Αθλητική Διατροφή. Τα τελευταία 5 χρόνια, μετά την απόκτηση του πτυχίου της, εργάζεται σε πολυιατρείο της Καισαριανής στο διαιτολογικό τμήμα. Το άρθρο της δημοσιεύτηκε στο mednutrition.gr

x
Send this to a friend